เปิดประตูสู่ทะเลสาบลึกลับใต้แผ่นน้ำแข็งแอนตาร์กติกา

เปิดประตูสู่ทะเลสาบลึกลับใต้แผ่นน้ำแข็งแอนตาร์กติกา

ใต้แผ่นน้ำแข็งอันกว้างใหญ่ของทวีปแอนตาร์กติกา มีโลกอีกใบซ่อนอยู่ลึกลงไปเกือบ 4 กิโลเมตร นั่นคือ ทะเลสาบวอสทอก (Lake Vostok) หนึ่งในทะเลสาบใต้ธารน้ำแข็งที่ใหญ่ที่สุดในโลก

ทะเลสาบแห่งนี้ถูกปิดผนึกอยู่ใต้แผ่นน้ำแข็งเป็นเวลาหลายล้านปี ทำให้มันกลายเป็นหนึ่งในสถานที่ที่นักวิทยาศาสตร์สนใจมากที่สุดในการศึกษาสิ่งมีชีวิตที่สามารถดำรงอยู่ในสภาพแวดล้อมสุดขั้ว

การเจาะทะลุสู่ทะเลสาบ

ทีมวิทยาศาสตร์ของรัสเซียใช้เวลาหลายปีในการเจาะผ่านแผ่นน้ำแข็งที่มีความหนาประมาณ 3.7 กิโลเมตร

ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2012 ทีมสำรวจสามารถเจาะทะลุถึงน้ำของทะเลสาบได้สำเร็จ ถือเป็นเหตุการณ์สำคัญของการสำรวจสภาพแวดล้อมใต้ธารน้ำแข็งของโลก

ทะเลสาบขนาดมหึมา

ทะเลสาบวอสทอกมีขนาดประมาณ 250 × 50 กิโลเมตร และมีพื้นที่ใกล้เคียงกับทะเลสาบขนาดใหญ่ในอเมริกาเหนือ

สิ่งที่น่าทึ่งคือ แม้อยู่ใต้ชั้นน้ำแข็งหนาหลายกิโลเมตร แต่น้ำในทะเลสาบยังคงอยู่ในสถานะของเหลว

สาเหตุสำคัญมาจาก ความดันมหาศาลของน้ำแข็งที่กดทับอยู่ด้านบน รวมถึงความร้อนจากใต้พิภพที่ไหลขึ้นมาจากพื้นโลก

 โลกที่มืดมิดและสุดขั้ว

ทะเลสาบแห่งนี้ไม่มีแสงอาทิตย์ส่องลงไปถึง และอยู่ในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างจากระบบนิเวศบนพื้นผิวโลกอย่างมาก

อุณหภูมิของน้ำสามารถอยู่ต่ำกว่าจุดเยือกแข็งของน้ำบริสุทธิ์ได้ เนื่องจากความดันสูงและองค์ประกอบทางเคมีของน้ำ

แม้ไม่มีแสงอาทิตย์ แต่นักวิทยาศาสตร์ยังพบหลักฐานทางชีวภาพจากตัวอย่างที่เกี่ยวข้องกับทะเลสาบ ซึ่งบ่งชี้ว่า จุลินทรีย์อาจสามารถดำรงชีวิตได้โดยอาศัยพลังงานจากปฏิกิริยาเคมีและแร่ธาตุ แทนการสังเคราะห์แสง

 ความลับของสิ่งมีชีวิตใต้แผ่นน้ำแข็ง

การศึกษาตัวอย่างจากบริเวณทะเลสาบพบร่องรอยสารพันธุกรรมและสัญญาณทางชีวภาพหลายชนิด แต่การตีความว่าตัวอย่างเหล่านั้นมาจากสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในทะเลสาบจริงหรือเกิดจากการปนเปื้อนจากกระบวนการเจาะ ยังคงเป็นประเด็นที่นักวิทยาศาสตร์ต้องศึกษาอย่างละเอียด

นี่จึงเป็นหนึ่งในคำถามสำคัญว่า

ใต้แผ่นน้ำแข็งที่ถูกตัดขาดจากโลกภายนอกมาเป็นเวลาหลายล้านปี จะมีสิ่งมีชีวิตรูปแบบใดซ่อนอยู่หรือไม่?

 เบาะแสสำหรับการค้นหาชีวิตนอกโลก

ความสำคัญของทะเลสาบวอสทอกไม่ได้หยุดอยู่แค่แอนตาร์กติกา

สภาพแวดล้อมที่มืด เย็น มีน้ำในสถานะของเหลว และอาจมีพลังงานจากปฏิกิริยาเคมี ทำให้นักวิทยาศาสตร์นำพื้นที่แห่งนี้มาใช้เป็น แบบจำลองสำหรับศึกษาความเป็นไปได้ของสิ่งมีชีวิตในมหาสมุทรใต้ชั้นน้ำแข็งของดวงจันทร์บางดวงในระบบสุริยะ

โดยเฉพาะ ยูโรปา (Europa) ดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดี และ เอนเซลาดัส (Enceladus) ดวงจันทร์ของดาวเสาร์ ซึ่งเชื่อว่ามีมหาสมุทรน้ำอยู่ใต้เปลือกน้ำแข็ง

จากทะเลสาบที่ถูกซ่อนอยู่ใต้โลกน้ำแข็ง สู่มหาสมุทรที่ซ่อนอยู่ใต้ดวงจันทร์อันห่างไกล

บางทีคำตอบว่า “ชีวิตนอกโลกมีจริงหรือไม่” อาจเริ่มต้นจากการทำความเข้าใจโลกสุดขั้วที่อยู่ใต้เท้าของเรานี่เอง