“แขกขายถั่ว” ภาพจำจากวันวาน เรื่องเล่าของอาชีพเร่ขายถั่วในสังคมไทย

“แขกขายถั่ว” ภาพจำจากวันวาน เรื่องเล่าของอาชีพเร่ขายถั่วในสังคมไทย

หากย้อนกลับไปในความทรงจำของคนไทยรุ่นก่อน หลายคนอาจเคยเห็นภาพพ่อค้าเร่หาบของ หรือถือถุงสินค้าเดินไปตามตรอกซอกซอย พร้อมเอ่ยเรียกลูกค้าเพื่อขายถั่วและของกินเล่นต่างๆ ภาพหนึ่งที่เคยคุ้นตาคือสิ่งที่คนในยุคนั้นเรียกกันว่า “แขกขายถั่ว”

คำว่า “แขก” ในบริบทสังคมไทยสมัยก่อน ถูกใช้เรียกผู้คนจากดินแดนเอเชียใต้ในหลายกลุ่ม โดยเฉพาะผู้ที่มีเชื้อสายอินเดีย ขณะที่ “แขกขายถั่ว” กลายเป็นคำเรียกติดปากสำหรับพ่อค้าเร่บางกลุ่มที่ประกอบอาชีพขายถั่วและอาหารว่างตามย่านชุมชน ตลาด และพื้นที่ที่มีผู้คนพลุกพล่าน

ชุมชนชาวอินเดียเริ่มเข้ามาตั้งถิ่นฐานในสยามมากขึ้นตั้งแต่ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ซึ่งตรงกับช่วงปลายรัชกาลที่ 5 ต่อเนื่องมาถึงยุคต่อมา หลายคนเข้ามาประกอบอาชีพค้าขายและทำธุรกิจ ก่อนจะสร้างชุมชนและเครือข่ายทางการค้าในประเทศไทย

อาชีพค้าขายของคนอินเดียมีความหลากหลาย ไม่ได้มีเพียงการขายถั่วเท่านั้น แต่ภาพของพ่อค้าเร่ขายถั่วตามท้องถนนและย่านชุมชนกลับกลายเป็นภาพจำที่ติดอยู่ในความทรงจำของคนไทยจำนวนไม่น้อย

ในยุคที่ร้านสะดวกซื้อ ห้างสรรพสินค้า และบริการสั่งอาหารยังไม่มีให้เห็นเหมือนทุกวันนี้ การซื้อของกินเล่นจากพ่อค้าแม่ค้าที่เดินผ่านหน้าบ้านจึงเป็นเรื่องธรรมดา เสียงเรียกลูกค้าจากพ่อค้าเร่จึงเป็นส่วนหนึ่งของบรรยากาศในชุมชน

ถั่วที่นำมาขายอาจมีทั้งถั่วคั่ว ถั่วทอด หรือของกินเล่นประเภทต่างๆ ซึ่งเป็นของกินง่ายๆ ราคาไม่แพง เหมาะกับการซื้อรับประทานระหว่างวัน

เมื่อเวลาผ่านไป รูปแบบการค้าขายเปลี่ยนแปลงไป อาชีพพ่อค้าเร่ตามตรอกซอกซอยค่อยๆ ลดลง ขณะที่สังคมไทยมีร้านค้า ตลาดสมัยใหม่ และช่องทางการซื้อขายรูปแบบใหม่เพิ่มขึ้น

วันนี้คำว่า “แขกขายถั่ว” จึงอาจพบได้มากกว่าในบทสนทนาของคนรุ่นเก่า เรื่องเล่าจากครอบครัว หรือภาพถ่ายในอดีต มากกว่าจะเป็นภาพที่พบเห็นได้ทั่วไปบนท้องถนน

อย่างไรก็ตาม เรื่องราวเหล่านี้สะท้อนให้เห็นอีกด้านหนึ่งของประวัติศาสตร์สังคมไทย นั่นคือการเดินทางเข้ามาของผู้คนจากต่างถิ่น การค้าขาย และการปรับตัวเข้ากับสังคมใหม่ จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตและความหลากหลายทางวัฒนธรรมของประเทศไทย

จากเสียงเรียกลูกค้าบนถนนในวันวาน สู่คำที่เหลืออยู่ในความทรงจำ...