รู้หรือไม่? ดอกผักตบชวาก็กินได้นะ จากวัชพืชในน้ำสู่เมนูที่หลายคนไม่เคยลอง

   เมื่อพูดถึง “ผักตบชวา” หลายคนคงนึกถึงพืชน้ำที่ลอยอยู่ตามคลอง หนอง บึง และแม่น้ำ จนบางครั้งถูกมองว่าเป็นวัชพืชที่สร้างปัญหาให้กับแหล่งน้ำ แต่รู้หรือไม่ว่า ผักตบชวาไม่ได้มีเพียงประโยชน์ด้านการนำไปทำปุ๋ยหรือเครื่องจักสานเท่านั้น เพราะ บางส่วนของผักตบชวาสามารถนำมารับประทานได้
หนึ่งในส่วนที่น่าสนใจคือ “ดอกผักตบชวา” ซึ่งมีสีม่วงอ่อนสวยงาม และสามารถนำมาประกอบอาหารในบางพื้นที่ได้

   ดอกผักตบชวาหน้าตาเป็นอย่างไร?
ดอกผักตบชวาออกเป็นช่อ มีก้านชูดอกยาว ดอกมีสีม่วงอ่อนถึงม่วงอมฟ้า และบริเวณกลีบดอกจะมีแต้มสีเหลืองอยู่ตรงกลาง ทำให้มีรูปร่างสวยสะดุดตา
ดอกจะทยอยบานเป็นช่อ จึงมักถูกนำมาใช้เป็นไม้ประดับหรือปลูกเพื่อความสวยงามด้วย

   ลักษณะใบของผักตบชวา
ใบผักตบชวามีลักษณะเป็นใบเดี่ยว รูปไข่หรือค่อนข้างกลม ปลายใบมนหรือแหลมเล็กน้อย ใบมีสีเขียวสดและค่อนข้างหนา ผิวใบเรียบเป็นมัน สามารถช่วยให้หยดน้ำกลิ้งออกจากผิวใบได้

   ลักษณะ ลำต้นและก้านใบของผักตบชวา
ผักตบชวาไม่มีลำต้นที่ทอดยาวเหมือนพืชบก แต่มีส่วนลำต้นสั้น ๆ อยู่บริเวณโคนต้น และมีก้านใบยาว ก้านใบมีลักษณะ พองเป็นกระเปาะคล้ายถุงลม ภายในมีช่องอากาศ ทำหน้าที่ช่วยพยุงต้นและใบให้ลอยอยู่บนผิวน้ำ นี่เป็นเอกลักษณ์ที่สังเกตได้ง่ายของผักตบชวา

  ลักษณะดอกของผักตบชวา
ดอกออกเป็นช่ออยู่บนก้านดอกที่ชูขึ้นเหนือผิวน้ำ แต่ละช่อมีดอกหลายดอก ดอกมีสีม่วงอ่อน ม่วงอมฟ้าหรือม่วง และมักมี แต้มสีเหลืองบริเวณกลางกลีบดอก ทำให้ดูสวยงามสะดุดตา ดอกผักตบชวาจึงไม่ได้มีประโยชน์เพียงในด้านความสวยงามเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนที่น่าสนใจในเรื่องการนำมาใช้เป็นอาหารในบางพื้นที่ด้วย

    ลักษณะของรากผักตบชวา รากเป็นรากฝอยจำนวนมาก ห้อยลงไปในน้ำ มีสีม่วงคล้ำถึงดำ รากช่วยดูดซึมน้ำและแร่ธาตุ รวมทั้งช่วยพยุงต้นให้ลอยอยู่บริเวณผิวน้ำ

   ดอกผักตบชวากินได้จริงหรือๆไม่?
ดอกผักตบชวากินได้ในบางวัฒนธรรมและพื้นที่ โดยเราจะมักเลือกดอกหรือช่อดอกอ่อนที่ยังไม่บานและสดสะอาด

นำมาประกอบอาหารในลักษณะคล้ายผักพื้นบ้านทั่วไป โดยบางคนอาจนำไป ลวกหรือต้มก่อน แล้วรับประทานร่วมกับน้ำพริก หรือใช้เป็นส่วนประกอบของอาหารพื้นบ้าน ทั้งนี้วิธีรับประทานอาจแตกต่างกันไปตามท้องถิ่น
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเด็ดดอกผักตบชวาจากคลองหรือแหล่งน้ำทั่วไปมารับประทานทันที เพราะความสะอาดของแหล่งน้ำเป็นเรื่องสำคัญมาก เพร่ะ สิ่งที่ต้องระวังมากที่สุด ไม่ใช่ตัวดอก แต่คือ “แหล่งน้ำ”
เพราะผักตบชวามีคุณสมบัติในการดูดซับและสะสมสารต่าง ๆ จากน้ำได้ จึงมีการนำพืชชนิดนี้ไปใช้ในงานบำบัดหรือฟื้นฟูคุณภาพน้ำในบางพื้นที่
   ดังนั้น หากผักตบชวาเติบโตอยู่ในแหล่งน้ำที่มีการปนเปื้อนสารเคมี น้ำเสีย หรือโลหะหนัก ก็มีโอกาสสะสมสารเหล่านั้นไว้ในเนื้อเยื่อของพืชได้ เพราะฉะนั้น ผักตบชวาที่ขึ้นตามคลองหรือแหล่งน้ำสาธารณะที่ไม่สะอาดทั่วไป ไม่ควรเก็บมารับประทานโดยไม่ทราบประวัติของแหล่งน้ำ
  หากจะนำมารับประทาน ควรเลือกอย่างไร?
   ควรเลือกจากแหล่งปลูกที่ควบคุมได้และมั่นใจว่าเป็นแหล่งน้ำสะอาด ไม่อยู่ใกล้โรงงาน น้ำทิ้ง หรือบริเวณที่อาจมีสารเคมีปนเปื้อน ก่อนนำมาปรุงอาหารควรล้างให้สะอาด และหากเป็นส่วนที่เหมาะกับการปรุงสุก ก็ควรปรุงให้สุกก่อนรับประทาน
   สรุป
ดอกผักตบชวาอาจนำมารับประทานได้ และนี่เป็นอีกหนึ่งเรื่องน่ารู้เกี่ยวกับพืชน้ำที่หลายคนมองว่าเป็นเพียงวัชพืช แต่สิ่งสำคัญกว่าการรู้ว่ากินได้หรือไม่ คือการรู้ว่า “เก็บมาจากไหน” เพราะผักตบชวาจากแหล่งน้ำสะอาดกับผักตบชวาที่ขึ้นในน้ำเสีย ย่อมไม่ควรถูกนำมารับประทานในแบบเดียวกัน