ราคาเท่าเดิม แต่อาจได้น้อยลง? รู้จัก Shrinkflation ผ่าน 5 สินค้าใกล้ตัว

เคยรู้สึกไหมว่า ขนมซองเดิมหมดเร็วขึ้น กระดาษชำระม้วนสั้นลง หรือผลิตภัณฑ์ถุงเติมที่ซื้อประจำดูเหมือนมีปริมาณน้อยกว่าเดิม ทั้งที่ราคาหน้าร้านแทบไม่เปลี่ยนแปลง?

ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า Shrinkflation หรือการลดขนาด ปริมาณ หรือจำนวนของสินค้า โดยราคาไม่ได้ลดลงตามสัดส่วน บางครั้งราคายังเท่าเดิม แต่อัตราที่ผู้บริโภคจ่ายต่อกรัม ต่อมิลลิลิตร หรือต่อชิ้นกลับสูงขึ้น

ต่อไปนี้คือ 5 กลุ่มสินค้าใกล้ตัวที่ผู้บริโภคควรสังเกตเป็นพิเศษ อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงของสินค้าแต่ละยี่ห้อและแต่ละขนาดอาจไม่เหมือนกัน จึงควรเปรียบเทียบข้อมูลบนฉลากก่อนตัดสินใจซื้อ

1. ขนมซองและสแน็ก

สินค้ากลุ่มนี้สังเกตความเปลี่ยนแปลงได้ยาก เพราะรูปลักษณ์และขนาดของบรรจุภัณฑ์อาจยังคล้ายเดิม แม้น้ำหนักสุทธิภายในจะเปลี่ยนไป

หลายคนเข้าใจว่าลมในถุงขนมมีไว้เพื่อทำให้ซองดูใหญ่เพียงอย่างเดียว แต่ก๊าซไนโตรเจนยังมีหน้าที่ช่วยลดการสัมผัสออกซิเจน รักษาความสด และช่วยป้องกันขนมแตกจากแรงกระแทกด้วย ดังนั้น วิธีตรวจสอบที่ชัดเจนกว่าการดูขนาดซอง คืออ่านตัวเลขน้ำหนักสุทธิบนฉลาก

2. ทิชชู่และกระดาษชำระ

ทิชชู่อาจปรับได้ทั้งจำนวนแผ่น ความยาวต่อม้วน ขนาดของแผ่น และจำนวนชั้น แม้ห่อด้านนอกจะดูใกล้เคียงกับรุ่นเดิม

ก่อนซื้อจึงควรดูรายละเอียดให้ครบว่าเป็นกี่แผ่น กี่ม้วน และกี่ชั้น หากมีข้อมูลความยาวหรือขนาดของกระดาษ ก็ควรนำมารวมในการเปรียบเทียบด้วย ไม่ควรพิจารณาจากจำนวนแพ็กหรือขนาดห่อเพียงอย่างเดียว

3. บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปและเครื่องปรุงรส

บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ซอสปรุงรส น้ำปลา และน้ำมันพืช เป็นสินค้าที่มีหลายขนาดและหลายรูปทรงบรรจุภัณฑ์ ขวดที่ดูสูงหรือกว้างกว่าไม่ได้หมายความว่าจะมีปริมาตรมากกว่าเสมอไป

จุดที่ควรตรวจสอบคือจำนวนกรัมหรือมิลลิลิตรบนฉลาก โดยเฉพาะเมื่อผู้ผลิตเปลี่ยนรูปทรงขวด ซอง หรือดีไซน์ใหม่ หากราคาต่างกันไม่มาก การคำนวณราคาต่อหน่วยจะช่วยให้เห็นความคุ้มค่าได้ชัดกว่า

4. สบู่ก้อน น้ำยาซักผ้า และน้ำยาปรับผ้านุ่ม

สินค้าในกลุ่มของใช้ประจำวันอาจเปลี่ยนน้ำหนักก้อน ปริมาตรถุงเติม หรือจำนวนครั้งที่แนะนำให้ใช้ ขณะที่ขนาดบรรจุภัณฑ์ภายนอกยังดูคุ้นตา

ผู้บริโภคควรเปรียบเทียบน้ำหนักสุทธิหรือปริมาตรจริง ไม่ใช่ดูเพียงคำว่า “ถุงใหญ่” หรือ “แพ็กประหยัด” เพราะชื่อทางการตลาดไม่ได้บอกเสมอไปว่าสินค้านั้นคุ้มกว่าขนาดอื่น

5. อาหารสำเร็จรูปพร้อมรับประทานและเมนูหน้าร้าน

อาหารพร้อมรับประทานแตกต่างจากสินค้าบรรจุหีบห่อตรงที่ผู้ซื้ออาจเปรียบเทียบปริมาณได้ยากกว่า โดยเฉพาะเมื่อมีการเปลี่ยนภาชนะ สัดส่วนข้าว เนื้อสัตว์ หรือเครื่องเคียง

หากเป็นอาหารที่มีฉลาก ควรตรวจสอบน้ำหนักสุทธิและข้อมูลโภชนาการ ส่วนเมนูหน้าร้านอาจสังเกตจากขนาดภาชนะและส่วนประกอบที่ได้รับจริง แต่ไม่ควรสรุปว่าร้านลดปริมาณหรือคุณภาพจากรูปลักษณ์เพียงครั้งเดียว

เช็กอย่างไรว่าได้ของคุ้มเหมือนเดิม

วิธีที่ง่ายที่สุดคืออย่าจำเฉพาะ “ราคาต่อแพ็ก” แต่ให้ดูราคาต่อหน่วยร่วมด้วย เช่น ราคาต่อ 100 กรัม ราคาต่อลิตร หรือต่อแผ่น หากร้านค้าไม่แสดงไว้ สามารถนำราคาหารด้วยน้ำหนัก ปริมาตร หรือจำนวนชิ้นได้โดยตรง

สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคแนะนำให้ตรวจสอบรายละเอียดบนฉลาก รวมถึงปริมาณสุทธิ ราคา ส่วนประกอบ และข้อมูลสำคัญอื่น ๆ ก่อนเลือกซื้อสินค้า การถ่ายรูปฉลากของสินค้าที่ซื้อประจำไว้เปรียบเทียบภายหลังก็เป็นอีกวิธีที่ช่วยให้เห็นความเปลี่ยนแปลงได้ง่ายขึ้น

Shrinkflation ไม่ได้หมายความว่าสินค้าทุกชิ้นที่เปลี่ยนบรรจุภัณฑ์จะลดปริมาณ แต่เป็นเหตุผลว่าทำไมผู้บริโภคจึงควรอ่านฉลากทุกครั้ง แม้จะเป็นสินค้าแบรนด์เดิมที่ซื้อเป็นประจำก็ตาม