อ่านฉลากวันบนอาหารให้ถูกก่อนตัดสินใจทิ้ง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

นมสดหนึ่งกล่องกับบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปหนึ่งซองอาจวางอยู่ในครัวเดียวกันและพ้นวันที่บนฉลากพร้อมกันได้ แต่ไม่ควรตัดสินด้วยวิธีเดียวกัน เพราะวันที่บนบรรจุภัณฑ์มีหน้าที่ต่างกัน บางวันที่บอกเรื่องความปลอดภัย บางวันที่บอกช่วงที่รสชาติและเนื้อสัมผัสดีที่สุด

คำว่า EXP, Expiry Date, Use By, Best Before และ Best if Used By ไม่ได้ใช้ด้วยความหมายเดียวกันทุกประเทศหรือทุกผู้ผลิต สหรัฐฯ ยังไม่มีคำจำกัดความเดียวที่ใช้กับฉลากวันที่บนอาหารทุกชนิด ผู้ซื้อจึงควรอ่านคำที่พิมพ์อยู่จริง รวมถึงเงื่อนไขเก็บรักษาและคำแนะนำหลังเปิดซอง ไม่ควรเห็นคำว่า EXP แล้วเหมารวมว่าอาหารทุกชิ้นต้องเสียทันที หรือเห็นคำว่า Best Before แล้วคิดว่ากินได้ทุกสภาพ

แกนสำคัญอยู่ที่ “ความปลอดภัย” กับ “คุณภาพ” วันที่แบบ Use By ใช้กับอาหารที่เสื่อมความปลอดภัยได้ง่าย เช่น อาหารแช่เย็นพร้อมกิน เนื้อสัตว์ หรือผลิตภัณฑ์นมบางชนิด หน่วยงานสหภาพยุโรประบุว่า Use By เป็นตัวบอกด้านความปลอดภัย จึงไม่ควรนำอาหารกลุ่มนี้มากินหลังวันดังกล่าว แม้หน้าตาและกลิ่นยังดูปกติ โดยเฉพาะหากเก็บเย็นไม่ต่อเนื่อง

ส่วน Best Before หรือ BBE (Best Before End) ใช้บอกระยะที่สินค้าเก็บคุณภาพตามที่ผู้ผลิตคาดหวังไว้ พ้นวันแล้วไม่ได้แปลว่าเสียทันที อาหารแห้งหรือเก็บได้นาน เช่น พาสต้า แครกเกอร์ อาหารกระป๋อง และซอสที่ยังไม่เปิด อาจยังใช้ได้หากเก็บตามคำแนะนำและบรรจุภัณฑ์สมบูรณ์ สิ่งที่อาจเปลี่ยนก่อนคือความกรอบ กลิ่น สี หรือรสชาติ

แต่คำว่า “ยังพอกินได้” ไม่ใช่การรับประกัน 100% ก่อนใช้ของที่เลย Best Before ให้ดูสภาพจริงร่วมกัน: ซองต้องไม่รั่วหรือพอง กระป๋องไม่บวม ไม่บุบหนักตรงรอยต่อ ไม่มีสนิมรุนแรงหรือฝาปริ อาหารต้องไม่มีรา กลิ่นผิดปกติ หรือเนื้อสัมผัสแปลกไป หากมีข้อใดข้อหนึ่ง ให้ทิ้งทันที และไม่ควรชิมเพื่อทดสอบ

การเปิดบรรจุภัณฑ์เปลี่ยนเงื่อนไขทันที ซอสหรืออาหารกระป๋องที่ยังไม่เปิดอาจอยู่ได้นานตามฉลาก แต่หลังเปิดแล้วต้องแช่เย็นและใช้ตามคำแนะนำ เช่น “บริโภคภายในกี่วันหลังเปิด” วันที่ Best Before บนซองจึงไม่ใช่ใบผ่านตลอดกาล การโดนความร้อน ความชื้น หรือวางค้างนอกตู้เย็นนานเกินไปทำให้อาหารเสื่อมเร็วขึ้นได้

ความสับสนเรื่องฉลากวันที่มีผลต่อขยะอาหารจริง องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ ประเมินว่าความเข้าใจผิดเรื่องวันที่บนฉลากอาจเกี่ยวข้องกับขยะอาหารจากผู้บริโภคราว 20% ขณะที่คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่าการตีความวันที่ผิดเป็นปัจจัยหนึ่งของขยะอาหารในครัวเรือน และมีการประเมินว่าขยะอาหารในสหภาพยุโรปสูงสุดราว 10% เชื่อมโยงกับการแสดงวันที่บนฉลาก

วิธีจำที่ใช้ได้ปลอดภัยกว่าคือ Use By หรือวันที่หมดอายุด้านความปลอดภัย: อย่าเสี่ยงหลังวันนั้น ส่วน Best Before: ตรวจสภาพบรรจุภัณฑ์ การเก็บรักษา และคุณภาพก่อน สำหรับคำว่า EXP ให้ดูว่าฉลากของสินค้านั้นระบุความหมายและวิธีเก็บอย่างไร ไม่ควรใช้กฎเดียวกับอาหารทุกประเภท การอ่านเพิ่มไม่กี่วินาทีช่วยลดทั้งความเสี่ยงจากอาหารเสื่อมและการทิ้งของที่ยังสมบูรณ์โดยไม่จำเป็น