เกษียณแล้วทำอะไรดี เปิด 4 กลุ่มอาชีพที่ผู้สูงวัยไทยทำกันน้อย จากข้อมูล 5.26 ล้านคน

เกษียณไม่ได้แปลว่าต้องหยุดทำงาน

ข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่า ในปี 2567 ประเทศไทยมีผู้สูงอายุที่ยังทำงานอยู่ 5,264,184 คน คิดเป็น 37.2% ของผู้สูงอายุทั้งหมด

แต่เมื่อดูว่าแต่ละคนทำงานอะไร กลับพบว่าผู้สูงวัยจำนวนมากกระจุกตัวอยู่ในอาชีพไม่กี่กลุ่ม

55.4% ยังอยู่ในสายเกษตรและประมง

กลุ่มใหญ่ที่สุดคือ ผู้ปฏิบัติงานที่มีฝีมือด้านการเกษตรและประมง 55.4%

พูดง่าย ๆ คือ ในกลุ่มผู้สูงอายุที่ยังทำงานอยู่ มากกว่าครึ่งหนึ่งอยู่ในอาชีพที่เกี่ยวข้องกับการเกษตรและประมง

รองลงมาคือ พนักงานบริการและผู้จำหน่ายสินค้า 20.5%

สองกลุ่มนี้รวมกันคิดเป็นประมาณ 3 ใน 4 ของผู้สูงอายุที่ยังทำงาน

ภาพที่ได้จึงค่อนข้างชัดว่า งานหลังเกษียณของคนไทยจำนวนมากยังเชื่อมโยงกับ การเกษตร การค้าขาย และงานที่ใช้แรงงานหรือทักษะเดิม

แต่มีอีกด้านที่น่าสนใจ

4 กลุ่มอาชีพที่ผู้สูงวัยไทยทำกันน้อย

ถัดจากกลุ่มอาชีพหลัก สำนักงานสถิติแห่งชาติพบว่ามีอาชีพอีกหลายประเภทที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุทำงานค่อนข้างต่ำ

1. ผู้ประกอบวิชาชีพด้านต่าง ๆ — 1.1%

กลุ่มนี้มีสัดส่วนเพียง 1.1%

ตัวอย่างเช่น งานที่ต้องใช้ความรู้เฉพาะทางและประสบการณ์สะสม

จุดน่าสนใจคือ อาชีพประเภทนี้ไม่ได้จำเป็นต้องเริ่มต้นจากศูนย์เสมอไป หากผู้เกษียณมีใบประกอบวิชาชีพ ความรู้เฉพาะด้าน หรือประสบการณ์จากงานเดิม ก็อาจนำความรู้เหล่านั้นมาต่อยอดเป็นงานอิสระ งานสอน หรืองานให้คำปรึกษาได้ตามคุณสมบัติของแต่ละอาชีพ

2. เจ้าหน้าที่เทคนิคและผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง — 0.8%

สัดส่วนอยู่ที่ 0.8%

งานกลุ่มนี้สะท้อนอีกช่องทางหนึ่งของคนเกษียณที่มีทักษะเฉพาะ เช่น งานด้านเทคนิค งานตรวจสอบ งานให้คำแนะนำ หรือการถ่ายทอดความรู้

ข้อได้เปรียบของคนที่มีประสบการณ์ยาวนานคือ บางงานไม่ได้ต้องการเพียงแรงงาน แต่ต้องการคนที่รู้ว่า ปัญหาเกิดตรงไหน และควรแก้อย่างไร

3. เสมียน — 0.5%

กลุ่มเสมียนมีสัดส่วนเพียง 0.5%

แม้จะเป็นสัดส่วนเล็ก แต่ลักษณะงานบางส่วนสามารถเชื่อมต่อกับทักษะดิจิทัลในปัจจุบันได้ เช่น การจัดเอกสาร การบันทึกข้อมูล การประสานงาน หรือช่วยดูแลระบบเอกสารของธุรกิจขนาดเล็ก

อย่างไรก็ตาม งานจริงแต่ละตำแหน่งมีเงื่อนไขแตกต่างกัน และอาจต้องใช้ทักษะคอมพิวเตอร์หรือโปรแกรมเฉพาะ

4. ผู้จัดการ ข้าราชการระดับอาวุโส และผู้บัญญัติกฎหมาย — 2.4%

กลุ่มนี้มีสัดส่วน 2.4%

ตัวเลขไม่ได้หมายความว่าคนเกษียณไม่สามารถทำงานบริหารได้ แต่สะท้อนว่าในภาพรวมของผู้สูงอายุที่ยังทำงานอยู่ งานกลุ่มนี้มีสัดส่วนน้อยกว่างานเกษตร งานบริการ และงานพื้นฐานอย่างมาก

สำหรับบางคน ประสบการณ์จากตำแหน่งบริหารในอดีตอาจนำไปต่อยอดเป็นที่ปรึกษา กรรมการ หรือผู้ช่วยวางระบบให้ธุรกิจได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความเชี่ยวชาญและคุณสมบัติของแต่ละคน

แล้วเกษียณแล้วควรทำอาชีพอะไร

ตัวเลขสถิติไม่ได้บอกว่าอาชีพใด “ดีที่สุด” สำหรับผู้สูงวัย

สิ่งที่ข้อมูลบอกได้คือ ตลาดแรงงานผู้สูงวัยของไทยยังมีการกระจุกตัวสูง

เมื่อคนส่วนใหญ่ทำงานอยู่ในเกษตร บริการ ค้าขาย งานพื้นฐาน และงานช่าง การนำประสบการณ์เดิมไปต่อยอดเป็นงานที่ใช้ความรู้เฉพาะทางจึงเป็นอีกแนวทางที่น่าสนใจสำหรับบางคน

เช่น

• อดีตครู → สอนพิเศษหรือทำสื่อการเรียนรู้

• อดีตช่าง → รับงานให้คำปรึกษาหรือสอนทักษะ

• อดีตบัญชี → ช่วยจัดระบบบัญชีให้ธุรกิจขนาดเล็กตามคุณสมบัติ

• อดีตผู้บริหาร → ให้คำปรึกษาธุรกิจหรือเป็นที่ปรึกษาโครงการ

• คนมีทักษะงานฝีมือ → สอนหรือสร้างสินค้าจากความเชี่ยวชาญ

• คนมีความรู้เฉพาะด้าน → ถ่ายทอดผ่านคอร์สหรือเนื้อหาออนไลน์

สิ่งสำคัญคือไม่ควรมองว่า “อาชีพที่คนทำน้อย” เท่ากับ “อาชีพที่รายได้สูง”

สองเรื่องนี้เป็นคนละประเด็นกัน

เกษียณแล้ว สิ่งที่มีค่าที่สุดอาจไม่ใช่แรงงาน แต่คือประสบการณ์

คนวัยเกษียณจำนวนมากมีสิ่งที่แรงงานรุ่นใหม่ยังไม่มี นั่นคือ ประสบการณ์จากการทำงานหลายสิบปี

ประสบการณ์เหล่านี้อาจเปลี่ยนรูปแบบจากการ “ลงมือทำเอง” เป็นการ สอน ให้คำปรึกษา ตรวจงาน ถ่ายทอดความรู้ หรือช่วยแก้ปัญหา

จึงอาจไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นอาชีพใหม่ทั้งหมด

บางครั้งทางเลือกที่เหมาะกว่า คือเอาสิ่งที่ทำมานานหลายสิบปีมาปรับรูปแบบให้เหมาะกับวัยและเวลาที่ต้องการ

แต่มีข้อจำกัดที่ต้องรู้

สถิติของสำนักงานสถิติแห่งชาติเป็นภาพรวมของผู้สูงอายุที่ทำงานทั่วประเทศ ไม่ได้หมายความว่าอาชีพเหล่านี้เหมาะกับทุกคน

การเลือกงานหลังเกษียณควรพิจารณาอย่างน้อย 4 เรื่อง

สุขภาพ — งานต้องเหมาะกับสภาพร่างกาย

ทักษะ — มีความรู้เดิมที่นำมาต่อยอดได้หรือไม่

เวลา — ต้องการทำเต็มเวลา หรือต้องการทำเพียงบางวัน

รายได้และต้นทุน — ต้องใช้เงินลงทุนเท่าไร และรายได้มีความแน่นอนแค่ไหน

ดังนั้นคำตอบของคำว่า “เกษียณแล้วทำอะไรดี” จึงไม่มีสูตรเดียวสำหรับทุกคน

แต่ข้อมูลปี 2567 ช่วยให้เห็นภาพหนึ่งอย่างชัดเจนว่า งานของผู้สูงวัยไทยไม่ได้มีแค่เกษตรหรือค้าขาย และยังมีพื้นที่สำหรับคนที่ต้องการนำความรู้เดิมมาต่อยอดในรูปแบบใหม่

ถ้าเป็นคุณ หลังเกษียณอยากใช้ “ประสบการณ์ที่มี” ไปต่อยอดเป็นอาชีพอะไร?