เคยสงสัยหรือไม่? เลขวันที่ในปฏิทินจีนมีความหมายมากกว่าที่คิด ตัวอักษรเล็ก ๆ รอบเลขคืออะไร?

  เคยเปิดปฏิทินจีนแล้วสงสัยหรือไม่ว่า ตัวเลขวันที่ขนาดใหญ่ ที่เราเห็น เช่น 14, 15, 16, 17 นั้น ทำไมรอบ ๆ ตัวเลขจึงเต็มไปด้วยตัวอักษรจีนและข้อความเล็ก ๆ มากมาย ซึ่งบางช่องมีชื่อวันตามระบบจีน บางช่องมีชื่อสัตว์นักษัตร และยังมีข้อความกำกับว่า วันนั้นเหมาะหรือไม่เหมาะกับกิจกรรมบางอย่าง จนหลายคนอาจคิดว่าเป็นเพียงตัวอักษรประดับปฏิทิน

แต่จริง ๆ แล้ว ข้อมูลเหล่านี้มีความหมาย และเป็นส่วนหนึ่งของระบบปฏิทินจีนที่ใช้สืบต่อกันมาอย่างยาวนาน

  เลขตัวใหญ่ คืออะไร?
สิ่งแรกที่เห็นได้ชัดที่สุดในปฏิทินก็คือ ตัวเลขขนาดใหญ่ เช่น เลข 14, 15, 16 และ 17 ตัวเลขเหล่านี้ก็คือ วันที่ของเดือน ตามปฏิทินที่เราใช้ในชีวิตประจำวันนั่นเอง
และในบางวันที่ อย่างเช่นวันที่ 16 ที่อาจเห็นได้บ่อยในปฏิทิน ซึ่งในวันที่ 16 นั้นก็ไม่ได้เป็นเลขมงคลหรือมีรหัสพิเศษแต่อย่างใด แต่สิ่งที่น่าสนใจจะอยู่ตรง ตัวอักษรเล็ก ๆ ที่อยู่รอบตัวเลข เพราะส่วนนี้กำลังบอกข้อมูลตามระบบปฏิทินจีนนั่นเอง และมาดูว่า อักษรสัญลักษณ์เหล่านี้บอกอะไรเราบ้าง

   ตัวอักษรจีนรอบวันที่ บอกอะไร?
ปฏิทินจีนไม่ได้ระบุเพียงวันที่เท่านั้น แต่ยังแสดงข้อมูลของวันตามระบบดั้งเดิม เช่น ก้านฟ้า–กิ่งดิน (天干地支) ซึ่งเป็นระบบการนับวัน เดือน ปี และเวลาแบบจีนโบราณ
ระบบนี้ประกอบด้วย
ก้านฟ้า 10 ตัว
กิ่งดิน 12 ตัว
เมื่อนำมาจับคู่กันจึงเกิดเป็นชื่อวันต่าง ๆ เช่น 甲子, 乙丑, 丙寅, 丁卯 เป็นต้น
นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมในปฏิทินจีนเราจึงเห็นตัวอักษรจีนแปลก ๆ อยู่ข้างวันที่ ซึ่งไม่ได้เป็นการเขียนซ้ำของเลขวันที่ แต่เป็น ชื่อและข้อมูลของวันตามระบบจีน

   แล้วสัตว์ 12 นักษัตรที่อยู่ในปฏิทินคืออะไร?
อีกสิ่งหนึ่งที่สังเกตได้จากภาพ คือข้อความที่ระบุถึงสัตว์นักษัตร เช่น มะเส็ง มะเมีย มะเมีย หรือกุน เป็นต้น
สัตว์ทั้ง 12 ตัว ได้แก่
ชวด – หนู
ฉลู – วัว
ขาล – เสือ
เถาะ – กระต่าย
มะโรง – มังกร
มะเส็ง – งู
มะเมีย – ม้า
มะแม – แพะ
วอก – ลิง
ระกา – ไก่
จอ – สุนัข
กุน – หมู
สัตว์เหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของระบบ กิ่งดิน 12 ตัว และถูกนำมาใช้ร่วมกับการกำหนดวันตามปฏิทินจีน

   คำว่า “วันชง” ที่เห็นบ่อย ๆ หมายถึงอะไร?
หากเคยเห็นปฏิทินจีน อาจคุ้นกับคำว่า “ชง” หรืออักษรจีน 冲
คำว่า “ชง” ในบริบทของปฏิทินจีน หมายถึงความสัมพันธ์แบบปะทะกันระหว่างนักษัตรของวัน กับนักษัตรอีกกลุ่มหนึ่ง
ตัวอย่างเช่น หากในปฏิทินระบุว่า “冲猪” ก็หมายถึงวันนั้นเป็นวันที่มีความสัมพันธ์แบบชงกับผู้ที่อยู่ในนักษัตรกุน หรือปีหมู
ผู้ที่ถือความเชื่อเรื่องฤกษ์ยามจึงอาจนำข้อมูลเหล่านี้ไปประกอบการตัดสินใจเลือกวันสำหรับกิจกรรมสำคัญต่าง ๆ

   แล้วข้อความสีแดงที่อยู่ใต้วันที่ล่ะ?
ข้อความสีแดงในปฏิทินลักษณะนี้ มักใช้บอก คำแนะนำหรือข้อควรระวังของวันนั้น ตามหลักปฏิทินจีน เช่น วันที่เหมาะหรือไม่เหมาะกับกิจกรรมบางอย่าง หรือระบุว่าวันนั้นมีความสัมพันธ์กับนักษัตรใด
จึงทำให้ปฏิทินจีนหนึ่งช่องมีข้อมูลมากกว่าที่เราเห็นจากตัวเลขวันที่เพียงอย่างเดียว

   ตัวอักษรที่วงสีแดงไว้ คืออะไร?

ตัวอักษรที่เห็นอยู่บริเวณเลข 1และ 16 ก็เป็นหนึ่งในข้อมูลตัวอักษรจีนที่ใช้ประกอบรายละเอียดของวัน ไม่ใช่เลขอีกชนิดหนึ่ง เมื่อดูร่วมกับข้อความอื่น ๆ รอบวันที่ จะเห็นว่าปฏิทินกำลังบอกข้อมูลหลายชั้น ทั้ง ชื่อวันตามระบบจีน เดือนตามปฏิทินจีน นักษัตร และข้อมูลด้านฤกษ์ยาม
  ดังนั้น ตัวอักษรเล็ก ๆ ที่เราเคยมองผ่าน อาจเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยอธิบายว่า วันนั้นเป็นวันอะไรตามระบบปฏิทินจีน
ปฏิทินหนึ่งช่อง จึงไม่ได้บอกแค่ “วันนี้วันที่เท่าไร”
นี่คือความน่าสนใจของปฏิทินจีน เพราะในหนึ่งช่องไม่ได้มีเพียงตัวเลขวันที่ แต่ยังรวบรวมข้อมูลจากระบบปฏิทินดั้งเดิมเอาไว้มากมาย
เลขใหญ่บอกวันที่
ตัวอักษรจีนบอกข้อมูลของวัน
นักษัตรบอกความสัมพันธ์ตามระบบจีน
ส่วนข้อความกำกับบอกข้อมูลด้านฤกษ์ยามและความเชื่อต่าง ๆ

   ครั้งต่อไปหากเห็นปฏิทินจีน ลองสังเกตตัวอักษรเล็ก ๆ รอบตัวเลขดู แล้วจะพบว่า ปฏิทินหนึ่งหน้าไม่ได้มีไว้เพียงบอกว่าวันนี้วันที่เท่าไร แต่ยังซ่อนเรื่องราวของภูมิปัญญาจีนเอาไว้อีกมากมาย