ประเทศไทยยังมีจระเข้ในธรรมชาติ แต่พบได้ยากมาก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คำตอบคือ มีจริง แต่ไม่ใช่ภาพที่เห็นได้ทั่วไปตามแม่น้ำทุกสาย ประเทศไทยยังมีจระเข้น้ำจืดหรือจระเข้สยาม Crocodylus siamensis อาศัยอยู่ในธรรมชาติ ทว่าจำนวนเหลือน้อยและกระจายเป็นหย่อม ๆ ในพื้นที่คุ้มครอง ไม่ใช่จระเข้ฟาร์มที่หลุดออกมาในทุกกรณี

จระเข้ชนิดนี้เป็นสัตว์ท้องถิ่นของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง การล่า การสูญเสียพื้นที่ชุ่มน้ำ การติดเครื่องมือประมง และการผสมข้ามสายพันธุ์ในระบบเพาะเลี้ยง ล้วนทำให้ประชากรธรรมชาติลดลงหนักมาก จนคนจำนวนไม่น้อยเข้าใจไปแล้วว่าไทยไม่มีจระเข้ป่าเหลืออยู่

ภาพประกอบสร้างขึ้น

พบที่ไหนบ้าง

รายงานของกลุ่มผู้เชี่ยวชาญจระเข้ภายใต้ IUCN ระบุว่า การสำรวจในปี 2024 พบจระเข้น้ำจืดโตเต็มวัยในพื้นที่คุ้มครองของไทย 6 แห่ง ได้แก่ อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน อุทยานแห่งชาติปางสีดา อุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ายอดโดม เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน และเขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงบอระเพ็ด

จุดสำคัญคือ “แม่น้ำธรรมชาติ” ไม่ได้หมายถึงแม่น้ำใหญ่ใกล้ชุมชนเสมอไป แหล่งอาศัยของพวกมันอาจเป็นต้นน้ำ ลำน้ำป่า หนองบึง พรุ หรือพื้นที่ชุ่มน้ำที่คนเข้าถึงยาก จระเข้เป็นสัตว์ที่ระวังตัวมาก จึงอาจอยู่ในพื้นที่เดียวกันโดยคนทั่วไปไม่เคยเห็นเลย

บึงบอระเพ็ดคือสัญญาณที่น่ายินดี

ข้อมูลปลายปี 2024 ประเมินว่าบึงบอระเพ็ดมีจระเข้น้ำจืดที่ไม่ใช่ลูกอ่อนราว 28–35 ตัว และพบการทำรังต่อเนื่อง โดยนับลูกจระเข้ได้อย่างน้อย 19 ตัว ตัวเลขนี้ทำให้บึงบอระเพ็ดถูกมองว่าเป็นประชากรจระเข้สยามในธรรมชาติที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของไทยในเวลานั้น

นอกจากการคุ้มครองประชากรเดิม ยังมีงานอนุรักษ์ที่ตรวจสายพันธุ์และสุขภาพของจระเข้จากการเพาะเลี้ยง ก่อนปล่อยคืนสู่แหล่งอาศัยที่เหมาะสม เป้าหมายไม่ใช่ปล่อยให้มีจำนวนมากจนคนหวาดกลัว แต่คือช่วยให้สัตว์ท้องถิ่นที่แทบหายไปกลับมามีโอกาสตั้งประชากรได้อีกครั้ง

ถ้าเจอจระเข้ในแหล่งน้ำต้องทำอย่างไร

อย่าเข้าใกล้ อย่าลงเล่นน้ำ อย่าพยายามถ่ายภาพระยะประชิด และอย่าคิดจับเอง ไม่ว่าจะเป็นจระเข้ป่าหรือสัตว์ที่หลุดจากที่เลี้ยงก็ตาม ให้ถอยออกจากขอบน้ำ พาคนและสัตว์เลี้ยงออกจากบริเวณ แล้วแจ้งเจ้าหน้าที่อุทยาน หน่วยงานท้องถิ่น หรือสายด่วนที่เกี่ยวข้องเพื่อประเมินสถานการณ์

ดังนั้นประโยคที่ว่า “ไทยไม่มีจระเข้ตามธรรมชาติแล้ว” จึงไม่ตรงนัก ความจริงคือเรายังมีอยู่ เพียงแต่มันหายาก เปราะบาง และควรได้รับการมองเห็นในฐานะสัตว์ป่าที่ต้องปกป้อง มากกว่าจะเป็นเรื่องเล่าชวนตื่นเต้นเพียงอย่างเดียว