ตัวเลขบนเสาไฟฟ้า มีไว้ทำไม? หลายคนเห็นทุกวันแต่ไม่เคยรู้

สวัสดีชาวโพสต์จังกันทุกคน เคยสังเกตไหมว่าเวลาเดินทางตามถนน ไม่ว่าจะในเมืองหรือต่างจังหวัด เสาไฟฟ้าที่เรียงรายอยู่ริมทางจำนวนมากมักจะมีตัวเลขหรือรหัสบางอย่างติดอยู่บนเสา

บางต้นเป็นตัวเลขเรียงกัน บางต้นเป็นตัวเลขผสมตัวอักษร หรือบางพื้นที่อาจเห็นเป็นป้ายเล็ก ๆ ที่ดูเหมือนไม่มีความหมายอะไร หลายคนอาจคิดว่าตัวเลขเหล่านี้เอาไว้บอกลำดับของเสาเฉย ๆ

แต่จริง ๆ แล้วมันมีประโยชน์มากกว่านั้น เพราะตัวเลขหรือรหัสบนเสาเป็นส่วนหนึ่งของระบบจัดการโครงข่ายไฟฟ้าที่ช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถระบุตำแหน่งและตรวจสอบอุปกรณ์แต่ละจุดได้ง่ายขึ้น

เหตุผลสำคัญที่สุดคือ เสาไฟฟ้าแต่ละต้นต้องมีข้อมูลสำหรับระบุตัวตน เพราะระบบจำหน่ายไฟฟ้ามีเสาอยู่เป็นจำนวนมาก หากไม่มีรหัสหรือข้อมูลประจำเสา

เจ้าหน้าที่จะต้องอาศัยการบอกตำแหน่งแบบกว้าง ๆ เช่น เสาไฟหน้าบ้านหลังที่สาม หรือ เสาตรงข้ามร้านค้า ซึ่งอาจทำให้เกิดความสับสน โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีถนนซอยจำนวนมาก บ้านเรือนอยู่ติดกัน หรือมีเสาไฟฟ้าเรียงต่อกันเป็นระยะทางหลายกิโลเมตร

ตัวเลขบนเสาจึงทำหน้าที่คล้ายกับ เลขประจำตัวของเสาไฟฟ้า ทำให้เจ้าหน้าที่สามารถรู้ว่าเสาต้นนั้นอยู่บริเวณใด เป็นส่วนหนึ่งของระบบไฟฟ้าช่วงไหน

และเกี่ยวข้องกับอุปกรณ์หรือวงจรใด การไฟฟ้านครหลวงเองก็มีการจัดเก็บข้อมูลเสาในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ หรือ GIS

โดยข้อมูลเสาถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของข้อมูลระบบจำหน่ายไฟฟ้า และมีการจำแนกประเภทของเสาตามระดับแรงดันและชนิดของเสาด้วย เช่น เสาแรงสูง เสาแรงกลาง และเสาแรงต่ำ

ลองนึกภาพง่าย ๆ ว่าถนนสายหนึ่งมีเสาไฟฟ้าเรียงกัน 100 ต้น หากเกิดเหตุสายไฟมีปัญหาบริเวณเสาต้นที่ 57 เจ้าหน้าที่จำเป็นต้องรู้ให้แน่ชัดว่าคือเสาต้นไหน

ไม่ใช่แค่รู้ว่าปัญหาเกิด แถว ๆ ถนนนี้ เพราะการตรวจสอบระบบไฟฟ้าต้องทำอย่างเป็นระบบ ทั้งการหาจุดขัดข้อง การตัดแยกวงจร การซ่อมแซม และการนำระบบกลับมาใช้งานตามปกติ

นอกจากช่วยระบุตำแหน่งแล้ว ข้อมูลประจำเสายังเกี่ยวข้องกับ งานบำรุงรักษาและการตรวจสอบระบบไฟฟ้า ด้วย เพราะเสาไม่ได้มีหน้าที่แค่รับน้ำหนักสายไฟเท่านั้น

แต่ยังมีอุปกรณ์อีกหลายชนิดติดตั้งอยู่ร่วมกัน เช่น ลูกถ้วย อุปกรณ์ป้องกัน หม้อแปลง สายไฟแรงสูง สายไฟแรงต่ำ และสายสื่อสารในบางพื้นที่ ดังนั้นเมื่อเจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบพื้นที่ ก็สามารถอ้างอิงข้อมูลของเสาแต่ละต้นเพื่อจัดการกับอุปกรณ์ที่อยู่ในจุดนั้นได้

อีกเรื่องที่คนทั่วไปอาจไม่รู้คือ เสาไฟฟ้าไม่ได้มีรูปแบบเดียวกันทั้งหมด เสาในระบบไฟฟ้ามีหลายประเภทและรองรับแรงดันไฟฟ้าที่แตกต่างกัน

ข้อมูลของ กฟน. แสดงประเภทเสาไว้ตั้งแต่เสาแรงสูง เช่น เสาโมโนโพล 230 กิโลโวลต์ ไปจนถึงเสาแรงกลางและเสาแรงต่ำ รวมถึงเสาคอนกรีต ไม้ และเหล็ก ดังนั้นข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับเสาแต่ละต้นจึงไม่ได้มีแค่ อยู่ตรงไหน แต่ยังเกี่ยวข้องกับชนิดและหน้าที่ของเสาต้นนั้นด้วย

แล้วถ้าเกิด เสาไฟฟ้าล้ม ตัวเลขเหล่านี้ก็ยิ่งมีประโยชน์ เพราะเจ้าหน้าที่สามารถใช้ข้อมูลตำแหน่งเพื่อระบุจุดที่เกิดเหตุและวางแผนเข้าซ่อมได้เร็วขึ้น ยกตัวอย่างเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง

PEA เคยรายงานกรณีเสาไฟฟ้าล้มหลายต้นจากฝนตกหนักและดินอุ้มน้ำ โดยเจ้าหน้าที่ต้องเข้าตรวจสอบความเสียหายและดำเนินการปักเสาใหม่ รวมถึงก่อสร้างระบบจำหน่ายไฟฟ้าชั่วคราวเพื่อให้สามารถจ่ายไฟกลับคืนแก่ประชาชนได้เร็วที่สุด

ที่น่าสนใจคือเสาไฟฟ้ายังต้องมีการตรวจสอบเรื่อง ความแข็งแรงและความปลอดภัย อยู่เป็นระยะ เพราะเสาต้องรับทั้งน้ำหนักของสายไฟและแรงภายนอก เช่น ลม ฝน น้ำท่วม ดินทรุด หรือแรงกระแทกจากยานพาหนะ

PEA ระบุว่าพื้นที่เสี่ยง เช่น จุดที่มีน้ำท่วมขัง น้ำกัดเซาะ หรือพื้นที่ที่เคยมีเสาไฟฟ้าล้มซ้ำ จะต้องมีการสำรวจระบบจำหน่ายไฟฟ้าและอาจต้องปรับปรุงรูปแบบเสาหรืออุปกรณ์ให้เหมาะสมกับพื้นที่นั้น ๆ

นอกจากนี้ ตัวเลขบนเสายังช่วยในกรณีที่ประชาชนต้อง แจ้งเหตุไฟฟ้าขัดข้องหรือเหตุผิดปกติ เพราะการบอกข้อมูลตำแหน่งที่ชัดเจนย่อมช่วยให้เจ้าหน้าที่ค้นหาจุดเกิดเหตุได้ง่ายกว่าการบอกเพียงชื่อถนนหรือสถานที่ใกล้เคียง โดยเฉพาะพื้นที่ชนบทที่บางจุดไม่มีบ้านเลขที่ชัดเจน หรือถนนบางสายมีเสาไฟฟ้าเรียงยาวหลายกิโลเมตร

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเข้าใจว่าตัวเลขที่เห็นบนเสาไฟฟ้าทุกแห่งจะมีรูปแบบเดียวกันทั้งหมด เพราะประเทศไทยมีหน่วยงานด้านไฟฟ้าหลายหน่วยงานและระบบการจัดเก็บข้อมูลของแต่ละพื้นที่อาจแตกต่างกัน

ตัวเลขบางชุดอาจเป็นหมายเลขประจำเสา ขณะที่บางชุดอาจเป็นข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับวงจรไฟฟ้า อุปกรณ์ หรือการจัดการโครงข่าย ดังนั้น ไม่ใช่ว่าเห็นเลข 123 บนเสาแล้วจะสามารถแปลได้ตรง ๆ ว่าเลข 1 คืออะไร เลข 2 คืออะไร และเลข 3 คืออะไรในทุกพื้นที่ ต้องดูระบบและหน่วยงานเจ้าของเสาประกอบด้วย

ที่มา: การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) และการไฟฟ้านครหลวง (MEA)