แข็งตัวนานเกิน 4 ชั่วโมงทำไมต้องรีบไปโรงพยาบาล?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อวัยวะเพศแข็งตัวนานหลายชั่วโมงไม่ได้หมายความว่าร่างกายกำลังมีอารมณ์ทางเพศต่อเนื่องเสมอไป ภาวะที่แข็งตัวค้างนานเกิน 4 ชั่วโมง เรียกว่า Priapism และโดยเฉพาะชนิดที่มีอาการปวด ถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางระบบทางเดินปัสสาวะที่ต้องได้รับการรักษาโดยเร็ว

หลายคนอาจรู้สึกเขินหรือคิดว่าเดี๋ยวอาการคงหายเอง จึงเลือกนอนรอดูอาการที่บ้าน แต่เวลาที่ผ่านไปมีความสำคัญมาก เพราะเนื้อเยื่อภายในกำลังเผชิญกับภาวะเลือดขาดออกซิเจน แม้เจ้าตัวจะไม่ได้รู้สึกเจ็บรุนแรงตั้งแต่เริ่มต้นก็ตาม

ในชนิดที่พบบ่อยที่สุด เลือดจะไหลเข้าไปคั่งอยู่ในเนื้อเยื่อที่ทำให้อวัยวะเพศแข็งตัว แต่เลือดดำไม่สามารถไหลย้อนกลับออกมาได้ เลือดเก่าที่มีออกซิเจนน้อยจึงถูกกักอยู่ภายใน ทำให้เนื้อเยื่อได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอและเริ่มบวมแข็งมากขึ้น

อาการที่พบได้คือแข็งตัวเฉพาะส่วนลำอวัยวะเพศ ขณะที่ส่วนปลายอาจยังนิ่มอยู่ มีความปวดตึงหรือปวดลึกขึ้นเรื่อยๆ และอาจไม่เกี่ยวข้องกับการกระตุ้นทางเพศเลย ภาวะนี้จึงไม่ใช่เรื่องของความต้องการทางเพศ แต่เป็นปัญหาการไหลเวียนเลือดที่ต้องประเมินโดยแพทย์

เกณฑ์สำคัญคือ ถ้าแข็งตัวต่อเนื่องเกิน 4 ชั่วโมง ควรไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอให้ครบ 12 ชั่วโมง เพราะความเสียหายไม่ได้เริ่มขึ้นพร้อมกันในทุกคน และไม่มีเส้นตายเดียวที่รับรองได้ว่าเนื้อเยื่อจะปลอดภัยจนถึงเวลานั้น

เมื่อเลือดคั่งอยู่นาน เนื้อเยื่ออาจเกิดพังผืด ทำให้การแข็งตัวในอนาคตผิดปกติและเสื่อมสมรรถภาพถาวรได้ หากรุนแรงมากอาจเกิดการตายของเนื้อเยื่อและความเสียหายที่แก้ไขกลับคืนได้ยาก การรักษาเร็วช่วยลดความเสี่ยงเหล่านี้ได้มาก

สาเหตุมีได้หลายแบบ เช่น ยาฉีดหรือยารักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ ยาบางชนิดที่ใช้รักษาภาวะซึมเศร้า โรคเลือดบางประเภท การบาดเจ็บบริเวณเชิงกรานหรือฝีเย็บ รวมถึงสารเสพติดบางชนิด บางรายอาจหาสาเหตุชัดเจนไม่ได้ จึงไม่ควรพยายามวินิจฉัยเองจากอาการเพียงอย่างเดียว

ที่โรงพยาบาล แพทย์จะซักประวัติ ตรวจร่างกาย และอาจตรวจเลือดหรือใช้อัลตราซาวด์เพื่อแยกชนิดของภาวะนี้ หากเป็นชนิดเลือดคั่งและขาดออกซิเจน แพทย์อาจใช้ยาที่ช่วยให้หลอดเลือดหดตัว ร่วมกับการดูดเลือดและล้างภายในเนื้อเยื่อด้วยอุปกรณ์ปลอดเชื้อ ขั้นตอนเหล่านี้ต้องทำโดยบุคลากรทางการแพทย์เท่านั้น

ถ้าอาการไม่ตอบสนอง แพทย์อาจพิจารณาการรักษาด้วยหัตถการหรือการผ่าตัดเพื่อช่วยระบายเลือดออก การใช้เข็มเจาะเอง การรัดอวัยวะเพศ การใช้ยาเพิ่มขนาด หรือการพยายามแก้ด้วยวิธีรุนแรง อาจทำให้เลือดออก ติดเชื้อ หรือบาดเจ็บหนักกว่าเดิม

ถ้าคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการแข็งตัวนานเกิน 4 ชั่วโมง โดยเฉพาะเมื่อปวดมาก อวัยวะเพศแข็งค้างโดยไม่มีสิ่งกระตุ้น หรือมีโรคเลือดร่วมด้วย ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที นำรายชื่อยาที่ใช้อยู่ไปด้วย และถ้าเดินทางเองไม่ปลอดภัยให้โทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน การรีบไปโรงพยาบาลคือทางเลือกที่ช่วยรักษาเนื้อเยื่อและสมรรถภาพในอนาคตได้ดีที่สุด