กว่าจะเป็น “ภูเขาทอง” จากพระราชดำริรัชกาลที่ 3 ถึงพระบรมบรรพต

ภูเขาทอง จากพระราชดำริรัชกาลที่ 3 สู่พระบรมบรรพตคู่พระนคร

พระบรมบรรพต หรือที่รู้จักกันทั่วไปว่า ภูเขาทอง ตั้งอยู่ภายในวัดสระเกศราชวรมหาวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร เป็นหนึ่งในปูชนียสถานสำคัญและภาพจำของกรุงเทพฯ ที่อยู่คู่พระนครมายาวนาน

จุดเริ่มต้นของภูเขาทองเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 เมื่อทรงมีพระราชดำริให้สร้างพระเจดีย์ขึ้นที่วัดสระเกศ เพื่อให้พระนครมีปูชนียสถานในลักษณะเดียวกับวัดภูเขาทองที่กรุงศรีอยุธยา ข้อมูลของกรุงเทพมหานครระบุเช่นกันว่า พระบรมบรรพตสร้างขึ้นตามพระราชดำริในรัชกาลที่ 3 โดยมีแนวคิดเชื่อมโยงกับภูเขาทองในกรุงเก่า

ส่วน วัดภูเขาทอง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นโบราณสถานสำคัญนอกเกาะเมืองอยุธยา มีพระมหาเจดีย์ขนาดใหญ่เป็นจุดเด่น และมีประวัติย้อนกลับไปถึงสมัยกรุงศรีอยุธยา

อย่างไรก็ตาม ภูเขาทองที่เราเห็นในปัจจุบันไม่ได้สร้างเสร็จในรัชกาลเดียว หลังจากเริ่มก่อสร้างในสมัยรัชกาลที่ 3 การก่อสร้างได้รับการสานต่อในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 โดยมีการปรับรูปแบบเป็นภูเขาจำลองและมีพระเจดีย์บนยอด พร้อมพระราชทานนามว่า “บรมบรรพต” ก่อนที่งานจะแล้วเสร็จในสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5

เรื่องราวของภูเขาทองจึงไม่ได้สะท้อนเพียงพระราชดำริในรัชกาลที่ 3 เท่านั้น แต่ยังเป็นงานที่สืบเนื่องผ่านหลายรัชสมัย จนกลายเป็นปูชนียสถานสำคัญของกรุงเทพมหานคร

ปัจจุบัน พระบรมบรรพตยังคงตั้งเด่นอยู่ภายในวัดสระเกศ และบนยอดเป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ ขณะที่งานนมัสการพระบรมสารีริกธาตุและประเพณีเกี่ยวกับภูเขาทองยังคงสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน

จากพระราชดำริที่ต้องการสร้างปูชนียสถานขึ้นในพระนครเมื่อเกือบสองศตวรรษก่อน ภูเขาทองจึงค่อย ๆ ผ่านการก่อสร้างและสืบทอดข้ามหลายรัชกาล จนกลายมาเป็น พระบรมบรรพตคู่พระนคร และหนึ่งในสัญลักษณ์ทางประวัติศาสตร์ของกรุงเทพฯ ที่ผู้คนยังคงรู้จักกันมาจนถึงทุกวันนี้