เปิดประวัติ ไทยประกันชีวิต จากวันที่คนไทยยังไม่คุ้นคำว่า ประกันชีวิต สู่บริษัทแห่งแรกที่คนไทยก่อตั้ง

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของธุรกิจประกันชีวิตในประเทศไทย แล้วอดคิดไม่ได้ว่า ชื่อของบริษัทประกันชีวิตหลายแห่งที่คนไทยคุ้นหูในวันนี้ แท้จริงแล้วมีเรื่องราวความเป็นมาที่น่าสนใจซ่อนอยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะคำถามที่หลายคนอาจเคยสงสัยว่า

“บริษัทประกันชีวิตแห่งแรกของคนไทย คือบริษัทอะไร?”

คำตอบอาจทำให้หลายคนร้องอ๋อ เพราะชื่อดังกล่าวเป็นชื่อที่คนไทยคุ้นเคยกันมานาน นั่นคือ “บริษัท ไทยประกันชีวิต จำกัด” หรือที่คนทั่วไปเรียกกันว่า ไทยประกันชีวิต

แต่ก่อนจะตอบว่าไทยประกันชีวิตคือบริษัทประกันชีวิตแห่งแรกของคนไทย คำว่า “แห่งแรก” ต้องทำความเข้าใจกันให้ถูกเสียก่อน เพราะไม่ได้หมายความว่า ก่อน พ.ศ. 2485 ประเทศไทยยังไม่เคยมีธุรกิจประกันชีวิตเลย

ในความเป็นจริง แนวคิดเรื่องการประกันชีวิตเป็นที่รู้จักในสยามมาก่อนหน้านั้น และมีบริษัทต่างชาติเข้ามาดำเนินธุรกิจแล้ว ขณะที่ข้อมูลประวัติศาสตร์ที่เผยแพร่โดยสื่อไทยระบุว่า ธุรกิจประกันชีวิตเริ่มเป็นที่รู้จักในประเทศไทยราวสมัยรัชกาลที่ 5 และมีบริษัทต่างชาติเข้ามาตั้งสำนักงานตัวแทนเพื่อเสนอขายประกันชีวิต

ดังนั้น หากพูดให้แม่นยำที่สุด ไทยประกันชีวิตคือบริษัทประกันชีวิตแห่งแรกของไทยที่คนไทยเป็นเจ้าของและดำเนินการโดยคนไทย ไม่ใช่บริษัทแรกที่นำแนวคิดประกันชีวิตเข้ามาในประเทศ

และนี่เองคือจุดเริ่มต้นของเรื่องราวที่น่าสนใจ

ก่อนจะมีบริษัทประกันชีวิตของคนไทย คนไทยรู้จักการประกันชีวิตมาก่อนแล้ว

หากย้อนกลับไปในอดีต คำว่า “ประกันชีวิต” ไม่ได้เป็นสิ่งที่คนไทยทั่วไปคุ้นเคยเหมือนในปัจจุบัน

ทุกวันนี้การซื้อประกันชีวิตสามารถทำได้ทั้งผ่านตัวแทน สาขา ธนาคาร หรือช่องทางออนไลน์ มีผลิตภัณฑ์ให้เลือกตั้งแต่การคุ้มครองชีวิต ประกันสุขภาพ การออม การวางแผนเกษียณ ไปจนถึงการวางแผนมรดก

แต่ในยุคแรก แนวคิดเหล่านี้ถือเป็นเรื่องใหม่สำหรับสังคมไทย

ข้อมูลที่เผยแพร่โดยประชาชาติธุรกิจระบุว่า การประกันชีวิตเริ่มเป็นที่รู้จักในประเทศไทยประมาณสมัยรัชกาลที่ 5 โดยมีบริษัทต่างประเทศเข้ามาดำเนินกิจการ และมีการกล่าวถึง สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ว่าเป็นผู้ถือกรมธรรม์ประกันชีวิตฉบับแรกของประเทศไทย

ประเด็นนี้น่าสนใจอย่างยิ่ง เพราะสะท้อนให้เห็นว่าแนวคิดเรื่องการสร้างหลักประกันให้ชีวิตได้เดินทางเข้ามาสู่สังคมไทยตั้งแต่เมื่อกว่าร้อยปีก่อน เพียงแต่ในเวลานั้นธุรกิจยังไม่ได้อยู่ในมือของบริษัทไทยเช่นที่เราเห็นในปัจจุบัน

กล่าวอีกอย่างหนึ่งก็คือ “การประกันชีวิต” เข้ามาก่อน ส่วน “บริษัทประกันชีวิตของคนไทย” เกิดขึ้นภายหลัง

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2485

เวลาผ่านมาจนถึงช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศไทยอยู่ท่ามกลางสถานการณ์ทางเศรษฐกิจและการเมืองที่ไม่ปกติ ท่ามกลางบริบทดังกล่าว วันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2485 กลายเป็นวันที่มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ธุรกิจประกันชีวิตของไทย

เพราะเป็นวันที่ บริษัท ไทยประกันชีวิต จำกัด ก่อตั้งขึ้น

เอกสารของบริษัทระบุว่า ไทยประกันชีวิตก่อตั้งขึ้นในวันดังกล่าว และเป็น บริษัทประกันชีวิตแห่งแรกของคนไทย โดยมีการระบุถึงการก่อตั้งภายใต้การนำของ เจ้าพระยาธรรมศักดิ์ (จิตร ณ สงขลา)

ขณะที่ข้อมูลภาพรวมธุรกิจของบริษัทในปัจจุบันระบุเช่นเดียวกันว่า บริษัทก่อตั้งเมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2485 และเป็นบริษัทประกันชีวิตแห่งแรกในประเทศไทยที่คนไทยเป็นเจ้าของและดำเนินการโดยคนไทย

วันดังกล่าวจึงไม่ได้เป็นเพียงวันที่บริษัทแห่งหนึ่งถือกำเนิดขึ้น แต่ยังเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยมีธุรกิจประกันชีวิตซึ่งก่อตั้งและดำเนินการโดยคนไทยอย่างชัดเจน

จากวันนั้นจนถึงวันนี้ เวลาผ่านมากกว่า 80 ปี แล้ว

จากจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ สู่ชื่อที่คนไทยคุ้นเคย

สิ่งที่น่าสนใจของไทยประกันชีวิตไม่ได้อยู่เพียงการเป็นบริษัทที่มีประวัติยาวนาน แต่ยังอยู่ที่การสามารถรักษาชื่อของตัวเองให้อยู่ในความรับรู้ของคนไทยมาได้หลายยุคหลายสมัย

ในอดีต การประกันชีวิตอาจถูกมองว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่เมื่อสังคมเปลี่ยนแปลง รายได้ของครอบครัวมีความซับซ้อนมากขึ้น และผู้คนเริ่มให้ความสำคัญกับการวางแผนอนาคตมากขึ้น บทบาทของประกันชีวิตก็เปลี่ยนตามไปด้วย

จากเดิมที่เน้นเรื่องการคุ้มครองชีวิตเป็นหลัก ก็ขยายไปสู่การวางแผนด้านสุขภาพ การออม การเกษียณ และการส่งต่อทรัพย์สินให้คนรุ่นหลัง

ไทยประกันชีวิตเองระบุว่าปัจจุบันมีผลิตภัณฑ์ครอบคลุมทั้งการคุ้มครอง การออม การวางแผนมรดก ประกันสุขภาพ และการวางแผนเกษียณ เพื่อรองรับความต้องการของลูกค้าในแต่ละช่วงชีวิต

จึงอาจกล่าวได้ว่า สิ่งที่เปลี่ยนไปตลอดกว่าแปดทศวรรษไม่ใช่เพียงตัวบริษัท แต่คือ ความหมายของคำว่า “หลักประกัน” ในชีวิตของคนไทย

อีกเรื่องที่หลายคนอาจไม่เคยรู้ คนไทยคนแรกที่ถือกรมธรรม์คือใคร?

เมื่อพูดถึงประวัติการประกันชีวิตในประเทศไทย อีกคำถามหนึ่งที่มักตามมาคือ

“แล้วคนไทยคนแรกที่ทำประกันชีวิตคือใคร?”

ข้อมูลที่ประชาชาติธุรกิจนำเสนอระบุชื่อ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ซึ่งเป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ไทย และดำรงตำแหน่งเอกอัครมหาเสนาบดีในสมัยนั้น ว่าเป็นผู้ถือกรมธรรม์ประกันชีวิตฉบับแรกของประเทศไทย

เรื่องนี้ทำให้เห็นภาพชัดขึ้นว่า การประกันชีวิตในประเทศไทยมีประวัติย้อนกลับไปไกลกว่าการก่อตั้งบริษัทไทยประกันชีวิตหลายสิบปี

นั่นหมายความว่า สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ไม่ได้เป็นผู้ถือกรมธรรม์ของไทยประกันชีวิต เพราะในเวลานั้นบริษัทไทยประกันชีวิตยังไม่ได้ก่อตั้งขึ้น

นี่เป็นรายละเอียดเล็ก ๆ ที่สำคัญมาก เพราะหากนำเรื่องทั้งสองมารวมกันโดยไม่แยกช่วงเวลา อาจทำให้ผู้อ่านเข้าใจผิดได้ง่าย

จากบริษัทประกันชีวิตต่างชาติ สู่บริษัทที่คนไทยเป็นเจ้าของ

เมื่อมองภาพประวัติศาสตร์ทั้งหมดต่อเนื่องกัน จะเห็นพัฒนาการอยู่เป็นลำดับ

ระยะแรก แนวคิดการประกันชีวิตจากต่างประเทศเข้ามาในสยาม

ต่อมา คนไทยบางส่วนเริ่มรู้จักและใช้บริการประกันชีวิต

จากนั้นในวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2485 จึงเกิดบริษัทประกันชีวิตที่ก่อตั้งและดำเนินการโดยคนไทยขึ้น นั่นคือ บริษัท ไทยประกันชีวิต จำกัด

และหลังจากนั้นธุรกิจประกันชีวิตในประเทศไทยก็เดินหน้าพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่มีบริษัทหลายแห่งแข่งขันกันนำเสนอผลิตภัณฑ์และบริการให้กับประชาชน

เพราะฉะนั้น การพูดว่าไทยประกันชีวิตเป็น “แห่งแรก” จึงควรพูดให้ครบว่าเป็น แห่งแรกของคนไทย หรือ แห่งแรกที่คนไทยเป็นเจ้าของและดำเนินการ

เพียงเติมข้อความอีกไม่กี่คำ ความหมายทางประวัติศาสตร์ก็ถูกต้องขึ้นอย่างมาก

แล้วไทยประกันชีวิตในวันนี้อยู่ตรงไหน?

จากบริษัทที่ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2485 วันนี้ไทยประกันชีวิตได้กลายเป็นบริษัทขนาดใหญ่ในธุรกิจประกันชีวิตของประเทศไทย และจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยในชื่อย่อ TLI

ข้อมูลของบริษัทระบุว่า ไทยประกันชีวิตเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2565

การเข้าตลาดหลักทรัพย์ฯ ถือเป็นอีกหนึ่งหมุดหมายสำคัญ เพราะสะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากธุรกิจที่เริ่มต้นเมื่อกว่าแปดทศวรรษก่อน มาสู่องค์กรขนาดใหญ่ที่มีผู้ถือหุ้นและอยู่ภายใต้ระบบการกำกับดูแลของตลาดทุน

และถ้ามองกลับไปยังจุดเริ่มต้นในปี พ.ศ. 2485 ก็จะเห็นระยะทางที่ยาวไกลอย่างชัดเจน

จากวันที่แนวคิดเรื่องประกันชีวิตยังเป็นเรื่องใหม่สำหรับคนไทย สู่วันที่ประกันชีวิตกลายเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนทางการเงินของครอบครัวจำนวนมาก

จากบริษัทที่ก่อตั้งโดยคนไทย สู่บริษัทมหาชนที่มีชื่ออยู่ในตลาดหลักทรัพย์ฯ

กว่า 80 ปีของชื่อ “ไทยประกันชีวิต” จึงไม่ใช่แค่เรื่องของบริษัทหนึ่งบริษัท

สิ่งที่ทำให้ประวัติของไทยประกันชีวิตน่าสนใจ คือการได้เห็นพัฒนาการของธุรกิจประกันชีวิตควบคู่ไปกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย

ในวันที่บริษัทก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2485 ประเทศไทยอยู่ในยุคที่แตกต่างจากปัจจุบันอย่างมาก

ไม่มีอินเทอร์เน็ต ไม่มีโทรศัพท์มือถือ ไม่มีการสมัครกรมธรรม์ผ่านแอปพลิเคชัน และแน่นอนว่าไม่มีการเปรียบเทียบแผนประกันหลายสิบแบบด้วยการกดหน้าจอเพียงไม่กี่ครั้ง

แต่แนวคิดพื้นฐานยังคงเหมือนเดิม นั่นคือ การเตรียมความพร้อมไว้สำหรับวันที่ชีวิตอาจเกิดเหตุไม่คาดคิด

นี่อาจเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ธุรกิจประกันชีวิตสามารถดำรงอยู่มาได้ยาวนาน เพราะไม่ว่าเทคโนโลยีจะเปลี่ยนไปเพียงใด ความต้องการของมนุษย์ที่จะดูแลตนเองและคนในครอบครัวก็ยังคงอยู่

และนี่คือสิ่งที่ทำให้ชื่อ “ไทยประกันชีวิต” มีความหมายมากกว่าเพียงชื่อบริษัทประกันแห่งหนึ่ง

สรุปให้ชัด “บริษัทประกันชีวิตแห่งแรกของคนไทย” คือใคร?

หากถามว่า บริษัทประกันชีวิตแห่งแรกของคนไทยคือบริษัทอะไร?

คำตอบคือ

บริษัท ไทยประกันชีวิต จำกัด

ก่อตั้งเมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2485 และบริษัทระบุว่าเป็น บริษัทประกันชีวิตแห่งแรกของคนไทย หรือบริษัทประกันชีวิตแห่งแรกในประเทศไทยที่คนไทยเป็นเจ้าของและดำเนินการโดยคนไทย

แต่หากถามว่า “ประกันชีวิตเข้ามาในประเทศไทยครั้งแรกเมื่อใด?” คำตอบจะเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะแนวคิดและธุรกิจประกันชีวิตเข้ามาในสยามก่อนการก่อตั้งไทยประกันชีวิต โดยมีบริษัทต่างชาติเข้ามาดำเนินธุรกิจตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5

ส่วนคำถามว่า “คนไทยคนแรกที่ถือกรมธรรม์ประกันชีวิตคือใคร?” ข้อมูลที่เผยแพร่โดยประชาชาติธุรกิจระบุว่าเป็น สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)

ดังนั้น ทั้งสามเรื่องจึงต้องแยกออกจากกัน

ประกันชีวิตเข้ามาในสยามก่อน

คนไทยเริ่มทำประกันชีวิตในยุคแรก

และต่อมาจึงเกิด

“ไทยประกันชีวิต” บริษัทประกันชีวิตแห่งแรกที่ก่อตั้งและดำเนินการโดยคนไทย

เมื่อรู้ที่มาเช่นนี้แล้ว ครั้งต่อไปที่ได้ยินชื่อ “ไทยประกันชีวิต” อาจมองชื่อเดิมด้วยความรู้สึกที่ต่างออกไป เพราะเบื้องหลังชื่อที่คนไทยคุ้นเคยกันมานานกว่า 80 ปี มีประวัติศาสตร์ของธุรกิจไทยอีกบทหนึ่งซ่อนอยู่

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า

เรื่องนี้เป็นตัวอย่างที่ดีว่า ประวัติศาสตร์ธุรกิจบางเรื่องอยู่ใกล้ตัวเรามากกว่าที่คิด

ชื่อบริษัทที่เราเห็นผ่านสื่อ ผ่านโฆษณา หรือได้ยินจากคนในครอบครัวมานานหลายสิบปี เมื่อย้อนกลับไปดูจุดเริ่มต้น กลับพบว่ามีเรื่องราวเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยในแต่ละยุค

สำหรับผู้เขียน สิ่งที่น่าสนใจที่สุดไม่ใช่เพียงการรู้ว่า “บริษัทแรกคือใคร” แต่คือการได้เห็นว่าแนวคิดเรื่องการสร้างหลักประกันให้ชีวิตค่อย ๆ เปลี่ยนจากเรื่องที่คนไทยจำนวนไม่มากรู้จัก กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนชีวิตของผู้คนในปัจจุบัน

และที่สำคัญ การเล่าประวัติศาสตร์ลักษณะนี้ควรแยกคำว่า “ประกันชีวิตแห่งแรกในประเทศไทย” ออกจาก “บริษัทประกันชีวิตแห่งแรกของคนไทย” ให้ชัดเจน เพราะสองคำนี้ไม่ได้หมายถึงสิ่งเดียวกัน

เมื่อแยกให้ถูก เรื่องราวก็จะยิ่งน่าสนใจขึ้น เพราะเราไม่ได้กำลังพูดถึงเพียงบริษัทหนึ่งแห่ง แต่กำลังพูดถึงเส้นทางยาวนานของแนวคิดเรื่อง “การสร้างหลักประกันให้ชีวิต” ที่เดินทางมากับสังคมไทยนับร้อยปี

แหล่งที่มาของข้อมูล :

บริษัท ไทยประกันชีวิต จำกัด (มหาชน) — ข้อมูลภาพรวมธุรกิจ ระบุว่าบริษัทก่อตั้งเมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2485 และเป็นบริษัทประกันชีวิตแห่งแรกในประเทศไทยที่คนไทยเป็นเจ้าของและดำเนินการโดยคนไทย

เอกสารประวัติของบริษัท ไทยประกันชีวิต — ระบุว่าเมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2485 บริษัท ไทยประกันชีวิต จำกัด ได้ก่อตั้งขึ้นเป็นบริษัทประกันชีวิตแห่งแรกของคนไทย และระบุถึงการก่อตั้งภายใต้การนำของเจ้าพระยาธรรมศักดิ์ (จิตร ณ สงขลา)

ประชาชาติธุรกิจ — บทความเรื่อง “ใครเป็นผู้ถือกรมธรรม์ประกันชีวิตฉบับแรกของประเทศไทย?” เผยแพร่วันที่ 4 สิงหาคม 2567 ระบุว่าธุรกิจประกันชีวิตเริ่มเป็นที่รู้จักในไทยราวสมัยรัชกาลที่ 5 มีบริษัทต่างชาติเข้ามาดำเนินกิจการ และระบุว่าสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์เป็นผู้ถือกรมธรรม์ฉบับแรก

ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย / ข้อมูลบริษัท — ข้อมูลทางการเงินของบริษัทระบุว่า บริษัท ไทยประกันชีวิต จำกัด (มหาชน) จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2565