ออกซ์ฟอร์ดเก่ากว่าแอซเท็กตามที่คนชอบพูดจริงไหม
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ลองนึกภาพนักศึกษาเดินผ่านลานหินเก่าในอังกฤษ ขณะที่อีกฟากของโลก เมืองบนเกาะกลางทะเลสาบในเม็กซิโกยังไม่ถือกำเนิดขึ้น ความรู้สึกว่าลำดับเวลานี้ผิดที่ผิดทางเกิดขึ้นได้ง่าย เพราะชื่อ “แอซเท็ก” ทำให้หลายคนนึกถึงอารยธรรมโบราณที่ต้องเก่ากว่าสถานศึกษาในยุโรปแน่ ๆ
แต่เมื่อนำปีมาวางเรียงกัน เรื่องนี้กลับชวนให้หยุดคิด มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ดระบุว่ามีหลักฐานการเรียนการสอนที่ออกซ์ฟอร์ดแล้วตั้งแต่ ค.ศ. 1096 ส่วนเตนอชตีตลัน เมืองหลวงของชาวเม็กซิกาหรือที่มักเรียกรวมว่าแอซเท็ก ก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1325
ช่องว่างระหว่างสองปีคือราว 229 ปี กล่าวคือ เมื่อมีการก่อตั้งเตนอชตีตลัน การสอนที่ออกซ์ฟอร์ดดำเนินมาแล้วกว่าสองศตวรรษ
คำว่า “ก่อตั้ง” ของทั้งสองฝั่งไม่เหมือนกันเสียทีเดียว
จุดที่ควรระวังคือ ออกซ์ฟอร์ดไม่ได้มีวันสถาปนามหาวิทยาลัยแบบชัดเจนเหมือนองค์กรสมัยใหม่ แหล่งข้อมูลของมหาวิทยาลัยใช้ถ้อยคำว่า มีหลักฐานการสอน “ในบางรูปแบบ” ตั้งแต่ปี 1096 และต่อมาสถาบันเติบโตเร็วหลังปี 1167 จึงไม่ควรตีความว่าอาคาร วิทยาลัย และระบบทั้งหมดที่เห็นวันนี้เกิดขึ้นพร้อมกันในปีเดียว
ฝั่งแอซเท็กก็เช่นกัน ปี 1325 หมายถึงการก่อตั้งเมืองเตนอชตีตลันบนเกาะในทะเลสาบเตสโกโก ไม่ใช่วันที่วัฒนธรรมเม็กซิกาเริ่มมีตัวตน ชาวเม็กซิกามีประวัติการอพยพ ความเชื่อ และชุมชนมาก่อนหน้านั้นแล้ว เมืองนี้ค่อย ๆ เติบโตขึ้นจนเป็นศูนย์กลางทางการเมือง การค้า และศาสนาของรัฐแอซเท็กในเวลาต่อมา
เมืองใหม่ในยุคนั้นไม่ได้แปลว่าธรรมดา
เตนอชตีตลันตั้งอยู่ในพื้นที่ชุ่มน้ำ แต่ชาวเมืองพัฒนาเกาะและพื้นที่เพาะปลูกแบบชินัมปา สร้างทางน้ำ คันดิน และศาสนสถาน จนกลายเป็นนครขนาดใหญ่ของเมโสอเมริกา การก่อตั้งใน ค.ศ. 1325 จึงเป็นจุดเริ่มของเมืองที่ภายหลังมีอิทธิพลมหาศาล ไม่ได้ลดทอนความเก่าแก่หรือความสำคัญของอารยธรรมนี้เลย
ในทางกลับกัน ออกซ์ฟอร์ดเองก็ไม่ได้เป็น “มหาวิทยาลัย” แบบที่คนยุคปัจจุบันคุ้นเคยตั้งแต่วันแรก การศึกษาระยะแรกผูกกับนักบวช ภาษาละติน และกลุ่มผู้สอนผู้เรียน ก่อนพัฒนาเป็นเครือข่ายวิทยาลัยและสถาบันวิจัยขนาดใหญ่ในอีกหลายร้อยปีต่อมา
สิ่งที่ตัวเลขนี้บอกเรา
ประโยคว่า “ออกซ์ฟอร์ดเก่ากว่าแอซเท็ก” ใช้ได้ในฐานะการเปรียบเทียบระหว่างหลักฐานการสอนปี 1096 กับการก่อตั้งเตนอชตีตลันปี 1325 แต่ถ้าพูดให้แม่นกว่า ควรบอกว่า “การเรียนการสอนที่ออกซ์ฟอร์ดมีมาก่อนการก่อตั้งเตนอชตีตลันราว 229 ปี”
ความน่าสนใจจึงไม่ใช่การตัดสินว่าใครเก่ากว่าจนเหนือกว่าใคร หากเป็นการเตือนว่าเส้นเวลาของโลกไม่ได้เดินเป็นแถวเดียวกัน อารยธรรมหนึ่งอาจมีรากลึกยาวนาน ขณะที่เมืองหลวงหรือสถาบันสำคัญของมันเพิ่งเกิดในช่วงเวลาที่อีกทวีปหนึ่งมีการเรียนการสอนมาหลายชั่วอายุคนแล้ว
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
ญี่ปุ่นส่งเครื่องบินรบขึ้นฟ้า หลังเครื่องบินรัสเซียได้ละเมิดน่านฟ้าญี่ปุ่น
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
น้ำแข็งลอยน้ำได้เพราะน้ำเป็นสารไม่กี่ชนิดที่แข็งตัวแล้วขยายตัว
แม่ทำเนียนลอตเตอรี่เปิด 10 เลขเด็ดงวด 1 ธ.ค. 69 เทียบโพย 3 สำนักดัง ส่องเลขมงคลและข้อมูลสลากสัญจร จ.ตาก
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
ลูกฟุตบอลมี 32 ชิ้น 12 ห้าเหลี่ยมดำกับ 20 หกเหลี่ยมขาว เพราะเป็นรูปทรงที่กลมที่สุดที่เย็บได้
เปิดยอดกฐินปี 2569 วัดพุทธพรหมยานทะลุ 116 ล้าน เทียบตัวเลขวัดดังทั่วไทย
สุนัขหมุนตัวก่อนนอนเพราะกำลังทำรังแบบหมาป่า ไม่ใช่หาที่นอนไม่เจอ
กินดินแก้พิษ! ทำไมนกแก้วในป่าอเมซอนจึงพากันมากินดินเหนียว ทั้งที่มีผลไม้และเมล็ดพืชให้กินมากมาย?
ติดโทรศัพท์เวลาอยู่กับคนรัก งานวิจัยวัดจริงพบว่าใช้มือถือ 27% ของเวลาที่อยู่ด้วยกัน
5อันดับที่มีชื่ออำเภอที่เท่ ทรงพลังที่สุดในประเทศไทยมีประวัติมาอย่างยาวนาน
คู่รักทะเลาะเรื่องเดิมซ้ำๆ ไม่ได้แปลว่ารักกันน้อยลง 69% ของความขัดแย้งแก้ไม่จบอยู่แล้ว
ปลาทองความจำสั้นแค่ 3 วินาทีเป็นความเชื่อผิดๆ งานวิจัยบอกว่าจำได้นานเป็นเดือน


