เทคนิคออมเงินให้สำเร็จแม้รายได้ไม่มาก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลายคนตั้งใจว่าจะเก็บเงินทันทีที่เงินเดือนเข้า แต่พอผ่านไปไม่กี่วันกลับมีรายจ่ายแทรกเข้ามาจนต้องเลื่อนการออมออกไปอีกเดือน เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าเราไม่มีวินัยเสมอไป บางครั้งปัญหาอยู่ที่เราใช้เงินก่อน แล้วหวังว่าจะเหลือให้ออมในภายหลัง

ธนาคารแห่งประเทศไทยแนะนำให้จัดเงินออมเป็นส่วนหนึ่งของรายจ่ายประจำ ไม่ใช่รอดูยอดคงเหลือปลายเดือน วิธีออมที่ทำได้จริงจึงควรเริ่มจากการเปลี่ยนลำดับว่า เงินเข้าแล้วออมก่อน จากนั้นจึงใช้ส่วนที่เหลือ

ตั้งโอนอัตโนมัติก่อนจะได้ใช้เงิน

เลือกวันที่เงินเดือนหรือรายได้เข้าบัญชี แล้วตั้งคำสั่งโอนเงินไปยังบัญชีออมแยกทันที จะเริ่มที่ 5% หรือ 10% ของรายได้ก็ได้ ถ้ารายได้ไม่แน่นอนอาจกำหนดเป็นจำนวนขั้นต่ำ เช่น ทุกครั้งที่ได้รับเงินให้ออมอย่างน้อย 100 หรือ 500 บาท แล้วค่อยเพิ่มเมื่อเดือนนั้นมีรายได้มากขึ้น

จำนวนเริ่มต้นไม่จำเป็นต้องสูงจนกระทบค่าใช้จ่ายจำเป็น สมมติว่ามีรายได้ 20,000 บาท หากเริ่มออม 5% จะเท่ากับ 1,000 บาทต่อเดือน ครบหนึ่งปีเป็นเงินต้น 12,000 บาท จุดสำคัญอยู่ที่การโอนอย่างสม่ำเสมอ ไม่ใช่การฝืนเก็บก้อนใหญ่เพียงไม่กี่ครั้งแล้วหยุด

แยกเงินตามหน้าที่เพื่อไม่หยิบปนกัน

เงินออมไม่ได้มีหน้าที่เหมือนกันทั้งหมด ควรแบ่งอย่างน้อยเป็นเงินฉุกเฉิน เงินสำหรับเป้าหมายระยะสั้น และเงินระยะยาว บัญชีรับเงินเดือนกับบัญชีออมก็ควรแยกกัน เพราะยอดเงินก้อนเดียวที่มองเห็นทุกวันทำให้เราเผลอคิดว่ายังใช้ได้อีกมาก

เงินสำหรับค่าใช้จ่ายประจำ เช่น ค่าอาหาร ค่าเดินทาง และค่าผ่อนต่าง ๆ ควรอยู่ในบัญชีที่ใช้ประจำ ส่วนเงินฉุกเฉินควรอยู่ในบัญชีที่ถอนสะดวกแต่ไม่ได้ผูกไว้กับทุกแอปซื้อของ วิธีนี้ไม่ได้ห้ามถอนเมื่อเกิดเหตุจำเป็น เพียงทำให้การหยิบเงินออมมาใช้กับของที่ไม่ได้วางแผนไว้ต้องผ่านการคิดอีกหนึ่งจังหวะ

หาตัวรั่วจากรายจ่ายจริง

ไม่จำเป็นต้องจดทุกบาทไปตลอดชีวิต ลองเก็บข้อมูลเพียง 30 วันแล้วแบ่งรายจ่ายเป็นสามกลุ่ม ได้แก่ รายจ่ายจำเป็น รายจ่ายที่ช่วยให้ชีวิตสะดวกขึ้น และรายจ่ายที่ตัดได้ เมื่อตัวเลขปรากฏตรงหน้า เราจะเห็นเองว่าควรลดตรงไหนโดยไม่ทำให้ชีวิตอึดอัดเกินไป

ค่าใช้จ่ายเล็ก ๆ ไม่ได้ผิดทั้งหมด กาแฟหนึ่งแก้วอาจเป็นความสุขที่คุ้มค่า แต่ค่าสมัครบริการที่แทบไม่ได้ใช้หรือการสั่งของซ้ำเพราะจำไม่ได้ว่ามีอยู่แล้วอาจเป็นเงินรั่วที่ตัดได้ง่ายกว่า เป้าหมายจึงไม่ใช่การเลิกทุกอย่าง แต่เป็นการย้ายเงินจากสิ่งที่ไม่ได้ให้คุณค่ามาอยู่กับเป้าหมายที่สำคัญกว่า

สร้างเงินฉุกเฉินทีละขั้น

ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่าเงินออมเผื่อฉุกเฉินควรมีประมาณ 3–6 เท่าของรายจ่ายจำเป็นและภาระผ่อนหนี้ต่อเดือน ตัวเลขนี้คำนวณจากรายจ่าย ไม่ใช่เงินเดือน เช่น หากค่าใช้จ่ายจำเป็นรวมค่าผ่อนอยู่ที่เดือนละ 15,000 บาท เป้าหมายเต็มจะอยู่ที่ประมาณ 45,000–90,000 บาท

หากเห็นตัวเลขแล้วรู้สึกไกลเกินไป ให้แบ่งเป็นด่าน เริ่มจาก 5,000 บาท ต่อด้วยเงินเท่ากับรายจ่ายหนึ่งเดือน แล้วจึงขยายเป็นสามเดือน การมีเงินก้อนเล็กพร้อมใช้ย่อมดีกว่ารอวันที่จะออมก้อนใหญ่ เพราะเมื่อรถเสีย เจ็บป่วย หรืองานสะดุด เราอาจไม่ต้องเริ่มต้นด้วยการยืมหรือใช้บัตรเครดิต

เงินฉุกเฉินต้องเน้นสภาพคล่องและความเสี่ยงต่ำ ธนาคารแห่งประเทศไทยแนะนำให้แยกไว้ในบัญชีออมทรัพย์เพื่อให้ถอนใช้ได้สะดวก ส่วนเงินสำหรับเป้าหมายระยะยาวจึงค่อยพิจารณาการลงทุนตามระยะเวลาและระดับความเสี่ยงที่รับได้ เงินที่อาจต้องใช้กะทันหันไม่ควรถูกนำไปเสี่ยงเพียงเพราะหวังผลตอบแทนสูงขึ้น

ใช้กติกาเล็ก ๆ ช่วยลดการซื้อทันที

ของที่ไม่ได้อยู่ในแผนอาจใช้กติกาพักการตัดสินใจ 24 ชั่วโมง หากเป็นของราคาสูงให้รอ 7 วัน ระหว่างนั้นลองถามว่าเรามีของที่ทำหน้าที่เดียวกันอยู่แล้วหรือไม่ และถ้าซื้อวันนี้จะต้องลดเงินจากเป้าหมายใด วิธีนี้ไม่ใช่การห้ามซื้อ แต่ช่วยแยกความต้องการชั่วคราวออกจากสิ่งที่ต้องการจริง

เงินพิเศษ เช่น โบนัส ค่าล่วงเวลา หรือรายได้จากงานเสริม อาจใช้สูตรแบ่งล่วงหน้า เช่น ออม 50% ใช้ตามเป้าหมาย 30% และให้รางวัลตัวเอง 20% สัดส่วนปรับได้ตามภาระของแต่ละคน การกันส่วนที่ใช้เพื่อความสุขไว้ด้วยช่วยให้แผนออมไม่เคร่งจนเลิกกลางทาง

เทคนิคที่ได้ผลที่สุดคือระบบที่ทำซ้ำได้ในเดือนธรรมดา เริ่มจากยอดที่ไม่ทำให้ขาดมือ ตั้งโอนอัตโนมัติ แยกบัญชี ตรวจรายจ่ายเดือนละครั้ง และเพิ่มยอดออมเมื่อรายได้สูงขึ้น หากเดือนไหนมีเหตุจำเป็นจนต้องลดหรือหยุดออม ก็กลับมาเริ่มใหม่ในเดือนถัดไปโดยไม่ต้องรอปีใหม่ วินัยทางการเงินไม่ได้เกิดจากการทำได้สมบูรณ์ทุกเดือน แต่เกิดจากการกลับเข้าสู่แผนได้เสมอ