เดจาวูเกิดขึ้นได้อย่างไรเมื่อเหตุการณ์ตรงหน้าดูคุ้นเคย
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
คุณเดินเข้าไปในร้านกาแฟที่เพิ่งมาครั้งแรก มองเห็นโต๊ะไม้ริมหน้าต่าง ได้ยินเพื่อนพูดประโยคหนึ่ง แล้วความรู้สึกประหลาดก็แล่นขึ้นมา ทั้งภาพ เสียง และตำแหน่งที่ยืนอยู่ดูคุ้นเคยราวกับเคยเกิดขึ้นมาก่อน บางครั้งยังรู้สึกคล้ายเคยเห็นฉากนี้ในฝัน แต่เมื่อนึกต่อกลับจำไม่ได้ว่าเมื่อไรและที่ไหน
ประสบการณ์นี้เรียกว่า เดจาวู จากภาษาฝรั่งเศสที่หมายถึง “เคยเห็นมาแล้ว” จุดเด่นคือความรู้สึกคุ้นเคยอย่างแรงต่อเหตุการณ์ตรงหน้า ทั้งที่เรารู้หรือสงสัยว่ามันไม่น่าจะเคยเกิดขึ้นแบบเดียวกันมาก่อน ความรู้สึกมักอยู่เพียงครู่เดียวแล้วจางไป
คำอธิบายที่มีน้ำหนักข้อหนึ่งเกี่ยวข้องกับ ความรู้สึกคุ้นเคยที่เกิดขึ้นโดยนึกที่มาไม่ออก สมองอาจตอบสนองต่อส่วนหนึ่งของสถานการณ์ซึ่งคล้ายประสบการณ์เก่า แต่เราเรียกความทรงจำต้นทางกลับมาไม่ได้ จึงรู้สึกว่าฉากใหม่ทั้งฉากเคยเกิดขึ้นแล้ว อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีข้อสรุปว่าการส่งข้อมูลผิดจังหวะเป็นสาเหตุของเดจาวูทุกครั้ง
คุ้นเคยกับจำได้ต่างกันอย่างไร
ลองนึกถึงการเจอคนหน้าคุ้นบนรถไฟฟ้า คุณอาจมั่นใจว่าเคยเห็นเขา แต่ยังนึกไม่ออกว่าเป็นใคร นั่นคือความรู้สึกคุ้นเคย ส่วนการนึกขึ้นได้ภายหลังว่าเคยคุยกันที่งานเลี้ยงเมื่อเดือนก่อน เป็นการดึงรายละเอียดของเหตุการณ์กลับมา
นักวิจัยมองว่ากระบวนการทั้งสองเกี่ยวข้องกัน แต่ไม่เหมือนกันเสมอไป ในเดจาวู ความคุ้นเคยอาจเกิดขึ้นโดยไม่มีรายละเอียดที่ช่วยยืนยันว่าเคยเจอเหตุการณ์นั้นจริง เช่น ร้านใหม่อาจมีมุมหน้าต่าง แสง และการจัดโต๊ะคล้ายสถานที่ซึ่งเราเคยไปนานแล้ว แม้จะจำร้านเก่าไม่ได้ ความคล้ายบางส่วนก็อาจทำให้ฉากตรงหน้าดูคุ้นขึ้นมาได้
สมองกลีบขมับด้านใน ซึ่งรวมถึงฮิปโปแคมปัสและบริเวณข้างเคียง มีบทบาทเกี่ยวข้องกับความจำและการประเมินความคุ้นเคย แต่ยังไม่ควรมองว่าเดจาวูเกิดจากสมองส่วนเดียวทำงานผิดพลาด งานศึกษาคนสุขภาพดี 206 คนไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างความถี่ของเดจาวูกับคะแนนความคุ้นเคยหรือการระลึกได้ในการทดสอบคำศัพท์ ผลนี้ชี้ว่าคำอธิบายเรื่องความจำยังมีรายละเอียดที่ต้องทำความเข้าใจ และแบบทดสอบหนึ่งชนิดอาจจับประสบการณ์ในชีวิตจริงได้ไม่ครบ
แล้วทำไมจึงเหมือนเคยฝันเห็น
ความฝันมักเหลือรายละเอียดติดตัวมาเพียงบางส่วน เมื่อตื่นแล้วเราอาจจำได้แค่บรรยากาศ สถานที่ หรือความรู้สึก ต่อมาเมื่อเจอสถานการณ์ที่มีส่วนคล้ายกัน ความคุ้นเคยนั้นอาจทำให้นึกถึงความฝันได้ แต่ความรู้สึกว่าเคยฝันเพียงอย่างเดียว ยังไม่ยืนยันว่าเราเคยฝันเห็นเหตุการณ์ตรงหน้าตามรายละเอียดนั้นจริง
นักวิจัยยังใช้คำว่า “เดจาเรเว” กับประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับความฝัน เช่น การนึกถึงฝันเฉพาะเรื่อง หรือความรู้สึกคุ้นคล้ายฝันอย่างเลือนราง งานศึกษาบางส่วนพบประสบการณ์เช่นนี้ระหว่างการกระตุ้นสมองในผู้ป่วยโรคลมชัก จึงเป็นอีกหัวข้อหนึ่งที่ช่วยศึกษาความจำ ไม่ใช่หลักฐานว่าความฝันทำนายอนาคตได้
ถ้าอยากตรวจสอบด้วยตัวเอง ลองจดความฝันทันทีหลังตื่น โดยระบุวันและรายละเอียดเท่าที่จำได้ แล้วเก็บบันทึกไว้ก่อนเกิดเหตุการณ์ที่รู้สึกคุ้น วิธีนี้ช่วยให้กลับมาเทียบสิ่งที่จดไว้กับเหตุการณ์ภายหลังได้ชัดกว่าการพยายามนึกย้อนไปเอง
เมื่อไรควรปรึกษาแพทย์
เดจาวูที่เกิดเป็นครั้งคราวและผ่านไปโดยไม่มีอาการอื่นมักไม่ใช่เรื่องน่ากังวล แต่หากเกิดบ่อยขึ้น เป็นนาน รบกวนชีวิต หรือมาพร้อมอาการอย่างเหม่อไม่ตอบสนอง สับสน ได้กลิ่นแปลกที่คนอื่นไม่ได้กลิ่น หรือหมดสติ ควรปรึกษาแพทย์ เพราะความรู้สึกเดจาวูอาจเป็นส่วนหนึ่งของอาการชักจากสมองกลีบขมับในบางคนได้ การมีเดจาวูเพียงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าเป็นโรคลมชัก
ครั้งต่อไปที่ฉากตรงหน้าดูเหมือนเคยเกิดขึ้น ความรู้สึกนั้นอาจเป็นโอกาสให้สังเกตการทำงานของความจำ: เรารู้สึกคุ้นได้ แม้ยังบอกไม่ได้ว่าความคุ้นนั้นมาจากไหน และความรู้สึกที่ชัดเจนก็ไม่ได้เท่ากับหลักฐานว่าเหตุการณ์เคยเกิดขึ้นครบทุกอย่างแล้ว
เดชคัมภีร์พญาค้างคาว งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวิ่งเด่น 4 จัดชุดเลขสองตัว-สามตัวมาให้ครบ
ตารางหวย ปกเขียว งวด 1 ธันวาคม 69
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
จอมขมังเวทย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดแนวทางเลขเด็ด แยกเลขเด่นบน-ล่าง พร้อมชุดสามตัว
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
เซเว่นสแกนจ่ายได้แล้วจริงหรือ? เรื่องที่หลายคนรอมานาน ถึงเวลาไม่ต้องพกเงินสดแล้ว?
งานวิจัย Oxford เผย 3 พฤติกรรมเล็กๆที่สัมพันธ์กับความสุข ไม่จำเป็นต้องร่ำรวยก็มีความสุขได้
ปิดตา เล่นไล่จับอยู่ดีๆ เกือบตายซะงั้น
ทำไมเงินเก็บก้อนใหญ่จึงหมดไปกับเหตุฉุกเฉิน
10 เทศบาลนครที่มีประชากรมากที่สุดในไทย 2568 นนทบุรีที่ 1 แต่ 8 ใน 10 เมืองคนลดลง
เกลือและน้ำเย็นช่วยให้ปอกไข่ต้มง่ายขึ้นอย่างไร
โพสต์ชีวิตหรูในโซเชียลบอกฐานะการเงินได้แค่ไหน






