ค่าครองชีพไทยสูงแค่ไหน? เปิด 7 ค่าใช้จ่ายที่กำลังกดดันครอบครัว

แม้อัตราเงินเฟ้อจะเป็นตัวชี้วัดสำคัญ แต่การมองค่าครองชีพของคนไทยควรดูมากกว่าตัวเลขเงินเฟ้อเพียงตัวเดียว เพราะครัวเรือนแต่ละกลุ่มมีสัดส่วนการใช้จ่ายแตกต่างกัน โดยข้อมูลล่าสุดของกระทรวงพาณิชย์ระบุว่า เดือนสิงหาคม 2569 อัตราเงินเฟ้อทั่วไปเพิ่มขึ้น 2.53% จากปีก่อน และราคาหมวดอาหารและเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์เพิ่มขึ้น 2.99% ขณะที่ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่าครัวเรือนส่วนใหญ่ยังเผชิญแรงกดดันจากรายได้ที่ชะลอลงและค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้น

1. ค่าอาหารและของกินในชีวิตประจำวัน 

อาหารเป็นหนึ่งในค่าใช้จ่ายที่ครัวเรือนหลีกเลี่ยงได้ยาก และเป็นหมวดที่เห็นผลกระทบจากราคาสินค้าได้โดยตรง โดยเดือนสิงหาคม 2569 กระทรวงพาณิชย์รายงานว่าหมวดอาหารและเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์เพิ่มขึ้น 2.99% เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยมีสินค้าที่ราคาสูงขึ้น เช่น ข้าวราดแกง ข้าวสาร ไข่ไก่ ผักบางชนิด และผลไม้บางรายการ ขณะที่ข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติจากการสำรวจครัวเรือนยังสะท้อนว่าอาหารเป็นสัดส่วนสำคัญของค่าใช้จ่ายประจำ ดังนั้นเมื่อราคาอาหารเพิ่มขึ้น แม้เพียงบางรายการ ก็สามารถกระทบงบประมาณครัวเรือนโดยตรง โดยเฉพาะครัวเรือนที่มีรายได้จำกัด

2. ค่าที่อยู่อาศัยและค่าใช้จ่ายภายในบ้าน 

ค่าเช่าหรือภาระเกี่ยวกับที่อยู่อาศัยเป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ที่หลายครัวเรือนต้องจ่ายอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นค่าเช่าบ้าน ค่าผ่อนที่อยู่อาศัย ค่าส่วนกลาง หรือค่าใช้จ่ายในการดูแลบ้าน ข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติจากการสำรวจปี 2566 พบว่าค่าใช้จ่ายด้านที่อยู่อาศัยเป็นหนึ่งในหมวดค่าใช้จ่ายเพื่อการอุปโภคบริโภคที่มีสัดส่วนสูงของครัวเรือน ขณะที่ผลกระทบของราคาพลังงานและต้นทุนต่าง ๆ สามารถส่งผ่านมายังต้นทุนการอยู่อาศัยได้ด้วย จึงเป็นค่าใช้จ่ายที่ลดได้ยากเมื่อเทียบกับค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็นบางประเภท

3. ค่าเดินทางและน้ำมันเชื้อเพลิง 

ค่าเดินทางเป็นอีกภาระสำคัญ โดยเฉพาะครัวเรือนที่ต้องเดินทางไปทำงานหรือส่งบุตรหลานไปโรงเรียนเป็นประจำ กระทรวงพาณิชย์ระบุว่าในเดือนสิงหาคม 2569 ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศยังอยู่ในระดับสูงกว่าปีก่อน และค่าใช้จ่ายในการเดินทาง โดยเฉพาะค่าโดยสารรถประจำทาง ได้รับแรงกดดันจากต้นทุนน้ำมัน ข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติยังพบว่าค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการเดินทางเป็นหมวดสำคัญของค่าใช้จ่ายครัวเรือน ดังนั้นราคาพลังงานจึงไม่ได้กระทบเฉพาะคนที่เติมน้ำมันเอง แต่สามารถส่งผลต่อค่าเดินทางและต้นทุนสินค้าและบริการผ่านค่าขนส่งด้วย

4. ค่าไฟฟ้าและพลังงานในบ้าน 

ค่าไฟฟ้าและพลังงานเป็นค่าใช้จ่ายที่ครัวเรือนต้องรับมือเป็นประจำ โดยเฉพาะบ้านที่มีสมาชิกหลายคนหรือใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ไม่ได้เพิ่มขึ้นทุกช่วงเวลาเท่ากัน เพราะมาตรการด้านค่าไฟสามารถช่วยลดแรงกดดันได้ เช่น กระทรวงพาณิชย์ระบุว่าค่าไฟฟ้าสำหรับรอบเดือนกันยายน–ธันวาคม 2569 ปรับลดลงเหลือ 3.86 บาทต่อหน่วย จาก 3.95 บาทต่อหน่วยในรอบก่อนหน้า ขณะเดียวกันราคาพลังงานโลกยังเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อต้นทุนสินค้าและบริการอื่น ๆ ทำให้ค่าใช้จ่ายด้านพลังงานยังเป็นตัวแปรสำคัญของค่าครองชีพ

5. ค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาและเลี้ยงดูบุตร 

สำหรับครอบครัวที่มีบุตร ค่าใช้จ่ายไม่ได้มีเพียงค่าเล่าเรียน แต่ยังรวมถึงค่าเดินทาง อุปกรณ์การเรียน เครื่องแบบ กิจกรรม และค่าใช้จ่ายอื่นที่เกี่ยวข้องกับการศึกษา ข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติแสดงว่าการศึกษาเป็นหนึ่งในหมวดค่าใช้จ่ายของครัวเรือน แม้สัดส่วนเฉลี่ยจะไม่สูงเท่าอาหารหรือที่อยู่อาศัย แต่สำหรับครอบครัวที่มีบุตรหลายคน ค่าใช้จ่ายดังกล่าวสามารถกลายเป็นภาระก้อนสำคัญได้ โดยเฉพาะเมื่อรวมกับค่าเดินทางและค่าใช้จ่ายจำเป็นอื่น ๆ

6. ค่ารักษาพยาบาลและค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ 

ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพเป็นอีกหมวดที่แม้หลายคนอาจไม่ได้จ่ายทุกเดือนในจำนวนเท่ากัน แต่เมื่อเกิดการเจ็บป่วย ค่าใช้จ่ายสามารถเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งค่าตรวจรักษา ยา เวชภัณฑ์ การเดินทาง และค่าใช้จ่ายของผู้ดูแล ข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่าค่าเวชภัณฑ์และค่าตรวจรักษาพยาบาลเป็นส่วนหนึ่งของค่าใช้จ่ายครัวเรือน ขณะที่ความแตกต่างของสิทธิการรักษาและสถานะทางเศรษฐกิจทำให้ภาระที่แต่ละครอบครัวต้องรับผิดชอบไม่เท่ากัน ดังนั้นค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพจึงควรถูกมองเป็นทั้งค่าใช้จ่ายประจำและความเสี่ยงทางการเงินของครัวเรือน

7. ค่างวดหนี้และดอกเบี้ย 

อีกแรงกดดันสำคัญคือภาระหนี้ เพราะแม้ราคาสินค้าจะไม่ได้เพิ่มขึ้นมากทุกหมวด แต่ครัวเรือนที่มีหนี้ต้องกันรายได้ส่วนหนึ่งไว้ชำระเงินต้นและดอกเบี้ยอยู่แล้ว ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่าในไตรมาส 1 ปี 2569 ภาคครัวเรือนยังมีความเปราะบางจากรายได้ที่ลดลงและต้นทุนที่สูงขึ้น และต้องติดตามความสามารถในการชำระหนี้อย่างใกล้ชิด ข้อมูลของ ธปท. ยังแสดงว่าหนี้ครัวเรือนต่อ GDP ของไทยอยู่ในระดับสูง ดังนั้นเมื่อรายได้โตช้ากว่ารายจ่าย ภาระค่างวดจึงทำให้เงินที่เหลือสำหรับอาหาร การเดินทาง การศึกษา และการออมลดลงได้

ภาพรวมค่าครองชีพไทยจึงไม่ได้หมายความว่า “ทุกอย่างแพงขึ้นพร้อมกัน” แต่เกิดจากหลายแรงกดดันซ้อนกัน ทั้งราคาอาหาร พลังงาน การเดินทาง ที่อยู่อาศัย ค่าใช้จ่ายเพื่อบุตร สุขภาพ และภาระหนี้ โดย ธปท. ระบุว่าครัวเรือนส่วนใหญ่ยังถูกกดดันจากรายได้ที่ชะลอลงและค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้น ขณะที่สำนักงานสถิติแห่งชาติชี้ว่าครัวเรือนรายได้น้อยมีความเปราะบางต่อราคาสินค้าจำเป็นมากกว่า จึงทำให้คำว่า “ค่าครองชีพสูง” มีผลแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละครัวเรือน