การศึกษาของกัมพูชาพัฒนาไปถึงไหน? เปิดตัวเลข PISA เทียบประเทศเพื่อนบ้าน

การศึกษาของกัมพูชาพัฒนาไปถึงไหน? เปิดตัวเลข PISA เทียบประเทศเพื่อนบ้าน

หมายเหตุสำคัญ

 บทความนี้ใช้ข้อมูล PISA 2025 ซึ่ง OECD เผยแพร่เมื่อวันที่ 8 กันยายน 2026 เป็นข้อมูลล่าสุด โดย PISA วัดทักษะของนักเรียนอายุ 15 ปีในด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน 

 กัมพูชาได้คะแนน PISA 2025 เท่าไร?

ผลล่าสุดของ OECD พบว่า นักเรียนกัมพูชาอายุ 15 ปีได้คะแนนเฉลี่ย วิทยาศาสตร์ 382 คะแนน คณิตศาสตร์ 366 คะแนน และการอ่าน 347 คะแนน โดยผลทั้ง 3 ด้านเพิ่มขึ้นจาก PISA 2022 ถือเป็นพัฒนาการที่น่าสนใจ โดยเฉพาะวิทยาศาสตร์ที่เพิ่มขึ้น 35 คะแนน และคณิตศาสตร์เพิ่มขึ้น 29 คะแนน ในช่วงปี 2022–2025 ซึ่ง OECD ระบุว่าการเพิ่มขึ้นของกัมพูชาในช่วงดังกล่าวอยู่ในกลุ่มที่โดดเด่นของประเทศที่เข้าร่วมการประเมิน 

จุดที่น่าสนใจคือกัมพูชาพัฒนาขึ้นทั้ง 3 วิชา

เมื่อเทียบกับผล PISA 2022 กัมพูชามีแนวโน้มดีขึ้นทั้งคณิตศาสตร์ การอ่าน และวิทยาศาสตร์ และ OECD ระบุว่าคะแนนเฉลี่ยปี 2025 สูงกว่าปี 2017 ด้วย นอกจากนี้จำนวนเด็กอายุ 15 ปีที่เข้าเกณฑ์เข้าร่วมการสอบเพิ่มขึ้น แม้จำนวนประชากรอายุ 15 ปีโดยรวมลดลง ซึ่ง OECD มองว่าเป็นสัญญาณที่สอดคล้องกับการขยายการเข้าถึงการศึกษาระดับมัธยมของกัมพูชา อย่างไรก็ตาม คะแนนของกัมพูชายังคงต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD ทั้ง 3 ด้าน จึงควรมองว่าเป็น “พัฒนาการที่เร็ว” มากกว่าการบอกว่ากัมพูชามีผลการศึกษาอยู่ในระดับสูงแล้ว 

 ถ้าเทียบกับไทย กัมพูชายังตามหลัง แต่ช่องว่างไม่ได้เหมือนเดิมทุกด้าน

PISA 2025 ระบุว่าไทยได้ วิทยาศาสตร์ 432 คะแนน คณิตศาสตร์ 407 คะแนน และการอ่าน 392 คะแนน เทียบกับกัมพูชาที่ 382, 366 และ 347 คะแนนตามลำดับ ดังนั้นไทยยังมีคะแนนสูงกว่ากัมพูชาทั้ง 3 วิชา โดยช่องว่างอยู่ที่ 50 คะแนนในวิทยาศาสตร์ 41 คะแนนในคณิตศาสตร์ และ 45 คะแนนในการอ่าน อย่างไรก็ตาม ไทยเองก็ไม่ได้อยู่เหนือค่าเฉลี่ย OECD โดยผลของไทยในปี 2025 แม้เพิ่มขึ้นจากปี 2022 ทั้งสามด้าน แต่ OECD ระบุว่าผลบางด้านยังต่ำกว่าระดับในอดีต เช่น วิทยาศาสตร์และการอ่านยังต่ำกว่าปี 2015 และวิทยาศาสตร์ต่ำกว่าปี 2018 

 เมื่อเทียบกับเวียดนาม ช่องว่างของกัมพูชายังเห็นได้ชัด

เวียดนามมีคะแนน PISA 2025 สูงกว่ากัมพูชาในทั้ง 3 ด้าน โดยได้ วิทยาศาสตร์ 457 คะแนน คณิตศาสตร์ 443 คะแนน และการอ่าน 392 คะแนน ขณะที่กัมพูชาได้ 382, 366 และ 347 คะแนนตามลำดับ เท่ากับเวียดนามนำกัมพูชาประมาณ 75 คะแนนในวิทยาศาสตร์ 77 คะแนนในคณิตศาสตร์ และ 45 คะแนนในการอ่าน อย่างไรก็ตาม OECD มีข้อควรระวังว่าเวียดนามเปลี่ยนจากการสอบรูปแบบกระดาษมาเป็นการสอบด้วยคอมพิวเตอร์ใน PISA 2025 ทำให้การเปรียบเทียบ “แนวโน้มข้ามเวลา” ของเวียดนามต้องระมัดระวัง แต่การนำคะแนนปี 2025 มาเปรียบเทียบในภาพรวมยังเป็นข้อมูลที่ OECD รายงานอย่างเป็นทางการ 

 ถ้ามองทั้งภูมิภาค กัมพูชากำลังดีขึ้น แต่ยังมีระยะห่างอีกมาก

ตัวเลข PISA 2025 สะท้อนภาพที่น่าสนใจมาก คือ กัมพูชาไม่ได้อยู่ในจุดที่คะแนนสูง แต่เป็นประเทศที่มีการปรับตัวขึ้นอย่างชัดเจนในช่วงล่าสุด โดยกัมพูชาได้ 382 คะแนนในวิทยาศาสตร์ 366 คะแนนในคณิตศาสตร์ และ 347 คะแนนในการอ่าน ขณะที่ไทยได้ 432/407/392 และเวียดนาม 457/443/392 ตามลำดับ ส่วนค่าเฉลี่ย OECD อยู่ที่ 482/463/461 คะแนน ตามลำดับ หากนำมาใช้ทำบทความจึงควรพาดหัวในลักษณะว่า “กัมพูชาพัฒนาเร็วแค่ไหน?” มากกว่า “กัมพูชาเรียนแย่ที่สุด” เพราะตัวเลขล่าสุดแสดงทั้งจุดอ่อนและพัฒนาการพร้อมกัน 

จุดที่ควรจับตาคือ “อัตราการพัฒนา” มากกว่าการดูอันดับเพียงอย่างเดียว เพราะ OECD ระบุว่าคะแนนกัมพูชาเพิ่มขึ้นจากปี 2022 ถึง 2025 อย่างชัดเจน โดยวิทยาศาสตร์เพิ่ม 35 คะแนน คณิตศาสตร์เพิ่ม 29 คะแนน และการอ่านเพิ่ม 18 คะแนน ขณะที่สัดส่วนนักเรียนที่ต่ำกว่าระดับพื้นฐานลดลงเมื่อเทียบกับปี 2017 โดยเฉพาะวิทยาศาสตร์ลดลงถึง 27 จุดเปอร์เซ็นต์ นั่นหมายความว่า แม้กัมพูชายังมีคะแนนต่ำกว่าประเทศเพื่อนบ้านอย่างไทยและเวียดนาม แต่ข้อมูลล่าสุดสะท้อนว่า ระบบการศึกษาของกัมพูชากำลังมีทิศทางดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด 

หากถามว่า “การศึกษากัมพูชาพัฒนาไปถึงไหน?” คำตอบจาก PISA 2025 คือ พัฒนาเร็วขึ้นอย่างชัดเจน แต่ยังตามหลังไทยและเวียดนามในคะแนนเฉลี่ยทั้ง 3 ด้าน และยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD มาก ดังนั้นประเด็นที่น่าสนใจที่สุดไม่ใช่แค่ “กัมพูชาอยู่อันดับไหน” แต่คือ “อะไรทำให้คะแนนกัมพูชาเพิ่มขึ้นเร็วในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา?” ซึ่งสามารถต่อยอดเป็นบทความอีกตอนที่น่าสนใจมากได้ครับ