เสียงเรียกชื่อก่อนหลับเกิดจากอะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ไฟในห้องปิดแล้ว ร่างกายกำลังคลายตัว เปลือกตาหนักขึ้นทุกวินาที แล้วจู่ ๆ มีเสียงเรียกชื่อของเราดังชัดอยู่ข้างหู บางคนได้ยินเป็นเสียงคนในบ้าน บางคนกลับจำได้ว่าเป็นน้ำเสียงของตัวเอง ผลคือสะดุ้งลืมตา หัวใจเต้นแรง และต้องหันมองรอบห้องทั้งที่เงียบสนิท

เหตุการณ์นี้มักเกิดตรงรอยต่อที่ยังไม่หลับเต็มที่ จึงให้ความรู้สึกเหมือนเสียงนั้นเกิดขึ้นจริงมากกว่าฝันปกติ

ช่วงเคลิ้มหลับมีชื่อเรียกว่า hypnagogia

ประสบการณ์รับรู้แปลก ๆ ระหว่างกำลังหลับเรียกว่า hypnagogic hallucination หรือภาพหลอนขณะเคลิ้มหลับ คำว่า “ภาพหลอน” ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงการป่วยทางจิตเสมอไป แต่หมายถึงการรับรู้สิ่งที่ไม่มีแหล่งกำเนิดอยู่ตรงหน้า ขณะสมองกำลังเปลี่ยนจากภาวะตื่นไปสู่การนอน

บททบทวนในวารสาร Journal of Sleep Research อธิบายว่า ช่วงนี้อาจมีทั้งภาพ เสียง ความรู้สึกเคลื่อนไหว หรือถ้อยคำผุดขึ้นมาเองแบบเป็นเศษเสี้ยว ไม่ต่อเนื่องเหมือนเรื่องราวในความฝันยาว ๆ เสียงจากภายนอกยังถูกประมวลผลได้อยู่บ้าง ขณะที่ความคิดและความทรงจำภายในเริ่มแทรกเข้ามา จึงทำให้สมองแยกต้นทางของเสียงได้ไม่แม่นในช่วงสั้น ๆ

เสียงเรียกชื่อจึงมีโอกาสทำให้ตกใจมากเป็นพิเศษ เพราะชื่อของตนเป็นข้อมูลที่สมองให้ความสำคัญสูงอยู่แล้ว เมื่อได้ยินเสียงลักษณะนั้นในจังหวะที่การรับรู้ยังไม่ปิดสนิท ระบบตื่นตัวอาจดึงเรากลับมาลืมตาทันที ความรู้สึก “ดังมาก” หรือ “ชัดมาก” ไม่ได้ยืนยันว่ามีใครพูดอยู่จริง

พบได้บ่อยกว่าที่คิด

Cleveland Clinic ระบุว่าเสียงหรือคำพูดเป็นหนึ่งในรูปแบบของประสบการณ์นี้ และอาจรวมถึงชื่อคน เสียงคุยกัน หรือเสียงจากสิ่งแวดล้อม งานสำรวจประชากรในสหราชอาณาจักร เยอรมนี และอิตาลีจำนวน 13,057 คน พบว่าผู้ตอบแบบสอบถาม 24.8% รายงานประสบการณ์ลักษณะนี้ตอนเริ่มหลับ ตัวเลขนี้เป็นผลจากการสำรวจ ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะได้ยินเสียงเรียกชื่อเหมือนกัน

สิ่งที่ควรแยกให้ออกคือเหตุการณ์เกิดตอนกำลังหลับหรือเพิ่งตื่น และจบลงรวดเร็วหรือไม่ หากตื่นเต็มที่แล้วมีเสียงต่อเนื่อง เกิดบ่อยจนกลัวนอน มีง่วงมากผิดปกติกลางวัน นอนหลับเป็นอัมพาต หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ควรคุยกับแพทย์ เพราะภาวะนี้พบร่วมกับโรคนอนหลับบางชนิดได้

ถ้าเกิดเป็นครั้งคราวและหายไปทันที การนอนให้พอ รักษาเวลานอนให้สม่ำเสมอ และลดแอลกอฮอล์หรือสารที่รบกวนการนอนอาจช่วยลดความถี่ได้ คืนถัดไปที่ได้ยินชื่อดังขึ้นมา จึงมีคำอธิบายที่ตรงกว่าเรื่องลี้ลับ: สมองกำลังเปลี่ยนกะระหว่างการตื่นกับการหลับ แล้วส่งเศษเสียงจากโลกภายในออกมาดังเกินจริงเพียงชั่วครู่