ทำไมจีนถึงกลายเป็นหนึ่งในผู้นำด้านรถยนต์ไฟฟ้า

ถ้าย้อนกลับไปไม่กี่สิบปี รถยนต์จีนยังไม่ได้เป็นชื่อแรก ๆ ที่คนทั่วโลกนึกถึงเมื่อพูดถึงอุตสาหกรรมยานยนต์ แต่วันนี้ภาพเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน รถยนต์ไฟฟ้าจากจีนกำลังวิ่งอยู่บนถนนในหลายประเทศ และบริษัทจีนจำนวนมากกลายเป็นผู้เล่นสำคัญของตลาดโลก

แล้วจีนทำได้อย่างไร?

คำตอบไม่ได้อยู่ที่การผลิตรถจำนวนมากเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของการสร้างระบบทั้งอุตสาหกรรมขึ้นมาพร้อมกัน ตั้งแต่แบตเตอรี่ ชิ้นส่วน โรงงาน ซอฟต์แวร์ ไปจนถึงตลาดภายในประเทศขนาดมหึมา

จุดที่สำคัญเป็นอย่างแรก คือ จีนมีตลาดรถยนต์ไฟฟ้าขนาดใหญ่มากในประเทศตัวเอง ในปี 2568 จีนขายรถยนต์ไฟฟ้ามากกว่า 13 ล้านคัน และรถยนต์ใหม่ที่ขายในประเทศเกือบ 55% เป็นรถไฟฟ้า ทำให้จีนยังคงเป็นตลาดรถยนต์ไฟฟ้าที่ใหญ่ที่สุดในโลก

เมื่อลูกค้ามีจำนวนมาก ผู้ผลิตก็มีพื้นที่ให้ทดลองรถรุ่นใหม่ เทคโนโลยีใหม่ และรูปแบบธุรกิจใหม่มากขึ้น บริษัทที่แข่งขันกันในตลาดเดียวกันจึงต้องพยายามพัฒนารถให้ดีขึ้นและลดต้นทุนลงอยู่ตลอด

การแข่งขันภายในประเทศนี่เองกลายเป็นแรงผลักสำคัญ เพราะตลาดจีนไม่ได้มีผู้ผลิตเพียงไม่กี่ราย แต่มีบริษัทจำนวนมากแข่งขันกันทั้งเรื่องราคา ระยะทางที่วิ่งได้ ความเร็วในการชาร์จ เทคโนโลยีภายในรถ และระบบช่วยขับ เมื่อการแข่งขันรุนแรงขึ้น ผู้ผลิตก็ต้องเร่งพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ทันความต้องการของตลาด

แบตเตอรี่ คือ จิ๊กซอว์สำคัญ

รถยนต์ไฟฟ้าต่างจากรถเครื่องยนต์สันดาปตรงที่แบตเตอรี่เป็นหัวใจของรถ ต้นทุน คุณภาพ น้ำหนัก และระยะทางที่วิ่งได้ ล้วนเกี่ยวข้องกับแบตเตอรี่โดยตรง จีนจึงไม่ได้มุ่งพัฒนาเฉพาะตัวรถ แต่สร้างความสามารถในการผลิตแบตเตอรี่และชิ้นส่วนสำคัญไปพร้อมกัน

ข้อมูลล่าสุดจาก IEA ระบุว่าในปี 2568 จีนผลิตเซลล์แบตเตอรี่สำหรับรถยนต์ไฟฟ้ามากกว่า 80% ของโลก และผู้ผลิตแบตเตอรี่จากจีนมีสัดส่วนเกือบ 75% ของการใช้งานแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าทั่วโลก นอกจากนี้จีนยังมีสัดส่วนสูงมากในการผลิตวัสดุสำคัญสำหรับแบตเตอรี่ เช่น วัสดุแคโทดและแอโนด

พูดง่าย ๆ คือ จีนไม่ได้สร้างแค่ “โรงงานประกอบรถ” แต่สร้างห่วงโซ่อุปทานตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เมื่อบริษัทสามารถเข้าถึงแบตเตอรี่ ชิ้นส่วน และผู้ผลิตที่เกี่ยวข้องจำนวนมากในประเทศเดียวกัน การผลิตจำนวนมากก็ทำได้ง่ายขึ้น และต้นทุนก็มีโอกาสลดลง

เรื่อง ขนาดการผลิต ก็เป็นอีกข้อได้เปรียบที่สำคัญ

ในปี 2568 จีนผลิตรถยนต์ไฟฟ้าประมาณ 16 ล้านคัน คิดเป็นเกือบ 75% ของรถยนต์ไฟฟ้าที่ผลิตทั่วโลกในปีนั้น ขณะที่การส่งออกรถยนต์ไฟฟ้าจากจีนเพิ่มขึ้นเป็นมากกว่า 2.5 ล้านคันในปีเดียว

เมื่อผลิตจำนวนมหาศาล ต้นทุนต่อหน่วยสามารถลดลงได้จากการประหยัดต่อขนาด และโรงงานยังสามารถพัฒนากระบวนการผลิตให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นเรื่อย ๆ

อีกปัจจัยหนึ่งคือ นโยบายภาครัฐ

จีนให้ความสำคัญกับรถยนต์พลังงานใหม่มาหลายปี ทั้งการสนับสนุนอุตสาหกรรม การลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน และมาตรการกระตุ้นตลาด นโยบายเหล่านี้ช่วยให้ผู้ผลิตมีตลาดและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการลงทุนในช่วงที่เทคโนโลยียังอยู่ระหว่างการพัฒนา

แต่การจะบอกว่าจีนขึ้นมาได้เพราะเงินอุดหนุนอย่างเดียวก็คงไม่ครบ เพราะหลังจากตลาดเติบโตแล้ว บริษัทจีนต้องแข่งขันกันเองอย่างหนัก และการแข่งขันก็กลายเป็นแรงผลักให้เกิดการลดต้นทุนและพัฒนาสินค้าอย่างต่อเนื่อง

จีนไม่ได้หยุดอยู่ที่ตลาดในประเทศ

เมื่อผู้ผลิตมีความสามารถในการผลิตจำนวนมากกว่าความต้องการภายในประเทศ บริษัทก็เริ่มมองออกไปยังตลาดต่างประเทศมากขึ้น IEA ระบุว่าในปี 2568 จีนส่งออกรถยนต์ไฟฟ้ามากกว่า 2.5 ล้านคัน เพิ่มขึ้นประมาณสองเท่าจากปีก่อน และรถยนต์ไฟฟ้าคิดเป็นมากกว่า 35% ของการส่งออกรถยนต์ทั้งหมดของจีน

ในตลาดนอกจีน ยิ่งเห็นภาพชัดขึ้นอีก ในปี 2568 รถยนต์ไฟฟ้าที่ผลิตในจีนคิดเป็นประมาณ 55% ของยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าในประเทศต่าง ๆ นอกจีน ยุโรป และสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นอย่างมากเมื่อเทียบกับเมื่อห้าปีก่อน

และนี่คือเหตุผลที่คนไทยเริ่มเห็นแบรนด์จีนจำนวนมากขึ้นบนถนน

ประเทศไทยเองก็เป็นหนึ่งในตลาดที่ได้รับความสนใจจากผู้ผลิตจีน เพราะมีทั้งฐานการผลิตรถยนต์เดิม โครงสร้างอุตสาหกรรมชิ้นส่วน และตลาดรถยนต์ขนาดใหญ่ หลายบริษัทจึงไม่ได้เข้ามาเพียงเพื่อขายรถ แต่เริ่มลงทุนสร้างฐานการผลิตในประเทศด้วย

สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้น่าสนใจที่สุดคือ จีนไม่ได้ชนะในสนามรถยนต์ไฟฟ้าด้วยปัจจัยเดียว แต่เป็นการนำ ตลาดขนาดใหญ่ + การผลิตจำนวนมาก + แบตเตอรี่ + ห่วงโซ่อุปทาน + การแข่งขันสูง + นโยบายอุตสาหกรรม + การส่งออก มาต่อกันเป็นระบบเดียว

จากเดิมที่รถยนต์ไฟฟ้าอาจถูกมองว่าเป็นตลาดเฉพาะกลุ่ม วันนี้ในจีนมันกลายเป็นตลาดหลักไปแล้ว ปี 2568 รถยนต์ไฟฟ้าคิดเป็นเกือบครึ่งหนึ่งของยอดขายรถใหม่ในจีน และยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าทั่วโลกก็เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

ดังนั้น หากถามว่าทำไมจีนถึงกลายเป็นหนึ่งในผู้นำด้านรถยนต์ไฟฟ้า คำตอบอาจไม่ใช่เพราะจีน “สร้างรถไฟฟ้าได้เก่งที่สุด” เพียงอย่างเดียว แต่เพราะจีนสร้าง ระบบนิเวศของรถยนต์ไฟฟ้า ขึ้นมาได้ทั้งระบบ

ตั้งแต่แบตเตอรี่ก้อนเล็ก ๆ ไปจนถึงรถทั้งคัน จากโรงงานในประเทศไปจนถึงรถที่กำลังวิ่งอยู่บนถนนอีกซีกโลก

และเมื่อการแข่งขันในตลาดนี้ยังไม่หยุด เรื่องของรถยนต์ไฟฟ้าจีนจึงน่าจะยังมีอีกหลายบทให้ติดตามต่อไป