ทำไม "รถเมล์ขสมก." ถึงมีหลายสี และแต่ละสีบอกประเภทการให้บริการอย่างไร?

สำหรับคนเมืองที่ต้องพึ่งพาระบบขนส่งสาธารณะในการเดินทาง ภาพของ "รถเมล์ขสมก." หรือ รถประจำทางขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ ที่วิ่งอวดโฉมอยู่บนท้องถนนคือสิ่งที่คุ้นเคยกันดี ทว่าหากสังเกตให้ดีจะพบว่า รถเมล์ขสมก. ไม่ได้มีเพียงสีเดียว แต่กลับมีหลากหลายเฉดสี ทั้งรถร้อนสีครีม-แดง รถปรับอากาศสีส้ม สีฟ้า หรือสีเขียว การเลือกใช้แถบสีที่แตกต่างกันนี้ไม่ได้ทำไปเพื่อความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่คือระบบสัญลักษณ์ที่ถูกออกแบบมาเพื่อบอกประเภทรถ อัตราค่าโดยสาร และเทคโนโลยีของตัวรถให้ผู้ใช้บริการทราบได้ทันทีตั้งแต่ระยะไกล

ยุคเริ่มต้นของรถเมล์ขสมก. ยอดฮิตคือ "รถธรรมดา สีครีม-แดง" หรือที่เรียกติดปากว่า "รถร้อนครีมแดง" ซึ่งถือเป็นรถเมล์รากหญ้าราคาประหยัดที่สุด ไม่มีระบบปรับอากาศ เน้นการเปิดหน้าต่างรับลมธรรมชาติเพื่อระบายอากาศ ถัดมาคือกลุ่ม "รถปรับอากาศ" ที่มีการแบ่งสีอย่างชัดเจน ยุคแรกเริ่มเราจะเห็น "รถปรับอากาศสีส้ม" (รถยูโรทู) ซึ่งใช้เครื่องยนต์ดีเซลมาตรฐานยุโรป ต่อมาจึงมีการนำเข้า "รถปรับอากาศสีฟ้า" (รถ NGV) ที่ใช้พลังงานชีวภาพและก๊าซธรรมชาติเพื่อลดมลพิษในอากาศ

ในยุคปัจจุบัน การเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญเกิดขึ้นพร้อมกับการเข้าสู่ยุคพลังงานสะอาด เราจึงได้เห็น "รถเมล์ไฟฟ้าสีเขียว" หรือ "รถเมล์สีน้ำเงินสด" ของผู้ประทานเอกชนร่วมบริการที่เข้ามาแทนที่รถรุ่นเก่า การใช้สีที่ทันสมัยขึ้น สะท้อนถึงการปรับเปลี่ยนเทคโนโลยีขับเคลื่อนภายในตัวรถ จากเครื่องยนต์สันดาปภายในที่ปล่อยควันดำ ไปสู่ระบบแบตเตอรี่ไฟฟ้าไร้มลพิษ (EV) ที่ช่วยลดฝุ่น PM 2.5 ในเขตเมืองหลวง

นอกจากนี้ การแยกสีรถยังช่วยให้ผู้โดยสารสามารถประเมินงบประมาณการเดินทางและเลือกประเภทรถที่เหมาะสมกับความต้องการได้ในทันที สายตาที่จ้องมองแถบสีของรถเมล์ที่กำลังวิ่งเข้ามายังป้ายหยุดรถ จึงเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตคนเมืองที่สะท้อนถึงวิวัฒนาการของระบบระบบขนส่งมวลชนไทยมาอย่างยาวนาน