ชื่อสีส้มในภาษาอังกฤษมาจากไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองนึกถึงตอนที่ต้องอธิบายสีของท้องฟ้ายามเย็น เปลือกฟักทอง หรือไฟจากเตาผิง ทุกวันนี้เราพูดว่า “สีส้ม” ได้ทันที แต่ในภาษาอังกฤษยุคเก่า ผู้คนยังไม่มีคำพื้นฐานคำเดียวที่ตรงกับสีระหว่างเหลืองกับแดงแบบที่เราใช้กัน

ภาษาอังกฤษโบราณมีคำว่า geoluhread ซึ่งแปลตามตัวว่า “เหลือง-แดง” ใช้บรรยายเฉดที่วันนี้เรียกว่า orange ได้ นี่ไม่ได้หมายความว่าคนในอดีตมองไม่เห็นสีส้ม แต่หมายถึงภาษาของพวกเขายังจัดสีนี้รวมไว้กับกลุ่มเหลืองหรือแดงมากกว่า

ผลไม้เข้ามาในคำพูดก่อน

คำว่า orange ในภาษาอังกฤษปรากฏในความหมายว่า “ผลไม้” ราวปลายคริสต์ศตวรรษที่ 14 ส่วนการใช้เป็นชื่อสีพบภายหลังในคริสต์ศตวรรษที่ 16 แหล่งอ้างอิงบางแห่งระบุหลักฐานต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16 และพจนานุกรมนิรุกติศาสตร์ระบุว่าการใช้เป็นคำเรียกสีเริ่มในคริสต์ทศวรรษ 1510

ดังนั้นคำตอบของปริศนานี้คือ ชื่อผลไม้มาก่อนชื่อสี เมื่อผลส้มเป็นสิ่งที่คุ้นตาขึ้น คนจึงใช้ผลไม้สีสดนั้นเป็นจุดอ้างอิง แล้วเรียกเฉดเหลืองอมแดงว่า “สีแบบส้ม” ก่อนที่ orange จะยืนเป็นคำเรียกสีได้ด้วยตัวเอง

คำคำเดียวเดินทางไกลกว่าที่คิด

เส้นทางของคำนี้ไม่ได้เริ่มที่อังกฤษ คำว่า orange ย้อนกลับไปถึงคำในภาษาสันสกฤต nraga แล้วผ่านเปอร์เซีย อาหรับ อิตาลี และฝรั่งเศสเก่า ก่อนเข้าสู่ภาษาอังกฤษเป็น orange การหายไปของเสียง n ตอนต้นเป็นตัวอย่างน่าสนใจของการเปลี่ยนคำระหว่างภาษาและการแยกคำหน้า เช่นรูปที่คล้าย “a narange” ค่อย ๆ ถูกตีความใหม่เป็น “an orange”

เรื่องพ่อค้าโปรตุเกสมีส่วนอยู่ในประวัติศาสตร์ส้มเช่นกัน โดยเฉพาะการค้าส้มหวานจากเอเชียสู่ยุโรปในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 15 ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16 จนบางภาษายังมีชื่อส้มที่โยงกับโปรตุเกสอยู่ แต่ไม่ควรสรุปว่าชาวยุโรปเพิ่งเห็นผลส้มเป็นครั้งแรกในตอนนั้น เพราะส้มขมและส้มตระกูลอื่นเข้ายุโรปมาก่อนแล้ว

สีไม่ได้มีชื่อแยกเป็นของตายตัวตั้งแต่แรก ภาษาเลือกชื่อจากสิ่งที่ผู้คนพบ ใช้ และพูดถึงบ่อยพอ ผลไม้ลูกหนึ่งจึงไม่ได้แค่ให้รสเปรี้ยวหวาน แต่มันยังทิ้งชื่อไว้ให้สีทั้งเฉดบนโลกภาษาอังกฤษด้วย