ทำไมชอบด่าคนอื่นในโซเชียล? เผยจิตวิทยาสายมืด "การปัดความซวย" ให้คนอื่นโดยไม่รู้ตัว

ทำไมชอบด่าคนอื่นในโซเชียล? เผยจิตวิทยาสายมืด "การปัดความซวย" ให้คนอื่นโดยไม่รู้ตัว

เคยสงสัยไหมว่าทำไมคอมเมนต์ในโซเชียลมีเดียถึงเต็มไปด้วยความเกลียดชังและการด่าทอที่รุนแรงเกินจริง? แค่คนๆ หนึ่งทำเรื่องผิดพลาดเล็กน้อย กลับโดนทัวร์ลงและถูกด่าด้วยถ้อยคำหยามเหยียดราวกับไปทำเรื่องชั่วร้ายระดับชาติมา

ในทางจิตวิทยา พฤติกรรมชอบด่าหรือประจานคนอื่นออนไลน์บ่อยๆ มักเกิดจากกลไกป้องกันจิตใจที่เรียกว่า Psychological Projection (การฉายภาพจิตใต้สำนึก) หรือพูดง่ายๆ คือ 

"การปัดสิ่งที่ไม่ชอบในตัวเอง ไปให้คนอื่นรับแทน"

เมื่อคนเรามีความรู้สึกแย่ๆ เกี่ยวกับตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นความปมด้อย ความล้มเหลว ความรู้สึกไร้ค่า หรือปมในใจที่ยังแก้ไม่ได้ จิตใต้สำนึกจะพยายามปกป้อง Ego ของตัวเองโดยการมองหา "เหยื่อ" บนโลกออนไลน์ แล้วสวมรอยเอาความเกลียดชังเหล่านั้นไปโยนใส่คนอื่นทันที

ทำไมการด่าคนอื่นในโซเชียลถึงกลายเป็นทางออกยอดฮิตของจิตใจ?

1. กลไกการปัดปมด้อย (Mirror Effect): บ่อยครั้งที่เรื่องที่เราด่าคนอื่นอย่างรุนแรง คือเรื่องที่เราเองลึกๆ กลัวว่าจะโดน หรือเป็นสิ่งที่เราแอบซ่อนไว้ในใจ การได้ชี้หน้าด่าคนอื่นว่า "น่าสงสาร" "โง่" หรือ "ล้มเหลว" ช่วยให้สมองหลอกตัวเองได้ชั่วคราวว่า *ฉันไม่ได้เป็นแบบนั้น สักหน่อย

2. การฟอกขาวตัวเองด้วยบทคนดี (Moral Superiority): การเข้ามาร่วมวงด่าคนทำผิดบนโซเชียล ทำให้ผู้ด่ารู้สึกว่าตัวเองกลายเป็น "คนดี" หรือ "ผู้ผดุงความถูกต้อง" ทันที โดยที่ไม่ต้องพยายามทำอะไรในชีวิตจริงเลยแม้แต่น้อย มันคือการเติมเต็มความรู้สึกมีคุณค่าแบบทางลัดที่ง่ายที่สุด

3. กำแพงหน้าจอและไร้ตัวตน (Online Disinhibition Effect): การพิมพ์ด่าหลังแป้นพิมพ์ทำให้เรารู้สึกปลอดภัย ไม่ต้องสบตา ไม่ต้องรับผลกระทบทางกายภาพ ความเป็นระเบียบเรียบร้อยทางสังคมจึงสูญสิ้นไป สัญชาตญาณความดิบในจิตใต้สำนึกจึงถูกปลดปล่อยออกมาอย่างเต็มที่

ดังนั้น ครั้งต่อไปที่เห็นใครพิมพ์คอมเมนต์ด่าคนอื่นด้วยความแค้นเคืองและคำหยาบคายเกินเหตุ ให้รู้ไว้เลยว่า นั่นไม่ใช่แค่เรื่องของคู่กรณี แต่เป็นภาพสะท้อน "เสียงร้องไห้ของคนมีปม" ที่กำลังพยายามทำลายคนอื่น เพื่อให้ตัวเองรู้สึกดีขึ้นเพียงเสี้ยววินาทีเท่านั้น