เรื่องเล่ารอไฟแดงสองชั่วโมงในกรุงเทพฯ มาจากไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

รถขยับทีละคัน เสียงเครื่องยนต์กับไฟเบรกสีแดงเรียงยาวจนมองไม่เห็นท้ายแถว ภาพแบบนี้ทำให้คำบ่นว่า “ติดอยู่แยกเดียวเป็นชั่วโมง” ฟังดูไม่เกินจริงนัก โดยเฉพาะเส้นทางที่รถไหลมารวมกันหลายทิศในช่วงเลิกงาน

ประโยคที่ว่า กรุงเทพฯ เคยมีคนรอไฟแดงนานที่สุดถึง 2 ชั่วโมง ฟังสะใจและถูกส่งต่ออยู่บ่อยครั้ง แต่จากเอกสารภาครัฐและข้อมูลสาธารณะที่ตรวจสอบครั้งนี้ ยังไม่พบสถิติทางการที่ระบุวัน เวลา แยก และวิธีจับเวลาของเหตุการณ์ดังกล่าว จึงยังเรียกว่าเป็น “สถิติประวัติศาสตร์” ไม่ได้

สิ่งที่คนขับเจออาจนานจริง แต่ไม่ใช่ไฟแดงดวงเดียว

ความสับสนอยู่ที่คำว่า “รอไฟแดง” รถคันหนึ่งอาจติดอยู่หน้าทางแยกหรือบนถนนก่อนถึงแยกนานมาก เพราะรถด้านหน้าเคลื่อนออกไม่ทันในรอบไฟเขียว พอรอบถัดไปมาถึง รถก็ยังไม่ถึงเส้นหยุด ต้องรอซ้ำหลายรอบ เวลารวมอาจแตะหลักชั่วโมงได้ แต่ต่างจากการที่สัญญาณดวงเดียวแดงค้างต่อเนื่องนาน 2 ชั่วโมง

จุดตัดขนาดใหญ่ยังมีตัวแปรมากกว่าปุ่มไฟเขียวไฟแดงหนึ่งปุ่ม เช่น ปริมาณรถจากถนนรอง รถเลี้ยวที่ขวางทางตรง รถจอดรับส่ง การก่อสร้าง อุบัติเหตุ ฝนตก และการที่ท้ายแถวไปชนกับแยกถัดไป เมื่อพื้นที่หลังแยกว่างไม่พอ ต่อให้เปิดไฟเขียว รถก็ผ่านได้เพียงไม่กี่คัน

ภาพจำเรื่องตำรวจอยู่ในป้อมจราจรจึงมีส่วนที่คนพบเห็นได้จริงในบางสถานการณ์ เพราะการจัดการหน้างานอาจต้องอาศัยเจ้าหน้าที่ช่วยระบายรถหรือปรับตามเหตุเฉพาะหน้า แต่ยังไม่มีหลักฐานรองรับข้อสรุปกว้าง ๆ ว่าไฟจราจรกรุงเทพฯ ทั้งหมดใช้การกดสวิตช์ด้วยคนเป็นหลัก หรือไม่มีระบบตรวจจับและระบบควบคุมอื่นเข้ามาช่วย

ไฟเขียวนาน ไม่ได้แปลว่าแก้รถติดได้เสมอ

การปล่อยทางตรงให้นานอาจช่วยเคลียร์รถในทิศหนึ่งได้ชั่วคราว แต่ถ้ารถสะสมจากอีกทิศเพิ่มขึ้นจนล้นช่องทาง ปัญหาจะย้ายไปกองอยู่ฝั่งนั้น การตั้งเวลาสัญญาณจึงต้องดูทั้งจำนวนรถ ความยาวคิว และความจุของถนนหลังแยก ไม่ใช่ดูเพียงว่าฝั่งไหนแน่นกว่าในวินาทีนั้น

สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจรยังมีแผนและคณะทำงานแก้ปัญหาจราจรกรุงเทพฯ–ปริมณฑลในระดับโครงข่าย ขณะที่บริการข้อมูลจราจรสดช่วยให้เห็นว่าความหนาแน่นเปลี่ยนตามเวลาและพื้นที่ได้มากเพียงใด เรื่องรถติดจึงไม่อาจโยนให้สัญญาณไฟดวงเดียวรับผิดชอบทั้งหมด

ข้อสรุปที่ยืนยันได้ตอนนี้คือ คนขับอาจเสียเวลาหลักชั่วโมงเพราะคิวรถผ่านแยกไม่พ้นหลายรอบ แต่ยังไม่มีข้อมูลตรวจสอบได้พอจะยืนยันว่าเคยมี “การรอไฟแดงต่อเนื่อง 2 ชั่วโมง” ที่กรุงเทพฯ หากจะบันทึกสถิติให้ชัด ต้องระบุแยก วันเวลา ทิศทางรถ และแยกระหว่างเวลารอสัญญาณกับเวลาที่ติดคิวสะสมออกจากกัน