อยากรู้ว่าอำเภอไหนกล้องรัฐแน่นที่สุด แต่ตัวเลขที่ต้องนับยังไม่อยู่ในที่เดียว

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เดินผ่านสี่แยกในเมือง เรามักเห็นกล้องติดอยู่บนเสาไฟ ตามอาคารราชการ หรือริมถนนจนรู้สึกว่าแทบทุกมุมถูกมองอยู่ แล้วถ้าถามให้เป็นตัวเลขจริงจังว่า อำเภอไหนติดกล้อง CCTV ของรัฐหนาแน่นที่สุดต่อตารางกิโลเมตร คำตอบน่าจะเป็นชื่ออำเภอเมืองใหญ่สักแห่งใช่ไหม

แต่พอลองไล่หาตัวเลข กลับพบว่าคำถามนี้ยากกว่าการเอาจำนวนกล้องมาหารด้วยพื้นที่มาก เพราะสิ่งที่เรียกว่า “กล้องของรัฐ” ไม่ได้มีเจ้าของคนเดียว และยังไม่มีทะเบียนสาธารณะชุดเดียวที่รวมครบทุกอำเภอในประเทศ

กล้องหนึ่งตัวอาจอยู่ในความดูแลของเทศบาล องค์การบริหารส่วนจังหวัด องค์การบริหารส่วนตำบล สำนักงานตำรวจ หน่วยงานคมนาคม โรงเรียน โรงพยาบาล หรือหน่วยงานส่วนกลาง แต่ละแห่งอาจติดตั้งคนละปี ใช้มาตรฐานการรายงานต่างกัน และนับสถานะกล้องไม่เหมือนกันด้วย บางรายการนับจุดติดตั้ง บางรายการนับจำนวนตัวกล้อง บางรายการอาจยังรวมกล้องที่ชำรุดหรือปลดระวางไว้

ข้อมูลเปิดภาครัฐที่ค้นพบจึงมักเป็นชุดเฉพาะพื้นที่ เช่น ชุดข้อมูลจำนวนกล้อง CCTV ในพื้นที่ติดตั้งขององค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา ไม่ใช่ตารางกลางที่เรียงครบทุกอำเภอทั่วไทย การหยิบตัวเลขของพื้นที่หนึ่งไปเทียบกับอีกพื้นที่ที่นับคนละหน่วยงาน จึงให้ภาพคลาดเคลื่อนได้มาก

อีกจุดที่เปลี่ยนผลลัพธ์ได้ทันทีคือคำว่า “ต่อตารางกิโลเมตร” พื้นที่อำเภอมีทั้งเขตเมืองหนาแน่น พื้นที่เกษตร ป่า เขา และทะเล ถ้าใช้ขอบเขตอำเภอทั้งหมดเป็นตัวหาร อำเภอที่มีพื้นที่กว้างอาจดูมีกล้องเบาบาง แม้บริเวณชุมชนจะติดตั้งกล้องถี่มาก ขณะที่การวัดเฉพาะเขตเทศบาลหรือพื้นที่เมือง จะได้คำตอบอีกแบบหนึ่ง

ดังนั้น หากจะจัดอันดับให้ยุติธรรม ต้องตกลงก่อนว่าเป็นกล้องของหน่วยงานใดบ้าง นับเฉพาะกล้องที่ใช้งานได้หรือไม่ ใช้ขอบเขตอำเภอตามการปกครองหรือขอบเขตชุมชน และใช้ข้อมูล ณ วันเดียวกันทั้งหมด

คำตอบที่ตรงที่สุดตอนนี้จึงไม่ใช่ชื่ออำเภอใดอำเภอหนึ่ง แต่คือ ประเทศไทยยังไม่มีฐานข้อมูลสาธารณะระดับชาติที่พร้อมให้ยืนยันอันดับนี้ได้อย่างน่าเชื่อถือ การประกาศว่าอำเภอไหน “มากที่สุด” จากข่าวจัดซื้อหรือจำนวนกล้องของหน่วยงานเดียว จึงยังไม่พอ

สิ่งที่น่าสนใจกว่าอันดับคือการมีข้อมูลที่ตรวจสอบได้จริง: กล้องอยู่ตรงไหน หน่วยงานใดรับผิดชอบ ใช้งานได้กี่ตัว และมีการซ่อมบำรุงเมื่อไร เพราะกล้องที่ติดตั้งไว้มาก ไม่ได้แปลว่าจะช่วยเรื่องความปลอดภัยได้มากเสมอไป หากระบบบันทึกภาพหรือการดูแลรักษาไม่ตามมา

หากวันหนึ่งมีการเปิดทะเบียนกลางพร้อมพิกัดและสถานะการใช้งาน การคำนวณจำนวนกล้องต่อพื้นที่ก็จะทำได้ตรงไปตรงมา และคำถามว่าอำเภอไหน “แน่นที่สุด” จะมีคำตอบที่ตรวจซ้ำได้จริง