ประเทศไทยมีหมู่บ้านกี่แห่ง? แล้วหมู่บ้านไหนมีประชากรมากที่สุดและน้อยที่สุด

เคยสงสัยกันไหมครับว่า ประเทศไทยของเรามีหมู่บ้านอยู่ทั้งหมดกี่แห่ง? และในบรรดาหมู่บ้านจำนวนมากทั่วประเทศนั้น หมู่บ้านไหนมีคนอาศัยอยู่มากที่สุด และหมู่บ้านไหนกลับมีประชากรน้อยจนแทบไม่น่าเชื่อ?

หลายคนอาจคุ้นเคยกับการดูตัวเลขประชากรในระดับจังหวัด เช่น จังหวัดไหนมีคนมาก จังหวัดไหนมีคนน้อย แต่จริง ๆ แล้วข้อมูลทะเบียนราษฎรของไทยสามารถลงรายละเอียดไปได้ลึกกว่านั้น เพราะกรมการปกครองมีการจัดเก็บข้อมูลประชากรถึงระดับ หมู่บ้าน เลยทีเดียว

ข้อมูลของสำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง ระบุว่า ฐานข้อมูลสถิติประชากรสามารถแยกข้อมูลเป็นจังหวัด อำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน โดยในระดับหมู่บ้านมีข้อมูลทั้งชื่อหมู่บ้าน จำนวนประชากรชาย จำนวนประชากรหญิง จำนวนประชากรรวม และจำนวนบ้าน ทำให้สามารถนำตัวเลขเหล่านี้มาเปรียบเทียบกันได้อย่างละเอียด

แล้วประเทศไทยมีหมู่บ้านทั้งหมดกี่แห่ง?

ตัวเลขจำนวนหมู่บ้านอาจแตกต่างกันตามปีและนิยามของฐานข้อมูลที่นำมาใช้ แต่ข้อมูลทางการปกครองที่กรมการปกครองเผยแพร่มีจำนวนหมู่บ้านทั่วประเทศอยู่ในระดับ ประมาณ 75,000 แห่ง

ตัวอย่างเช่น ข้อมูลการปกครองที่เผยแพร่โดยกรมการปกครองระบุจำนวนหมู่บ้านไว้ 75,032 แห่งในชุดข้อมูลหนึ่ง ขณะที่ข้อมูลจากช่วงเวลาอื่นก็มีตัวเลขแตกต่างกันเล็กน้อยตามการเปลี่ยนแปลงของเขตการปกครอง

เพียงแค่ตัวเลขนี้ก็ทำให้เห็นแล้วครับว่า ประเทศไทยมีหมู่บ้านจำนวนมหาศาล และแต่ละหมู่บ้านก็มีลักษณะไม่เหมือนกัน

บางแห่งเป็นชุมชนขนาดใหญ่ มีบ้านเรือนหนาแน่น มีร้านค้า ตลาด โรงเรียน และสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ

แต่ในอีกด้านหนึ่งก็มีหมู่บ้านขนาดเล็กที่มีประชากรไม่มากนัก บางแห่งอาจมีคนอยู่เพียงหลักสิบ หรือมีจำนวนคนแตกต่างจากจำนวนบ้านอย่างเห็นได้ชัด

ทำไมบางหมู่บ้านมีคนน้อยมาก?

เรื่องนี้น่าสนใจตรงที่จำนวนประชากรของหมู่บ้านไม่ได้ขึ้นอยู่กับขนาดพื้นที่เพียงอย่างเดียว

ปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งคือ การย้ายถิ่นของประชากร

คนวัยหนุ่มสาวจำนวนไม่น้อยเดินทางออกจากบ้านเกิดเพื่อไปเรียนหนังสือหรือทำงานในเมืองใหญ่ เมื่อเวลาผ่านไป คนที่อยู่ในหมู่บ้านจึงอาจเหลือพ่อแม่หรือผู้สูงอายุเป็นส่วนใหญ่

บ้านบางหลังยังมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน แต่เจ้าของบ้านอาจไม่ได้พักอาศัยอยู่ที่นั่นเป็นประจำ

ดังนั้นถ้าเราเห็นหมู่บ้านแห่งหนึ่งมีบ้านหลายสิบหรือหลายร้อยหลัง ก็ไม่ได้หมายความว่าจะมีคนอาศัยอยู่ครบทุกหลัง

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการดูทั้ง จำนวนประชากรและจำนวนบ้าน จึงน่าสนใจกว่าการดูจำนวนบ้านเพียงอย่างเดียว

แล้วหมู่บ้านไหนมีคนมากที่สุดหรือน้อยที่สุด?

คำถามนี้อาจดูเหมือนตอบง่าย แต่จริง ๆ แล้วต้องอ้างอิงข้อมูลทะเบียนราษฎรของ ปีและเดือนเดียวกัน และต้องตรวจสอบระดับหมู่บ้านโดยตรง เพราะจำนวนประชากรมีการเปลี่ยนแปลงจากการเกิด การเสียชีวิต การย้ายเข้า และการย้ายออก

สำนักบริหารการทะเบียนมีระบบสถิติที่เปิดให้ดาวน์โหลดข้อมูลประชากรถึงระดับหมู่บ้าน โดยข้อมูลแต่ละรายการมีรหัสหมู่บ้าน ชื่อหมู่บ้าน จำนวนชาย หญิง ประชากรรวม และจำนวนบ้าน ทำให้สามารถนำข้อมูลมาค้นหาและเปรียบเทียบได้

เพราะฉะนั้น การจะบอกว่า “หมู่บ้านที่มีประชากรมากที่สุดของประเทศไทยคือที่ไหน” หรือ “หมู่บ้านที่มีประชากรน้อยที่สุดคือที่ไหน” ควรระบุวันที่ของข้อมูลให้ชัดเจน ไม่ควรนำตัวเลขจากคนละปีมาเปรียบเทียบกัน

ตัวเลขประชากรที่เปลี่ยนไป กำลังบอกอะไรเรา?

เรื่องนี้ไม่ได้เป็นเพียงสถิติตัวเลขที่ดูแล้วผ่านไปครับ แต่ยังสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยด้วย

หมู่บ้านที่มีเด็กน้อยลง อาจสะท้อนว่าครอบครัวมีลูกน้อยลง

หมู่บ้านที่มีคนวัยทำงานลดลง อาจเกี่ยวข้องกับการย้ายถิ่นไปทำงาน

ส่วนหมู่บ้านที่มีผู้สูงอายุจำนวนมาก ก็อาจสะท้อนว่าคนรุ่นใหม่ออกจากพื้นที่ไปใช้ชีวิตที่อื่น

เมื่อหลายปัจจัยเกิดขึ้นพร้อมกัน หมู่บ้านที่เคยมีผู้คนคึกคักในอดีต ก็อาจค่อย ๆ เงียบลงโดยที่เราไม่ทันสังเกต

และนี่คือเหตุผลที่ข้อมูลจำนวนประชากรระดับหมู่บ้านน่าสนใจมาก เพราะมันทำให้เราเห็นการเปลี่ยนแปลงของประเทศไทยในระดับที่ใกล้ตัวที่สุด

แล้วหมู่บ้านของคุณเป็นอย่างไร?

ลองนึกย้อนกลับไปดูหมู่บ้านของตัวเองครับ

เมื่อ 10–20 ปีก่อน มีคนอยู่มากกว่านี้หรือไม่?

เด็ก ๆ ในหมู่บ้านยังมีจำนวนมากเหมือนเดิมไหม?

ร้านค้าในชุมชนยังเปิดเหมือนเดิมหรือปิดไปแล้วหลายแห่ง?

และที่สำคัญคือ คนวัยทำงานในหมู่บ้านยังอยู่กันมากแค่ไหน?

ข้อมูลทางการของกรมการปกครองเปิดให้ตรวจสอบสถิติประชากรและบ้านในระดับหมู่บ้านได้ ใครที่อยากรู้ว่าหมู่บ้านของตัวเองมีประชากรเท่าไร ก็สามารถเข้าไปตรวจสอบข้อมูลได้โดยตรง

แล้วหมู่บ้านของคุณมีประชากรกี่คนครับ? และถ้าเทียบกับเมื่อ 10 ปีก่อน วันนี้คนในหมู่บ้านเพิ่มขึ้นหรือลดลง? ลองมาเล่าให้ฟังกันครับ บางทีข้อมูลจากหมู่บ้านของเราเอง อาจน่าสนใจกว่าที่คิดก็ได้

แหล่งข้อมูล

สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง — ระบบสถิติประชากร
ตรวจสอบข้อมูลสถิติประชากรระดับหมู่บ้าน

ตรวจสอบจำนวนประชากรและบ้านจากฐานข้อมูลปัจจุบัน

#หมู่บ้านไทย #ประชากรไทย #สังคมไทย