สนามบินสุวรรณภูมิ ทำไมสร้างบน "หนองงูเห่า" ที่เป็นดอนดินอ่อนแล้วตึกไม่จม?

หากย้อนกลับไปช่วงก่อนปี พ.ศ. 2549 พื้นที่กว่า 20,000 ไร่ในอำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ ถูกรู้จักกันในชื่อ "หนองงูเห่า" ซึ่งมีลักษณะทางกายภาพเป็นหนองน้ำและพื้นที่เกษตรกรรมต่ำกว่าระดับน้ำทะเล สภาพชั้นดินเดิมคือ "ดินเหนียวอ่อนกรุงเทพฯ" (Soft Bangkok Clay) ที่มีความชื้นสูงมาก ขุดลงไปตรงไหนก็พบแต่น้ำและโคลนตม การสร้างท่าอากาศยานนานาชาติขนาดใหญ่ที่มีทั้งอาคารผู้โดยสารหนักแสนตันและรันเวย์รับแรงกระแทกจากเครื่องบินพาณิชย์ขนาดใหญ่ลงบนพื้นที่แบบนี้ จึงถูกมองว่าเป็นมหากาพย์ความท้าทายทางวิศวกรรมปฐพีกลศาสตร์ (Geotechnical Engineering) ระดับโลก

หัวใจสำคัญที่ทำให้สนามบินสุวรรณภูมิสามารถตั้งตระหง่านอยู่ได้โดยไม่ทรุดจม คือกระบวนการ "เร่งการเร่งตัวการทรุดตัวของดิน" (PVD - Prefabricated Vertical Drain) และการใช้เทคโนโลยี "Vacuum Preloading" โดยวิศวกรได้ทำการตอกแท่งระบายน้ำพลาสติกแบบแบนนับล้านต้นลึกลงไปในชั้นดินเหนียวอ่อน เพื่อสร้างช่องทางให้น้ำใต้ดินถูกรีดออกจากชั้นดินได้รวดเร็ว จากนั้นทำการถมทรายทับและใช้ปั๊มสูญญากาศดูดน้ำออกจากดินอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายเดือน กระบวนการนี้ช่วยอัดให้ชั้นดินเหนียวที่เคยร่าเริงและอุ้มน้ำ ค่อยๆ แน่นหนาขึ้นและทรุดตัวล่วงหน้าจนมีความเสถียร ก่อนที่จะเริ่มก่อสร้างอาคารจริง

สำหรับตัวอาคารผู้โดยสารขนาดยักษ์ วิศวกรไม่ได้วางฐานรากไว้บนชั้นดินปรับปรุงใหม่เพียงอย่างเดียว แต่ได้ตอก "เสาเข็มเจาะขนาดใหญ่" (Bored Piles) และเสาเข็มรูปบาร์เร็ตต์ (Barrette Piles) ลึกลงไปมากกว่า 40–50 เมตร เพื่อส่งถ่ายน้ำหนักทั้งหมดของอาคารไปยึดติดกับ "ชั้นทรายแข็ง" (Hard Sand Layer) ด้านล่างสุด ซึ่งเป็นชั้นหินและทรายที่แน่นหนาพอจะรับน้ำหนักอาคารระดับแสนตันได้โดยไม่ขยับไหว

นอกจากนี้ ในส่วนของรันเวย์และแท็กซี่เวย์ที่มีพื้นที่กว้างใหญ่เกินกว่าจะตอกเสาเข็มได้ทั้งหมด จึงใช้ระบบโครงสร้างชั้นทางแบบยืดหยุ่น (Flexible Pavement) ร่วมกับการบีบอัดดินล่วงหน้า เพื่อให้รันเวย์สามารถปรับตัวตามการทรุดตัวของดินตามธรรมชาติได้อย่างปลอดภัย สุวรรณภูมิจึงไม่ใช่อภิมหาโครงการที่สร้างขึ้นมาด้วยโชคช่วย แต่คือผลงานวิศวกรรมปฐพีที่เปลี่ยนหนองน้ำโคลนตมให้กลายเป็นหนึ่งในศูนย์กลางการบินที่มั่นคงที่สุดแห่งหนึ่งของเอเชีย