ทำไมจู่ๆ ร่างกายเราถึง "กระตุก" ตอนกำลังจะเคลิ้มหลับ?

เคยไหม... กำลังนอนเคลิ้มๆ ใกล้จะเคลิ้มหลับเต็มที จู่ๆ ร่างกายก็เกิดอาการกระตุกเกร็งอย่างแรงจนสะดุ้งตื่น บางคนรู้สึกเหมือนตัวเองกำลังตกจากที่สูง ตกบันได หรือก้าวพลาดตกเหว จนต้องสะดุ้งตัวโยนหัวใจเต้นแรงขึ้นมาทันที ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่เรื่องแปลก และไม่ได้เป็นสัญญาณของโรคร้ายแรง แต่มันคือปรากฏการณ์ทางประสาทวิทยาที่เรียกว่า "Hypnic Jerk" หรืออาการกระตุกขณะเริ่มหลับ

สาเหตุเกิดจากการสลับโหมดการทำงานของร่างกายขณะที่เรากำลังจะหลับลึก ระบบประสาทและกล้ามเนื้อจะเริ่มผ่อนคลาย อัตราการหายใจและการเต้นของหัวใจจะช้าลงอย่างรวดเร็ว แต่ในบางครั้ง สมองส่วนประมวลผลเกิดอาการ "เข้าใจผิด" ตีความว่าภาวะที่กล้ามเนื้อคลายตัวพร้อมกันและความดันตกอย่างรวดเร็วนั้น คือสัญญาณอันตรายว่าร่างกายกำลังจะ "หมดสติ" หรือ "ตกจากที่สูง" สมองจึงรีบส่งสัญญาณไฟฟ้าด่วนผ่านระบบประสาทลงไปยังกล้ามเนื้อทั่วร่างกาย เพื่อสั่งให้กล้ามเนื้อเกร็งตัวกะทันหัน เป็นกลไกการเอาชีวิตรอดเพื่อปลุกให้คุณตื่นขึ้นมารับมือกับอันตราย

ปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดอาการกระตุกบ่อยขึ้น ส่วนใหญ่มาจากความเครียด สะสมความเหนื่อยล้า การนอนหลับพักผ่อนไม่เป็นเวลา รวมถึงการดื่มชา กาแฟ หรือแอลกอฮอล์ก่อนนอน สารคาเฟอีนจะเข้าไปกระตุ้นให้ระบบประสาทตื่นตัวตลอดเวลา ทำให้กระบวนการคลายตัวของร่างกายกับสมองทำงานไม่สัมพันธ์กัน จนเกิดอาการสะดุ้งกระตุกขึ้นมาบ่อยๆ

หากต้องการลดอาการนี้ เพียงแค่ปรับพฤติกรรมก่อนนอน ลดการเล่นโทรศัพท์มือถือ งดเว้นคาเฟอีนช่วงเย็น และผ่อนคลายร่างกายก่อนนอน อาการสะดุ้งตกเหวนี้ก็จะค่อยๆ ลดลงไปเอง แล้วคุณล่ะ เคยสะดุ้งกระตุกแรงที่สุดในสถานการณ์ไหนกันบ้าง?