มะยงชิดกับมะปราง ต่างกันตรงไหน ทำไมคนถึงเรียกสลับกัน?

เดินตลาดผลไม้ช่วงหน้าร้อน แล้วเจอผลสีเหลืองอมส้มวางเรียงกันอยู่ หลายคนอาจหยิบขึ้นมาแล้วถามว่า “นี่มะยงชิดหรือมะปราง?”

ที่จริงแล้วคำถามนี้ไม่ได้แปลกเลย เพราะมะยงชิดกับมะปรางเป็นผลไม้ที่หน้าตาคล้ายกันมาก และยังอยู่ในกลุ่มพืชชนิดเดียวกัน จึงมีทั้งคนที่เรียกสลับกันและคนที่คิดว่าเป็นผลไม้ชนิดเดียวกัน

ทั้งมะยงชิดและมะปรางอยู่ในสกุล Bouea และมีชื่อวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกัน โดยมะยงชิดเป็นชนิดที่รู้จักกันในชื่อ Bouea macrophylla เช่นเดียวกับมะปราง แต่มีลักษณะและสายพันธุ์ที่แตกต่างกัน

ถ้ามองด้วยตาเปล่า จุดที่พอช่วยแยกได้คือ ขนาด สี รสชาติ และลักษณะของผลเมื่อสุก

มะยงชิดโดยทั่วไปมีผลค่อนข้างใหญ่ รูปทรงรีหรือกลมรี เมื่อสุกมักมีสีเหลืองอมส้ม เนื้อค่อนข้างแน่นและมีรสหวานอมเปรี้ยว โดยมะยงชิดที่มีคุณภาพดีจะมีความหวานเด่นและมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว

ส่วนมะปรางมีความหลากหลายของสายพันธุ์มากกว่า รสชาติอาจแตกต่างกันตั้งแต่เปรี้ยว หวานอมเปรี้ยว ไปจนถึงหวาน ขึ้นอยู่กับพันธุ์และระดับความสุก

สิ่งที่ทำให้หลายคนสับสนคือ ผลไม้ทั้งสองชนิดมีรูปร่างและสีใกล้เคียงกันมาก โดยเฉพาะเมื่อยังไม่สุกเต็มที่

และยังมีอีกชื่อที่มักโผล่มาให้สับสนอีก นั่นคือ มะปรางหวาน

มะปรางหวานเป็นมะปรางที่มีลักษณะเด่นเรื่องรสชาติหวาน ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะยงชิด เพียงแต่เมื่อผลสุกและมีรสหวาน จึงยิ่งทำให้คนที่ไม่ได้คุ้นเคยกับผลไม้กลุ่มนี้แยกได้ยาก

ถ้าได้ลองชิมจะเห็นความแตกต่างชัดขึ้น

มะยงชิดที่สุกกำลังดีมักมีรสหวานนำ ตามด้วยความเปรี้ยวเล็กน้อย เนื้อแน่น และมีกลิ่นหอม ส่วนมะปรางมีรสชาติที่หลากหลายกว่า บางพันธุ์หวาน บางพันธุ์เปรี้ยว และบางพันธุ์มีรสหวานอมเปรี้ยว

อีกเรื่องที่น่าสนใจคือ เมล็ด

เมล็ดของผลไม้ทั้งสองชนิดมีขนาดค่อนข้างใหญ่เมื่อเทียบกับเนื้อที่รับประทานได้ และบางพันธุ์เมล็ดสามารถมีเส้นใยติดอยู่กับเนื้อ ทำให้เวลารับประทานรู้สึกแตกต่างกัน

ดังนั้นการแยกมะยงชิดกับมะปรางจึงไม่ควรใช้เพียงสีของเปลือกเป็นตัวตัดสิน เพราะสีและรูปร่างสามารถเปลี่ยนไปตามพันธุ์ อายุผล และระดับความสุก

แล้วทำไมถึงเรียกสลับกันบ่อย?

เหตุผลหนึ่งคือชื่อของผลไม้ทั้งสองชนิดอยู่ใกล้กันมากในความคุ้นเคยของคนไทย อีกทั้งมะยงชิดเองก็เป็นพืชที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับมะปราง จึงไม่แปลกที่คนซึ่งไม่ได้ซื้อหรือปลูกเป็นประจำจะจำสับสน

โดยเฉพาะเวลาเห็นผลไม้สีเหลืองอมส้มวางอยู่เต็มแผง การถามคนขายว่า “มะปรางหรือมะยงชิด?” จึงกลายเป็นเรื่องปกติ

สำหรับนครนายก เรื่องนี้ยิ่งน่าสนใจ เพราะจังหวัดมีชื่อเสียงด้านการปลูกมะยงชิด และมีมะยงชิดคุณภาพที่เป็นที่รู้จักในตลาดผลไม้ไทย

ช่วงฤดูมะยงชิดมาถึงทีไร ตลาดหลายแห่งจะเต็มไปด้วยผลสีเหลืองส้มลูกโต และราคาก็แตกต่างกันไปตามพันธุ์ ขนาด คุณภาพ และวิธีการจำหน่าย

สุดท้ายแล้ว ถ้าจะจำแบบง่ายที่สุด

มะยงชิดไม่ใช่มะปราง แต่เป็นผลไม้ที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันและมีลักษณะใกล้เคียงกันมาก

มะยงชิดมักเด่นเรื่องผลใหญ่ เนื้อแน่น และรสหวานอมเปรี้ยว ขณะที่มะปรางมีสายพันธุ์หลากหลายกว่า จึงมีรสชาติและลักษณะผลแตกต่างกันได้มาก

ครั้งหน้าถ้าเจอผลสีเหลืองส้มหน้าตาคล้ายกันวางอยู่ตรงหน้า ก็ไม่ต้องรีบเดาแค่จากสี

ลองถามชื่อพันธุ์ดูสักนิด

เพราะผลไม้สองลูกที่ดูเหมือนกันมาก อาจมีเรื่องราวและรสชาติที่ต่างกันกว่าที่คิด