มหาวิทยาลัยที่มีพื้นที่มากที่สุดในไทย คือที่ไหน คำตอบคือ?

ถ้าถามว่า มหาวิทยาลัยที่มีพื้นที่มากที่สุดในประเทศไทยอยู่ที่ไหน คำตอบอาจไม่ใช่มหาวิทยาลัยที่หลายคนนึกถึงเป็นอันดับแรก

คำตอบคือ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จ.นครศรีธรรมราช

มหาวิทยาลัยแห่งนี้ตั้งอยู่ที่อำเภอท่าศาลา และมหาวิทยาลัยระบุว่ามีพื้นที่ กว่า 9,000 ไร่ พร้อมระบุว่าเป็นมหาวิทยาลัยที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย

ใหญ่แค่ไหน? ลองเทียบด้วยตัวเลข

พื้นที่กว่า 9,000 ไร่ ฟังดูใหญ่อยู่แล้ว แต่เมื่อเอามาเทียบกับมหาวิทยาลัยอื่นจะเห็นภาพมากขึ้น

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่มีพื้นที่ประมาณ 8,502 ไร่เศษ ขณะที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน มีพื้นที่ 7,951.75 ไร่ และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารีตั้งอยู่บนพื้นที่ประมาณ 7,000 ไร่

ดังนั้นวลัยลักษณ์ไม่ได้ใหญ่เพราะมีพื้นที่มากกว่า 1–2 ร้อยไร่เท่านั้น แต่มีขนาดพื้นที่มากกว่ามหาวิทยาลัยขนาดใหญ่อีกหลายแห่ง

แล้ว ม.วลัยลักษณ์ มีพื้นที่กี่ไร่กันแน่

ตรงนี้มีตัวเลขที่น่าสนใจ

ข้อมูลบนเว็บไซต์มหาวิทยาลัยหลายหน้าระบุว่า มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์มีพื้นที่ กว่า 9,000 ไร่ และใช้ตัวเลขดังกล่าวในการอธิบายลักษณะของมหาวิทยาลัย

แต่ในข่าวชี้แจงของมหาวิทยาลัยเมื่อปี 2564 มีรายละเอียดมากกว่านั้น

มหาวิทยาลัยระบุว่า เดิมได้รับอนุญาตจากกระทรวงมหาดไทยให้ใช้พื้นที่เพื่อก่อสร้างมหาวิทยาลัยทั้งหมด 13,247 ไร่

ต่อมามีการแบ่งพื้นที่ 3,653 ไร่ ให้สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม หรือ ส.ป.ก. นำไปจัดสรรให้ประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากการก่อตั้งมหาวิทยาลัย

จึงเหลือพื้นที่ที่มหาวิทยาลัยระบุว่า ครอบครองจริง 9,594 ไร่

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเราจึงพบทั้งตัวเลข “กว่า 9,000 ไร่” และ “9,594 ไร่” ในข้อมูลเกี่ยวกับมหาวิทยาลัยแห่งนี้

ไม่ได้แปลว่าตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งผิด แต่เป็นการพูดถึงพื้นที่ในคนละบริบท

พื้นที่กว่า 9,000 ไร่ ไม่ได้เต็มไปด้วยอาคาร

ความน่าสนใจของวลัยลักษณ์อยู่ตรงนี้

พื้นที่ขนาดใหญ่ของมหาวิทยาลัยไม่ได้ถูกใช้สร้างอาคารเรียนทั้งหมด แต่แนวคิดตั้งแต่การจัดตั้งมหาวิทยาลัยต้องการพัฒนาพื้นที่ให้เป็น “อุทยานการศึกษา” และต่อยอดไปสู่แนวคิดเมืองมหาวิทยาลัย

พื้นที่จึงประกอบด้วยทั้งอาคาร ระบบสาธารณูปโภค พื้นที่สีเขียว พื้นที่ป่า และแหล่งเรียนรู้ต่าง ๆ

เอกสารของมหาวิทยาลัยระบุว่าพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 9,000 ไร่ ขณะที่พื้นที่ซึ่งอยู่ในการบำรุงรักษาภูมิทัศน์มีประมาณ 4,486 ไร่

อีกด้านหนึ่ง มหาวิทยาลัยยังมีอุทยานพฤกษศาสตร์และพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ซึ่งใช้เป็นพื้นที่ศึกษา วิจัย และเรียนรู้ด้านทรัพยากรธรรมชาติ

พูดง่าย ๆ คือ ความใหญ่ของมหาวิทยาลัยแห่งนี้ไม่ได้เกิดจากการมีตึกเยอะ แต่เกิดจากการวางพื้นที่ให้เป็นเมืองมหาวิทยาลัยขนาดใหญ่

ถ้าเทียบกับมหาวิทยาลัยอื่น จะเห็นภาพชัดขึ้น

ตัวเลขจากแหล่งข้อมูลของมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ทำให้เห็นว่ามหาวิทยาลัยขนาดใหญ่ของไทยมีพื้นที่แตกต่างกันมาก

มหาวิทยาลัยพะเยาระบุว่าพื้นที่ของมหาวิทยาลัยอยู่ที่ 5,727 ไร่ โดยเป็นทั้งที่ดินสาธารณประโยชน์และพื้นที่ป่าสงวนที่ได้รับอนุญาตให้ใช้ประโยชน์

ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าทุกแห่งใช้วิธีนับพื้นที่เหมือนกันทั้งหมด จึงควรใช้เพื่อ เห็นขนาดโดยประมาณ มากกว่าจะนำไปจัดอันดับแบบละเอียดถึงหลักไร่โดยไม่ตรวจสอบนิยามพื้นที่ของแต่ละมหาวิทยาลัย

ทำไม ม.วลัยลักษณ์ ถึงต้องมีพื้นที่ขนาดใหญ่?

คำตอบอยู่ในแนวคิดการออกแบบมหาวิทยาลัย

วลัยลักษณ์ถูกพัฒนาในลักษณะของ Residential University หรือมหาวิทยาลัยที่มีสภาพแวดล้อมรองรับการเรียนและการใช้ชีวิตอยู่ภายในพื้นที่เดียวกัน

มหาวิทยาลัยอธิบายแนวคิดนี้ว่าเป็นการสร้างชุมชนที่มีนักศึกษา อาจารย์ บุคลากร และเจ้าหน้าที่ใช้ชีวิตอยู่ภายในมหาวิทยาลัย พร้อมระบบสาธารณูปโภคและสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ

เมื่อแนวคิดไม่ได้จำกัดมหาวิทยาลัยไว้แค่ “อาคารเรียน + หอพัก” พื้นที่ที่ต้องใช้จึงขยายออกไปมาก

ทั้งถนน พื้นที่สีเขียว แหล่งเรียนรู้ พื้นที่วิจัย และพื้นที่ธรรมชาติ ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของภาพรวม

สรุปแล้ว มหาวิทยาลัยที่มีพื้นที่มากที่สุดในไทยคือที่ไหน?

ถ้าใช้ข้อมูลจากมหาวิทยาลัยโดยตรง มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช คือมหาวิทยาลัยที่มหาวิทยาลัยระบุว่ามีพื้นที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย

ตัวเลขที่ใช้อ้างอิงทั่วไปคือ กว่า 9,000 ไร่ ขณะที่เอกสารชี้แจงของมหาวิทยาลัยระบุพื้นที่ที่ครอบครองจริงไว้ที่ 9,594 ไร่