ไทยกำลังเข้าสู่ “เศรษฐกิจอายุยืน” ทำไมคนอายุยืนขึ้น จึงเปลี่ยนทั้งงาน เงิน และธุรกิจ ?

เมื่อพูดถึงสังคมผู้สูงอายุ หลายคนอาจนึกถึงเรื่องจำนวนผู้สูงวัยที่เพิ่มขึ้นหรือภาระของระบบสาธารณสุข และเงินบำนาญ แต่ในช่วงที่ผ่านมา แนวคิดที่กำลังได้รับความสนใจมากขึ้นคือ “Longevity Economy”หรือเศรษฐกิจแห่งการมีอายุยืน

แนวคิดนี้มองว่า การที่ผู้คนมีอายุยืนขึ้น ไม่ได้เป็นเพียงความท้าทาย แต่ยังทำให้เกิดความต้องการสินค้า บริการ งาน และรูปแบบธุรกิจใหม่ๆตามมาด้วย

ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ยกเรื่อง Demographic Change and the Longevity Economy เป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญของทิศทางเศรษฐกิจไทย โดยมองว่า การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรและสังคมสูงวัย ควรถูกเปลี่ยนจากความท้าทายให้กลายเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจ และการเตรียมความพร้อมทางการเงิน 

▪️คนอายุยืนขึ้น ไม่ได้หมายถึง “ผู้สูงอายุ” อย่างเดียว

คำว่า Longevity ไม่ได้หมายถึงการดูแลผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 หรือ 70 ปีขึ้นไปเท่านั้น แต่เป็นแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการวางแผนชีวิตตั้งแต่ก่อนเข้าสู่วัยสูงอายุ

เมื่อคนมีแนวโน้มใช้ชีวิตหลังเกษียณนานขึ้น การวางแผนการเงินก็ต้องเปลี่ยนไปด้วย

เงินเก็บที่เคยคิดว่าเพียงพอสำหรับวัยเกษียณ อาจต้องรองรับระยะเวลาที่นานขึ้น ขณะที่ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ การดูแลระยะยาว และที่อยู่อาศัยก็อาจมีบทบาทมากขึ้น

ดังนั้น การวางแผนเรื่องการเงิน จึงไม่ได้เป็นเรื่องของคนใกล้เกษียณเท่านั้น แต่เกี่ยวข้องกับคนวัยทำงานตั้งแต่วันนี้

▪️ตลาดแรงงานก็ต้องเปลี่ยน

เมื่อคนมีอายุยืนขึ้น คำถามสำคัญคือ เราจะทำงานถึงอายุเท่าไร ?

ในอนาคต การเกษียณอาจไม่ได้หมายถึงการหยุดทำงานอย่างเด็ดขาดสำหรับทุกคน

• บางคนอาจเลือกทำงานต่อแบบเต็มเวลา • บางคนเปลี่ยนไปทำงานพาร์ตไทม์ ทำงานที่ปรึกษา ทำธุรกิจส่วนตัวหรือใช้ประสบการณ์ที่สะสมมาตลอดชีวิตสร้างรายได้รูปแบบใหม่ ส่งผลทำให้ทักษะ และความสามารถในการเรียนรู้ตลอดชีวิตมีความสำคัญมากขึ้น เพราะหากอายุการทำงานยาวขึ้น คนทำงานก็อาจต้องเรียนรู้ทักษะใหม่หลายครั้งตลอดชีวิต ไม่ใช่เรียนจบแล้วใช้ความรู้เดิมไปจนเกษียณเหมือนแนวคิดในอดีต

▪️ธุรกิจใหม่อาจเกิดจากสังคมอายุยืน

เมื่อคนมีอายุยืน ความต้องการสินค้า และบริการก็เปลี่ยนไป ตั้งแต่ธุรกิจสุขภาพ อาหารที่เหมาะกับผู้สูงวัย เทคโนโลยีช่วยดูแลผู้สูงอายุ บ้านที่ออกแบบให้ผู้สูงวัยใช้ชีวิตได้สะดวก ไปจนถึงบริการดูแลระยะยาว

แม้แต่ภาคการเงินก็ต้องปรับตัว เพราะผลิตภัณฑ์ทางการเงินในอนาคตอาจต้องตอบโจทย์คนที่ต้องบริหารเงินให้เพียงพอตลอดช่วงชีวิตที่ยาวขึ้น

ดังนั้น สังคมสูงวัยจึงไม่ได้หมายความว่า “เศรษฐกิจจะแย่ลง” เพียงอย่างเดียว แต่ยังเป็นตลาดขนาดใหญ่ที่มีความต้องการใหม่เกิดขึ้น

▪️แล้วคนทั่วไปควรเตรียมตัวอย่างไร ?

สิ่งที่สำคัญที่สุดอาจไม่ใช่การรอให้ถึงวัยเกษียณแล้วค่อยเริ่มวางแผน แต่คือการเริ่มคิดตั้งแต่วันนี้ว่า หากเรามีชีวิตอยู่ถึง 80, 90 หรือ 100 ปี เราต้องการใช้ชีวิตแบบไหน ?

• เรามีเงินสำรองเพียงพอหรือไม่ ?

• มีทักษะที่สามารถสร้างรายได้ในอนาคตหรือไม่ ?

• หากไม่สามารถทำงานแบบเดิมได้ เรามีทางเลือกอื่นหรือไม่ ?

คำถามเหล่านี้อาจกลายเป็นเรื่องสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆในสังคมไทย

▪️จาก “สังคมผู้สูงอายุ” สู่ “สังคมอายุยืน”

ความเปลี่ยนแปลงด้านประชากรอาจไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป โดยประเทศไทยกำลังต้องคิดใหม่ว่า การมีชีวิตที่ยืนยาวควรหมายถึงอะไร

ไม่ใช่เพียงการมีอายุยืนขึ้น แต่ต้องทำอย่างไรให้ผู้คนมีสุขภาพที่ดี มีรายได้ที่เหมาะสม มีงานที่ตอบโจทย์ และสามารถใช้ชีวิตหลังวัยทำงานได้อย่างมีคุณภาพ

ประเด็นนี้จึงเป็นเหตุผลที่คำว่า “Longevity Economy” เริ่มมีความสำคัญมากขึ้น เพราะในอนาคต “อายุยืน” อาจไม่ได้เปลี่ยนแค่ชีวิตของคนคนหนึ่ง แต่สามารถเปลี่ยนโครงสร้างของเศรษฐกิจทั้งประเทศได้ครับ