ทำไมเซาน่าร้อนสลับน้ำเย็นถึงทำให้ตัวเบา?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

หลายคนออกจากเซาน่าร้อนแล้วลงสระน้ำเย็นทันที จากนั้นรู้สึกเหมือนร่างกายเบา โล่ง และตื่นตัวขึ้นในเวลาไม่กี่วินาที ความรู้สึกนี้เกิดขึ้นได้จริง แต่ไม่ได้แปลว่าร่างกายเข้าสู่ภาวะผ่อนคลายสมบูรณ์แบบเสมอไป

ความร้อนทำให้หลอดเลือดบริเวณผิวหนังขยายตัว หัวใจเต้นเร็วขึ้น และร่างกายเสียเหงื่อเพื่อระบายความร้อน พอลงน้ำเย็นจัด หลอดเลือดจะหดตัวอย่างรวดเร็ว การหายใจอาจถี่ขึ้น หัวใจและความดันโลหิตเปลี่ยนฉับพลัน กลไกนี้เรียกว่า cold shock response หรือการตอบสนองต่อความเย็นแบบฉับพลัน

ช่วงแรกสมองจะตื่นตัวมากขึ้น เพราะร่างกายกำลังรับมือกับความเย็น ไม่ใช่กำลังหลับสบายหรือคลายกล้ามเนื้อทั้งหมด ความรู้สึกโล่ง เบา หรือเหมือนมีพลังอาจมาจากการหายใจที่เปลี่ยนไป อะดรีนาลีนที่เพิ่มขึ้น และความรู้สึกสดชื่นหลังผ่านสิ่งเร้าที่รุนแรง

บางคนรู้สึกผ่อนคลายเมื่อกลับมานั่งพักหลังขึ้นจากน้ำ อุณหภูมิร่างกายเริ่มปรับตัว การเกร็งจากความเย็นลดลง และความเหนื่อยจากความร้อนเริ่มชัดขึ้น จึงเข้าใจได้ง่ายว่าเป็นความฟินจนตัวลอย แต่ถ้ามีอาการหน้ามืด ใจสั่น หายใจไม่ทัน คลื่นไส้ เจ็บหน้าอก หรือเดินเซ นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าร่างกายรับความเปลี่ยนแปลงไม่ไหว

การกระโดดลงสระน้ำเย็นทันทีมีความเสี่ยงกว่าการค่อยๆ ลง เพราะอาจทำให้สูดน้ำจากการสะดุ้งหายใจ หรือเสียการทรงตัวในช่วงที่กล้ามเนื้อเกร็งขึ้น ควรลงอย่างช้าๆ ไม่จุ่มศีรษะทันที จับขอบสระหรือมีคนดูแลอยู่ใกล้ๆ และขึ้นจากน้ำทันทีเมื่อควบคุมลมหายใจไม่ได้

อย่าลืมดื่มน้ำก่อนและหลังเข้าเซาน่า หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ และไม่ควรฝืนทำหลายรอบเพราะคิดว่าจะได้ผลดีกว่าเดิม ผู้ที่มีโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ หัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคหลอดเลือด การไหลเวียนเลือดผิดปกติ หรือใช้ยาที่มีผลต่อความดันและชีพจร ควรปรึกษาแพทย์ก่อนลองวิธีนี้

เซาน่าร้อนสลับน้ำเย็นอาจทำให้รู้สึกสดชื่นและตื่นตัว แต่ความรู้สึกตัวเบาไม่ใช่เครื่องยืนยันว่าร่างกายกำลังได้ประโยชน์ หากตัวเบาพร้อมหน้ามืดหรืออ่อนแรง ให้ถือเป็นสัญญาณเตือน นั่งหรือนอนในที่ปลอดภัย ค่อยๆ จิบน้ำ และขอความช่วยเหลือหากอาการไม่ดีขึ้น