ธนาคารกำลังดูมากกว่าแค่ “บัญชีม้า” — แล้วธุรกรรมแบบไหนที่อาจถูกตรวจเข้มขึ้น?

ช่วงที่ผ่านมา เวลาพูดถึงอาชญากรรมทางการเงิน เรามักได้ยินคำว่า “บัญชีม้า” เป็นหลัก แต่ทิศทางการป้องกันภัยการเงินกำลังมองกว้างกว่านั้น ไม่ได้พิจารณาเพียงว่าบัญชีใดเคยมีปัญหา แต่รวมถึง พฤติกรรมและความเสี่ยงของธุรกรรมในภาพรวม ด้วย

กรอบความร่วมมือที่ธนาคารแห่งประเทศไทยและภาคการเงินประกาศเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2569 ครอบคลุมตั้งแต่การยกระดับ KYC/CDD/EDD ไปจนถึงการใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีช่วยตรวจจับธุรกรรมผิดปกติ รวมถึงการพัฒนาฐานข้อมูลบุคคลที่มีความเสี่ยงเชื่อมโยงกับ Central Fraud Registry (CFR)

พูดง่าย ๆ คือ ประเด็นไม่ได้อยู่แค่ว่า “บัญชีนี้เป็นบัญชีม้าหรือไม่” แต่ธนาคารและผู้ให้บริการทางการเงินจะพิจารณาความเสี่ยงจากข้อมูลหลายด้านประกอบกัน โดยไม่ได้เปิดเผยว่าใช้สูตรตายตัวแบบเดียวกับลูกค้าทุกคน

แล้วธุรกรรมแบบไหนอาจถูกดูเข้มขึ้น?

ไม่ได้มีสูตรว่า “เงินเยอะ = ผิดปกติ” แต่จากมาตรการที่ ธปท. เปิดเผย มีธุรกรรมและพฤติกรรมบางกลุ่มที่อาจได้รับการตรวจสอบเข้มขึ้นตามระดับความเสี่ยง เช่น

• ธุรกรรมเงินสดมูลค่าสูง
• รูปแบบธุรกรรมที่ระบบตรวจพบว่ามีลักษณะผิดปกติ
• ความเชื่อมโยงกับบุคคลหรือบัญชีที่มีความเสี่ยง
• ร้านค้าหรือบริการรับชำระเงินที่มีความเสี่ยง โดยมีแนวทาง Know Your Merchant (KYM) และการกำกับร้านค้าที่มีความเสี่ยงสูง
• ข้อมูลจากระบบตรวจจับ เทคโนโลยี และฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้อง ซึ่งนำมาประกอบการประเมินความเสี่ยง

จุดสำคัญคือไม่ได้ดูเพียงจำนวนเงิน แต่พิจารณารูปแบบ ความเชื่อมโยง และระดับความเสี่ยงประกอบกัน

เงินสด 5 ล้านบาท เป็นตัวอย่างที่เห็นภาพชัด

มาตรการหนึ่งที่ใช้อยู่แล้วคือ การตรวจสอบเพิ่มเติมสำหรับการถอนเงินสดตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไป ที่สาขา รวมถึงการเบิกถอนหรือขึ้นเงินจากเช็คเงินสดที่ไม่ขีดคร่อมเข้าบัญชี

ลูกค้าต้องแสดงข้อมูลปัจจุบัน แจ้งวัตถุประสงค์ในการใช้เงินสด และแสดงเอกสารประกอบเมื่อเกี่ยวข้อง หากไม่สามารถให้เหตุผลหรือข้อมูลที่จำเป็นได้ สถาบันการเงินอาจไม่สามารถดำเนินธุรกรรมถอนเงินสดดังกล่าวให้ได้

แต่ไม่ได้หมายความว่า เพียงมีเงินจำนวนมากแล้วบัญชีจะถูกอายัดโดยอัตโนมัติ เพราะการโอนเงินหรือใช้เช็คขีดคร่อมเข้าบัญชีตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไปยังสามารถทำได้ตามปกติภายใต้เกณฑ์นี้ เนื่องจากเป็นธุรกรรมที่ติดตามเส้นทางการเงินได้

ดังนั้น ประเด็นจึงไม่ใช่ “เงินเยอะ = น่าสงสัย” แต่คือธุรกรรมนั้นมีลักษณะเสี่ยงเพียงใด และสามารถอธิบายหรือตรวจสอบเส้นทางได้หรือไม่

แล้วคนทั่วไปต้องกังวลไหม?

กรอบของ ธปท. ระบุชัดว่า การยกระดับมาตรการต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อลูกค้าสุจริต การเข้าถึงบริการทางการเงิน การแข่งขันที่เป็นธรรม และนวัตกรรมด้วย

จึงไม่ควรตีความว่า ต่อไปคนทั่วไปจะถูกอายัดบัญชีง่ายขึ้นเพียงเพราะทำธุรกรรมมูลค่าสูง

สิ่งที่น่าจับตามากกว่าคือ สถาบันการเงินจะมีเครื่องมือและข้อมูลในการตรวจจับความเสี่ยงมากขึ้น ตั้งแต่การรู้จักลูกค้า การติดตามธุรกรรมผิดปกติ ไปจนถึงการตรวจสอบเชิงลึกเมื่อพบสัญญาณที่มีความเสี่ยง

เป้าหมายคือ ตรวจพบความเสี่ยงให้เร็วขึ้น โดยไม่ทำให้ลูกค้าที่ทำธุรกรรมโดยสุจริตได้รับผลกระทบเกินจำเป็น

สุดท้ายแล้ว ความท้าทายไม่ได้อยู่ที่การ “ตรวจให้เข้มที่สุด” แต่อยู่ที่การ ตรวจให้แม่นพอที่จะแยกพฤติกรรมปกติออกจากความเสี่ยงจริง