กาแฟหนึ่งแก้วไม่ได้ดึงน้ำออกจากร่างกายจนขาดน้ำ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลายคนยังเชื่อว่ากาแฟเป็นเครื่องดื่มที่ยิ่งดื่มก็ยิ่งทำให้ร่างกายแห้ง เพราะคาเฟอีนทำให้เข้าห้องน้ำบ่อยขึ้น ความจริงคือกาแฟดำหนึ่งแก้วไม่ได้ทำให้น้ำในร่างกายหายไปจนเกิดภาวะขาดน้ำรุนแรงในคนทั่วไปที่ดื่มอย่างพอดี ร่างกายยังได้รับของเหลวจากน้ำที่อยู่ในกาแฟด้วย

คาเฟอีนมีฤทธิ์ขับปัสสาวะจริง แต่ฤทธิ์นี้มักไม่แรงพอจะลบล้างปริมาณน้ำทั้งหมดในแก้ว คาเฟอีนอาจกระตุ้นให้ไตกรองน้ำมากขึ้นในช่วงสั้นๆ จึงรู้สึกปวดปัสสาวะเร็วขึ้น ทว่าปริมาณปัสสาวะที่เพิ่มไม่ได้แปลว่าน้ำที่ดื่มเข้าไปถูกขับออกจนหมด

กาแฟชงดำทั่วไปมีน้ำเป็นส่วนประกอบหลักประมาณ 98 ถึง 99 เปอร์เซ็นต์ ตัวเลขอาจเปลี่ยนตามวิธีชง ปริมาณผงกาแฟ และความเข้มข้นของเครื่องดื่ม แต่หลักการยังเหมือนเดิม นั่นคือของเหลวส่วนใหญ่ในแก้วยังถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายและช่วยเติมน้ำให้เซลล์ต่างๆ

งานทดลองในผู้ที่ดื่มกาแฟเป็นประจำพบว่า การดื่มกาแฟในปริมาณปานกลางไม่ได้ทำให้ตัวชี้วัดสมดุลน้ำแย่กว่าการดื่มน้ำเปล่าอย่างมีนัยสำคัญ ร่างกายของคนที่คุ้นเคยกับคาเฟอีนมักตอบสนองต่อฤทธิ์ขับปัสสาวะได้น้อยลงด้วย จึงไม่ควรใช้ความรู้สึกว่าเข้าห้องน้ำบ่อยเป็นหลักฐานว่ากำลังขาดน้ำ

สิ่งที่ควรระวังคือปริมาณคาเฟอีนรวมตลอดทั้งวัน ไม่ใช่แค่จำนวนแก้ว เพราะกาแฟแก้วใหญ่ กาแฟสกัดเข้ม เครื่องดื่มชูกำลัง ชา น้ำอัดลม และช็อกโกแลตล้วนมีคาเฟอีนได้ทั้งนั้น ผู้ใหญ่สุขภาพดีส่วนมากควรจำกัดคาเฟอีนไม่เกินประมาณ 400 มิลลิกรัมต่อวัน แต่จำนวนแก้วที่เทียบเท่ากันขึ้นกับชนิดเมล็ด วิธีชง และขนาดภาชนะ

กาแฟจึงนับรวมเป็นของเหลวที่ร่างกายได้รับในแต่ละวันได้ โดยเฉพาะกาแฟดำที่ไม่เติมน้ำตาลและครีมจำนวนมาก ถึงจะนับได้ก็ไม่ควรใช้กาแฟแทนน้ำเปล่าทั้งหมด เพราะน้ำเปล่าช่วยเติมน้ำโดยไม่เพิ่มคาเฟอีน น้ำตาล หรือพลังงานส่วนเกิน การสลับดื่มน้ำเปล่าระหว่างวันยังช่วยให้ควบคุมปริมาณกาแฟได้ง่ายขึ้น

คนที่ไม่ค่อยดื่มคาเฟอีนอาจรู้สึกใจสั่น มือสั่น ปัสสาวะบ่อย หรือกระสับกระส่ายหลังดื่มกาแฟเข้มๆ มากกว่าคนที่ดื่มเป็นประจำ อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเกิดภาวะขาดน้ำเสมอไป แต่อาจเป็นสัญญาณว่าปริมาณคาเฟอีนสูงเกินความไวของร่างกายแต่ละคน

หญิงตั้งครรภ์ เด็กและวัยรุ่น ผู้ที่มีโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง หรือมีอาการนอนไม่หลับ ควรปรึกษาแพทย์เรื่องปริมาณคาเฟอีนที่เหมาะสม เพราะเกณฑ์ทั่วไปของผู้ใหญ่สุขภาพดีอาจใช้กับทุกคนไม่ได้ หากมีอาการเวียนศีรษะมาก ปากแห้งผิดปกติ ปัสสาวะน้อยมาก หรืออ่อนแรงร่วมด้วย ควรใส่ใจกับการขาดน้ำจากสาเหตุอื่นและขอคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์

ดังนั้นกาแฟดำหนึ่งแก้วไม่ได้ทำให้ร่างกายขาดน้ำวิกฤตอย่างที่เล่าต่อกันมา คาเฟอีนอาจทำให้ปัสสาวะเพิ่มขึ้นเล็กน้อย แต่ของเหลวในกาแฟยังมีส่วนช่วยรักษาสมดุลน้ำได้ตามปกติ เคล็ดลับสำคัญคือดื่มให้พอดี นับคาเฟอีนจากทุกแหล่ง และอย่าลืมให้น้ำเปล่าเป็นเครื่องดื่มหลักของวัน