ชุดรัดรูปทำให้เป็นลมได้จริงไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ภาพสาวสวยในชุดรัดรูปหรือคอร์เซ็ทเอวเอสเดินเข้าร่วมงานแล้วหน้าซีด มือเย็น หายใจไม่เต็มปอด ก่อนทรุดลงต่อหน้าคนรอบข้าง เป็นภาพที่ทำให้หลายคนเริ่มสงสัยว่าเสื้อผ้าที่รัดแน่นสามารถทำให้หมดสติได้จริงหรือไม่

คำตอบคือ ชุดรัดรูปอาจมีส่วนทำให้เกิดอาการเวียนหัว หายใจติดขัด หรือเพิ่มโอกาสวูบในบางสถานการณ์ แต่กลไกไม่ได้ตรงไปตรงมาถึงขั้นคอร์เซ็ทบีบกระบังลมจนออกซิเจนในเลือดลดฮวบทุกครั้งที่สวมใส่ การเป็นลมมักเกิดจากเลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอชั่วคราว โดยมีหลายปัจจัยเข้ามารวมกัน

เสื้อผ้าที่รัดรอบเอวและชายโครงแน่นมากทำให้ลำตัวขยายได้จำกัด เวลาหายใจเข้า ร่างกายอาจใช้การยกหน้าอกและกล้ามเนื้อบริเวณคอมากขึ้นแทนการขยับท้องตามปกติ จึงรู้สึกหายใจสั้น หายใจไม่อิ่ม แน่นท้อง หรือเหนื่อยง่าย โดยเฉพาะช่วงเดินเร็ว เต้น หรือพูดต่อเนื่อง

งานวิจัยเกี่ยวกับเสื้อผ้าที่รัดแน่นพบว่าแรงกดบริเวณลำตัวมีผลรบกวนการหายใจด้วยกระบังลมได้ แต่ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะเกิดภาวะพร่องออกซิเจนรุนแรง ชุดที่พอดีตัวกับชุดที่รัดจนเจ็บ หายใจลำบาก หรือทำให้หน้ามืด มีความแตกต่างกันมาก

สาเหตุของอาการวูบมักเกี่ยวกับความดันโลหิตและการไหลเวียนเลือดมากกว่า เมื่อยืนนิ่งนาน ๆ เลือดส่วนหนึ่งคั่งอยู่ที่ขา ร่างกายจึงต้องเร่งการทำงานของหัวใจและหลอดเลือดเพื่อส่งเลือดกลับขึ้นไปเลี้ยงสมอง ถ้าปรับตัวไม่ทัน ความดันอาจลดลงจนรู้สึกมึนงง ตาพร่า และหมดสติได้

อากาศร้อนทำให้ความเสี่ยงสูงขึ้น เหงื่อออกมากทำให้ร่างกายเสียทั้งน้ำและเกลือแร่ หลอดเลือดบริเวณผิวหนังยังขยายตัวเพื่อระบายความร้อน เมื่อรวมกับชุดที่กักความร้อนและการยืนอยู่ในพื้นที่แออัด ร่างกายอาจระบายความร้อนได้แย่ลง จนเกิดอาการอ่อนแรง คลื่นไส้ ใจสั่น และหน้ามืด

การอดอาหาร ดื่มน้ำน้อย นอนน้อย ดื่มแอลกอฮอล์ หรือรับประทานยาบางชนิด ก็อาจทำให้ความดันตกง่ายขึ้น ถ้าสวมคอร์เซ็ทแน่นพร้อมกับยืนนานในงานที่ร้อนและไม่ได้กินอะไร ความเสี่ยงจึงมาจากหลายอย่างประกอบกัน ไม่ใช่เสื้อผ้าเพียงชิ้นเดียว

ความรู้สึกอึดอัด เจ็บชายโครง หรือหายใจไม่เต็มปอดอาจกระตุ้นความเครียดและการตอบสนองของระบบประสาทอัตโนมัติ บางคนมีชีพจรและความดันเปลี่ยนเร็ว จนเกิดภาวะเป็นลมแบบวาโซเวกัลได้ ภาวะนี้ทำให้หน้าซีด เหงื่อออก คลื่นไส้ หูอื้อ ตาพร่า แล้วทรุดลงในเวลาไม่นาน

จึงควรแยกคำว่าออกซิเจนในเลือดต่ำออกจากเลือดไปเลี้ยงสมองลดลง การเป็นลมทั่วไปไม่ได้หมายความว่าปอดหยุดทำงานหรือออกซิเจนในเลือดลดลงจนถึงระดับอันตรายเสมอไป ถ้ามีอาการหอบมาก ปากเขียว เจ็บหน้าอก หรือหายใจไม่ออก ต้องคิดถึงภาวะฉุกเฉินอื่นร่วมด้วยและไม่ควรสรุปว่าเกิดจากคอร์เซ็ทเท่านั้น

สัญญาณว่าชุดรัดแน่นเกินไป ได้แก่ หายใจเข้าลึกไม่ได้ ต้องคลายเชือกหรือกระดุมตลอดเวลา เจ็บซี่โครง ชาปลายแขนหรือขา มีรอยกดลึก ผิวหนังบวมแดง แสบร้อน กรดไหลย้อน แน่นท้อง หรือรู้สึกใจสั่นหลังสวมใส่ อาการเหล่านี้เป็นเหตุผลให้ถอดหรือคลายชุดทันที ไม่ควรฝืนใส่ต่อเพื่อรักษารูปร่าง

วิธีเลือกชุดที่ปลอดภัยขึ้นคือใช้ขนาดที่ไม่กดจนเจ็บ สามารถหายใจเข้าเต็มปอด นั่งลง ก้มตัว และเดินได้โดยไม่รู้สึกแน่นผิดปกติ ควรลองสวมในช่วงเวลาสั้น ๆ ก่อนนำไปใส่ออกงาน และสังเกตว่ามีอาการชา หายใจถี่ หรือเวียนหัวหรือไม่

ไม่ควรใส่คอร์เซ็ทที่รัดมากเป็นเวลาหลายชั่วโมงโดยไม่พัก โดยเฉพาะในวันที่ต้องยืนนาน เดินมาก เต้น หรืออยู่กลางอากาศร้อน ควรหาเวลานั่งในที่อากาศถ่ายเท คลายชุดเป็นระยะ ดื่มน้ำให้เพียงพอ และรับประทานอาหารตามปกติ

ถ้าเริ่มรู้สึกหน้ามืด หูอื้อ เหงื่อเย็น คลื่นไส้ หรือเห็นภาพแคบลง ให้หยุดยืนทันที นั่งหรือนอนราบในที่ปลอดภัย ยกขาขึ้นถ้าทำได้ และคลายเข็มขัด เชือก หรือเสื้อผ้าที่รัดแน่น หากยังรู้สึกตัวดีจึงค่อยจิบน้ำและพักจนกว่าจะดีขึ้น

คนที่อยู่ข้าง ๆ ไม่ควรพยุงผู้มีอาการวูบให้ยืนต่อ เพราะอาจล้มซ้ำและบาดเจ็บ ควรจัดให้นอนหงาย ยกขาเล็กน้อย ตรวจดูการหายใจ และคลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น ถ้าหมดสติไม่ควรกรอกน้ำหรืออาหารเข้าปาก เพราะอาจสำลักได้

ตามปกติคนเป็นลมจะเริ่มรู้สึกตัวภายในเวลาไม่นาน แต่ถ้าไม่ตื่นภายในประมาณหนึ่งนาที หายใจผิดปกติ เจ็บหน้าอก ใจสั่นมาก พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรง ชัก ศีรษะกระแทกอย่างรุนแรง เป็นลมขณะออกแรงหรือเป็นลมตอนนอนราบ ให้โทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินที่หมายเลข 1669

แม้จะฟื้นเร็ว การเป็นลมครั้งแรกก็ควรได้รับการประเมินหาสาเหตุ โดยเฉพาะถ้าเกิดซ้ำ มีโรคหัวใจ เบาหวาน ภาวะโลหิตจาง ความดันผิดปกติ หรือกำลังใช้ยาที่มีผลต่อความดัน การตรวจช่วยแยกอาการจากเสื้อผ้าและสภาพแวดล้อมออกจากโรคที่ต้องรักษา

คอร์เซ็ทไม่ได้เป็นสิ่งต้องห้ามสำหรับทุกคน และชุดที่พอดีอาจใช้ได้ในเวลาสั้น ๆ โดยไม่เกิดปัญหา แต่การรัดเอวจนหายใจไม่สะดวกแล้วไปยืนนานในงานร้อน ๆ คือการเพิ่มภาระให้ระบบหายใจและการไหลเวียนเลือดโดยไม่จำเป็น

ดังนั้นเรื่องสาว ๆ วูบกลางงานจากชุดรัดรูปมีโอกาสเกิดขึ้นได้ในฐานะปัจจัยร่วม แต่คำอธิบายว่าเสื้อผ้าบีบกระบังลมจนออกซิเจนในเลือดลดลงทันทีทุกครั้งยังพูดแรงเกินหลักฐาน สิ่งที่ควรจำคือ ถ้าใส่แล้วเจ็บ แน่น หายใจไม่เต็มปอด หรือเริ่มหน้ามืด ให้คลายหรือนำออกก่อนเสมอ ความสวยของทรวดทรงไม่ควรแลกกับการล้มหมดสติและการบาดเจ็บที่ป้องกันได้