น้ำขวดที่โดนแดดนาน กระทบลำไส้จริงไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ขวดน้ำที่วางอยู่ในรถช่วงบ่ายดูเป็นเรื่องเล็กมาก หลายคนหยิบขึ้นมาดื่มทันทีเพราะยังปิดฝาอยู่ แต่คำถามที่ควรถามคือ สิ่งที่อยู่ในขวดมีแค่น้ำหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อภาชนะพลาสติกต้องเจอกับความร้อนเป็นเวลานาน

สิ่งที่นักวิจัยกำลังติดตามคือไมโครพลาสติกและนาโนพลาสติก เศษพลาสติกขนาดเล็กมากที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า บางชิ้นเล็กระดับต่ำกว่า 1 ไมโครเมตร จึงตรวจพบได้ยากหากใช้วิธีตรวจแบบเดิม

มีเศษพลาสติกในน้ำขวดจริง แต่จำนวนไม่เท่ากันทุกขวด

งานวิจัยในวารสาร PNAS ปี 2024 ตรวจน้ำขวด 15 ตัวอย่างจาก 3 แบรนด์ในสหรัฐฯ ด้วยวิธีตรวจที่มองเห็นอนุภาคเล็กมาก พบอนุภาคพลาสติกรวมราว 110,000–370,000 ชิ้นต่อลิตร ค่าเฉลี่ยประมาณ 240,000 ชิ้นต่อลิตร และส่วนใหญ่เป็นนาโนพลาสติก

ตัวเลขนี้ไม่ได้แปลว่าน้ำขวดทุกยี่ห้อ ทุกประเทศ หรือทุกล็อตมีปริมาณเท่ากัน เพราะผลขึ้นกับวิธีตรวจ แหล่งน้ำ กระบวนการผลิต ฝา ขวด และการจัดเก็บ แต่ทำให้เห็นชัดว่าอนุภาคขนาดเล็กเคยถูกมองข้ามไปมาก

แล้วมันทะลุผนังลำไส้และทำให้ลำไส้อักเสบหรือเปล่า

คำตอบที่ตรงที่สุดคือ ยังยืนยันไม่ได้ในคนว่าอนุภาคจากน้ำขวดในระดับที่พบทั่วไปก่อการอักเสบเรื้อรัง หรือทำลายลำไส้โดยตรง งานในเซลล์และสัตว์ทดลองเสนอความเป็นไปได้ว่าอนุภาคที่เล็กมากอาจผ่านแนวกั้นของลำไส้และเกี่ยวข้องกับความเครียดออกซิเดชันหรือการอักเสบได้ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่าผลแบบเดียวกันเกิดขึ้นกับคนจากการดื่มน้ำขวดในชีวิตประจำวัน

องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ ระบุว่าหลักฐานวิทยาศาสตร์ที่มีอยู่ยังไม่แสดงว่าระดับไมโครพลาสติกและนาโนพลาสติกที่ตรวจพบในอาหารก่อความเสี่ยงต่อสุขภาพมนุษย์ ขณะเดียวกันก็ยอมรับว่าข้อมูลยังมีช่องว่าง โดยเฉพาะเรื่องอนุภาคขนาดเล็กมาก ปริมาณรับสัมผัสจริง และผลระยะยาว

รถร้อนทำให้เรื่องนี้น่ากังวลขึ้นแค่ไหน

ความร้อนไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าขวดหนึ่งใบจะปล่อยอนุภาคเพิ่มขึ้นจนเป็นอันตรายต่อร่างกาย และงาน PNAS ชิ้นนี้ไม่ได้ทดสอบการวางขวดไว้ในรถร้อนโดยตรง จึงไม่ควรเอาตัวเลขนับแสนชิ้นไปฟันธงกับขวดที่เพิ่งทิ้งไว้บนรถของเรา

อย่างไรก็ดี การหลีกเลี่ยงการเก็บน้ำดื่มในรถที่ร้อนจัดเป็นพฤติกรรมที่ทำได้ง่าย ภาชนะและน้ำดื่มไม่ควรถูกปล่อยให้เจอความร้อนนานเกินจำเป็น โดยเฉพาะขวดใช้ครั้งเดียวที่ถูกบีบ เสื่อมสภาพ หรือใช้ซ้ำหลายรอบ

ลดการสัมผัสแบบไม่ต้องตื่นตระหนก

• อย่าวางน้ำขวดไว้ในรถหรือกลางแดดเป็นเวลานาน

• เปลี่ยนขวดที่บุบ ขุ่น เป็นรอยมาก หรือเก็บมานาน

• หากมีน้ำดื่มที่ผ่านมาตรฐาน ใช้ขวดแก้วหรือสเตนเลสที่สะอาดสำหรับพกน้ำได้

• อย่าลืมล้างขวดใช้ซ้ำให้ทั่วถึง เพราะความสะอาดของขวดและคุณภาพน้ำยังสำคัญกว่าการกังวลเรื่องเดียว

ประเด็นนี้จึงไม่ใช่เรื่องที่ต้องกลัวจนไม่กล้าดื่มน้ำ แต่ก็ไม่ควรมองข้าม หลักฐานปัจจุบันบอกว่าอนุภาคพลาสติกมีอยู่จริงและยังมีคำถามสำคัญที่วิทยาศาสตร์ตอบไม่ครบ ทางเลือกที่พอดีคือเลี่ยงความร้อน ลดการใช้ขวดพลาสติกแบบไม่จำเป็น และติดตามข้อสรุปจากงานวิจัยในคนต่อไป