เปิด 10 ฐานการผลิตอาเซียน ใครมีไฟฟ้าสำรองพร้อมมากที่สุด

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความเกี่ยวกับการจัดอันดับฐานการผลิตสำคัญในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แล้วพบข้อมูลที่น่าสนใจไม่น้อย เพราะสิ่งที่ใช้สะท้อนศักยภาพของพื้นที่อุตสาหกรรมในครั้งนี้ ไม่ได้มองกันเพียงเรื่องค่าแรง ที่ดิน หรือการขนส่ง แต่ให้ความสำคัญกับ กำลังไฟฟ้าที่รองรับภาคอุตสาหกรรม ซึ่งกำลังกลายเป็นปัจจัยสำคัญมากขึ้นเรื่อย ๆ ในยุคที่โรงงานสมัยใหม่ใช้ไฟฟ้าปริมาณมหาศาล

ข้อมูลจาก Seasia Stats Research จัดอันดับ “ฐานการผลิตขนาดใหญ่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตามศักยภาพ” โดย เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC ของไทย อยู่ในอันดับ 1 ด้วยกำลังไฟฟ้าที่รองรับมากกว่า 13,000 เมกะวัตต์ ตามมาด้วย VSIP Industrial System ของเวียดนามมากกว่า 10,000 เมกะวัตต์ และ Bintulu Industrial Area ของมาเลเซียมากกว่า 8,000 เมกะวัตต์

อย่างไรก็ตาม มีประเด็นหนึ่งที่ต้องทำความเข้าใจกันให้ชัดเจนก่อน เพราะภาพที่เผยแพร่ระบุว่าเป็น “10 ประเทศ” แต่ในความเป็นจริง การจัดอันดับนี้เป็นการจัดอันดับพื้นที่หรือคลัสเตอร์อุตสาหกรรม 10 แห่ง ไม่ใช่การจัดอันดับกำลังไฟฟ้าสำรองของทั้ง 10 ประเทศ และประเทศไทยกับอินโดนีเซียมีพื้นที่ติดอันดับประเทศละ 3 แห่ง ขณะที่มาเลเซียมี 2 แห่ง ส่วนเวียดนามและสิงคโปร์มีประเทศละ 1 แห่ง

เปิด 10 อันดับ ฐานการผลิตสำคัญในอาเซียน

อันดับ 1 คือ EEC ของประเทศไทย ครอบคลุมพื้นที่ยุทธศาสตร์ในภาคตะวันออก โดยมีกำลังไฟฟ้าที่รองรับมากกว่า 13,000 เมกะวัตต์

อันดับ 2 คือ VSIP Industrial System ของเวียดนาม ซึ่งกระจายอยู่ในหลายพื้นที่ของประเทศ มีกำลังไฟฟ้ารองรับมากกว่า 10,000 เมกะวัตต์

อันดับ 3 คือ Bintulu Industrial Area ของมาเลเซีย มีกำลังไฟฟ้ารองรับมากกว่า 8,000 เมกะวัตต์

อันดับ 4 คือ Jababeka-Cikarang Industrial Cluster ของอินโดนีเซีย มากกว่า 5,600 เมกะวัตต์

อันดับ 5 คือ Karawang Industrial Cluster ของอินโดนีเซีย มากกว่า 3,200 เมกะวัตต์

อันดับ 6 คือ Jurong Industrial Estate ของสิงคโปร์ ประมาณ 3,000 เมกะวัตต์

อันดับ 7 คือ Batam Industrial Zone ของอินโดนีเซีย มากกว่า 2,000 เมกะวัตต์

อันดับ 8 คือ นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จ.ระยอง มากกว่า 1,700 เมกะวัตต์

อันดับ 9 คือ Amata City Industrial Estate จ.ชลบุรี มากกว่า 1,600 เมกะวัตต์

และอันดับ 10 คือ Penang Industrial Zone ของมาเลเซีย มากกว่า 1,000 เมกะวัตต์

ไทยไม่ได้มีดีแค่ EEC

สิ่งที่น่าสนใจคือ ไทยไม่ได้มีพื้นที่ติดอันดับเพียงแห่งเดียว เพราะนอกจาก EEC ซึ่งครองอันดับ 1 แล้ว ยังมีมาบตาพุดและอมตะซิตี้ติดอยู่ใน 10 อันดับแรกด้วย

นี่สะท้อนให้เห็นว่า ภาคตะวันออกของไทยมีการสะสมโครงสร้างพื้นฐานด้านอุตสาหกรรมมาเป็นเวลานาน ทั้งโรงงาน ระบบขนส่ง ท่าเรือ ห่วงโซ่อุปทาน และระบบพลังงาน จนกลายเป็นฐานสำคัญสำหรับอุตสาหกรรมขนาดใหญ่

แต่ก็มีข้อควรระวังในการอ่านตัวเลข เพราะ ไม่ควรนำตัวเลขของ EEC มาบวกกับมาบตาพุดและอมตะซิตี้แล้วสรุปว่าไทยมีกำลังไฟฟ้า 16,300 เมกะวัตต์ เนื่องจากพื้นที่เหล่านี้มีความเกี่ยวเนื่องและอาจมีขอบเขตการนับที่ทับซ้อนกันอยู่

ทำไม “ไฟฟ้า” จึงกลายเป็นเรื่องใหญ่ของโรงงานยุคใหม่?

ในอดีต เวลาพูดถึงการเลือกฐานผลิต หลายคนอาจนึกถึงค่าแรง ราคาที่ดิน ถนน ท่าเรือ หรือแรงงานเป็นอันดับแรก

แต่วันนี้โจทย์เปลี่ยนไปมาก

โรงงานอิเล็กทรอนิกส์ ดาต้าเซ็นเตอร์ รถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ ระบบอัตโนมัติ และอุตสาหกรรมเทคโนโลยี ล้วนต้องการไฟฟ้าที่มีทั้ง ปริมาณเพียงพอและมีความมั่นคง

ดังนั้น การมีโครงสร้างพื้นฐานด้านไฟฟ้ารองรับในระดับสูง จึงเป็นหนึ่งในแต้มต่อที่ช่วยให้พื้นที่อุตสาหกรรมสามารถรองรับการลงทุนขนาดใหญ่ได้

ที่น่าสนใจยิ่งกว่านั้นคือ เวียดนามเองก็ไม่ได้หยุดอยู่กับที่ แผนพัฒนาพลังงานของเวียดนามยังให้ความสำคัญกับการเพิ่มกำลังผลิต การนำเข้าไฟฟ้า และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานเพื่อรองรับการเติบโตทางเศรษฐกิจในระยะยาว

อินโดนีเซียก็น่าจับตาไม่แพ้กัน

อีกประเทศที่ผู้เขียนมองข้ามไม่ได้คือ อินโดนีเซีย เพราะมีพื้นที่ติด 10 อันดับถึง 3 แห่ง ได้แก่ Jababeka-Cikarang, Karawang และ Batam

หากมองในภาพรวม นี่สะท้อนถึงการขยายตัวของฐานอุตสาหกรรมอินโดนีเซีย และความพยายามดึงดูดบริษัทต่างชาติให้เข้ามาลงทุนในประเทศ

ขณะที่มาเลเซียก็มีทั้ง Bintulu และ Penang ติดอันดับ โดยเฉพาะ Penang ที่มีบทบาทสำคัญด้านอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ ส่วนสิงคโปร์แม้มีพื้นที่ไม่มาก แต่ Jurong ยังคงเป็นฐานอุตสาหกรรมสำคัญของภูมิภาค

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า การที่ EEC ของไทยได้รับการจัดให้อยู่ในอันดับ 1 ด้วยกำลังไฟฟ้าที่รองรับมากกว่า 13,000 เมกะวัตต์ ถือเป็นข้อมูลที่น่าสนใจและสะท้อนจุดแข็งของภาคอุตสาหกรรมไทยอย่างชัดเจน

แต่คำว่า “อันดับ 1” ไม่ควรทำให้เราหยุดอยู่กับที่

เพราะคู่แข่งอย่างเวียดนาม อินโดนีเซีย และมาเลเซีย ต่างกำลังเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อดึงดูดการลงทุนจากทั่วโลกเช่นกัน

ที่สำคัญ การมีไฟฟ้ามากไม่ได้หมายความว่าจะชนะทุกด้าน นักลงทุนยังต้องมองถึง ต้นทุนค่าไฟ ความเสถียรของระบบ โครงข่ายไฟฟ้า การขนส่ง แรงงาน ทักษะบุคลากร กฎระเบียบ ตลอดจนแหล่งพลังงานสะอาด ประกอบกัน

โดยเฉพาะในอนาคตที่บริษัทข้ามชาติต้องให้ความสำคัญกับการลดการปล่อยคาร์บอนมากขึ้น ความสามารถในการจัดหาไฟฟ้าที่สะอาดและมั่นคงอาจกลายเป็นอีกหนึ่งตัวชี้วัดสำคัญในการตัดสินใจย้ายฐานผลิต

ดังนั้น ตัวเลข 13,000 เมกะวัตต์ จึงไม่ใช่เพียงตัวเลขที่เอาไว้บอกว่าไทยอยู่อันดับหนึ่ง แต่ควรถูกมองเป็น “แต้มต่อ” ที่ไทยต้องรักษาและต่อยอด

เพราะศึกชิงฐานการผลิตในอาเซียนจากนี้ อาจไม่ได้แข่งกันเพียงว่า ใครมีโรงงานมากที่สุด

แต่กำลังแข่งกันว่า ใครมีโครงสร้างพื้นฐานพร้อมที่สุด ต้นทุนแข่งขันได้ที่สุด และมีพลังงานมั่นคงพอที่จะรองรับอุตสาหกรรมแห่งอนาคต

แหล่งที่มาของข้อมูล:

• Seasia Stats Research รายงานการจัดอันดับฐานการผลิตขนาดใหญ่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยระบุ EEC ของไทยมากกว่า 13,000 MW, VSIP ของเวียดนามมากกว่า 10,000 MW และพื้นที่อุตสาหกรรมอื่น ๆ ตามลำดับ

• ฐานเศรษฐกิจ รายงานและอธิบายการจัดอันดับดังกล่าว รวมถึงข้อควรระวังเรื่องการนับพื้นที่ EEC มาบตาพุด และอมตะซิตี้ที่อาจมีขอบเขตเกี่ยวเนื่องกัน

• แผนพัฒนาพลังงานของเวียดนาม (PDP8) สำหรับข้อมูลด้านทิศทางการพัฒนากำลังผลิตและโครงสร้างพื้นฐานพลังงานของเวียดนาม