7 แสตมป์ไปรษณีย์ รัชกาลที่ 9 ที่หายากและมีมูลค่ามาก

7 แสตมป์ไปรษณีย์ รัชกาลที่ 9 ของไทย ที่หายากและมีมูลค่าสูง

แสตมป์ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 มีจำนวนและรูปแบบการออกมากมายตลอดระยะเวลาการครองราชย์ แต่ไม่ได้หมายความว่าแสตมป์ทุกชุดจะมีราคาสูง ความน่าสนใจในวงการสะสมมักอยู่ที่ รุ่นแรก ๆ ของรัชกาล ชิ้นงานที่ยังคงเป็นบล็อกหรือเต็มแผ่น ปรู๊ฟและตัวอย่างจากกระบวนการผลิต แสตมป์ที่มีความผิดพลาด รวมถึงรุ่นที่ผลิตในจำนวนจำกัด ไปรษณีย์ไทยเคยจัดนิทรรศการ “แสตมป์ของพ่อ” โดยรวบรวมแสตมป์ที่เกี่ยวข้องกับรัชกาลที่ 9 มากถึง 79 ชุด 353 แบบ แสดงให้เห็นถึงความหลากหลายของแสตมป์ตลอดรัชสมัย และยังมีแสตมป์บางประเภทที่หาชมได้ยากเป็นพิเศษ

1. แสตมป์พระบรมรูปรัชกาลที่ 9 ชุดที่ 1 พ.ศ. 2490

— รุ่นแรกที่นักสะสมให้ความสำคัญ แสตมป์พระบรมรูปรัชกาลที่ 9 ชุดที่ 1 เป็นหนึ่งในกลุ่มที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้สะสมแสตมป์รัชกาลที่ 9 เพราะเป็นแสตมป์ชุดแรก ๆ ในรัชสมัยและออกในช่วงเริ่มต้นหลังการเสด็จขึ้นครองราชย์ งานศึกษาของ The Siam Society ระบุว่า หลังรัชกาลที่ 8 สวรรคตและพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเสด็จขึ้นครองราชย์ มีการออกแสตมป์ชุดใหม่จำนวน 5 ดวงในวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2490 เพื่อเป็นที่ระลึกในโอกาสที่พระองค์ทรงบรรลุนิติภาวะ และต่อมามีการออกชุดพระบรมรูปรัชกาลที่ 9 ที่นักสะสมเรียกว่า First Definitive Series โดยรายการประมูลพบชุด 10 ราคาที่สภาพไม่ใช้และสดสมบูรณ์ขายได้ถึง 17,000 บาท ขณะที่ชุดบล็อก 4 ครบ 10 ราคามีรายการขายจริง 40,000 บาท จึงเป็นกลุ่มที่ควรให้ความสนใจ โดยเฉพาะชิ้นงานสภาพดีและยังคงกาวเดิม

2. แสตมป์รัชกาลที่ 9 ชุดแรกแบบบล็อกใหญ่และมีตราประทับวันแรกจำหน่าย

— หายากกว่าดวงเดี่ยว ความน่าสนใจไม่ได้อยู่ที่แสตมป์เดี่ยวเท่านั้น แต่รวมถึงชิ้นงานที่ยังคงเป็น บล็อกขนาดใหญ่ ซึ่งรอดพ้นจากการตัดแยกเพื่อใช้งานจริง โดย Eurseree Auction มีตัวอย่างแสตมป์พระบรมรูปรัชกาลที่ 9 ชุดแรก ราคา 5 สตางค์และ 20 สตางค์ในบล็อก 36 ดวง พร้อมขอบแผ่น และมีตราประทับป้อมปราบวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 ซึ่งเป็นวันถัดจากวันแรกจำหน่าย รายการดังกล่าวขายได้ 11,000 บาท อีกตัวอย่างเป็นบล็อก 40 ดวงพร้อมขอบและชื่อโรงพิมพ์ ประทับตราวันแรกจำหน่าย 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 และขายได้ 16,000 บาท ลักษณะเช่นนี้จึงมีคุณค่าเพราะเป็นทั้งแสตมป์และหลักฐานการใช้งานทางไปรษณีย์ในยุคแรกของรัชกาลที่ 9

3. ปรู๊ฟแสตมป์รัชกาลที่ 9 ชุดแรก

— หลักฐานก่อนออกใช้จริง ปรู๊ฟหรือ Proof เป็นชิ้นงานที่มีความสำคัญสำหรับนักสะสมระดับจริงจัง เพราะเกี่ยวข้องกับขั้นตอนการออกแบบและผลิตแสตมป์ก่อนนำออกใช้จริง ตัวอย่างที่ปรากฏในการประมูลคือปรู๊ฟของชุดพระบรมรูปรัชกาลที่ 9 ชุดแรก ซึ่งพิมพ์ด้วยสีเดียวกับแสตมป์ที่ออกจริงบนกระดาษมีกาว แต่ ไม่ปรุฟันและมีรูเจาะเพื่อป้องกันการนำไปใช้เป็นแสตมป์จริง นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างที่พิมพ์เฉพาะกรอบโดยไม่มีพระบรมฉายาลักษณ์ รายการหนึ่งเป็นชุดบล็อก 4 ของแสตมป์หลายราคาและมีการเสนอราคาเริ่มต้น 10,000 บาท ส่วนอีกชุดปรู๊ฟครบ 10 ราคาถูกเสนอราคาเริ่มต้น 30,000 บาท และขายได้ 45,000 บาท จุดเด่นจึงอยู่ที่ความเป็นหลักฐานจากกระบวนการผลิต ไม่ใช่เพียงความเก่าของแสตมป์

4. แสตมป์รัชกาลที่ 9 ชุด “ไทยแลนด์” ราคาสูง 5–20 บาท พ.ศ. 2495

— บล็อกใหญ่หายาก แสตมป์รัชกาลที่ 9 ชุดที่ 2 ที่พิมพ์คำว่า “Thailand” และมีชนิดราคาสูง 5 บาท 10 บาท และ 20 บาท เป็นอีกกลุ่มที่มีความน่าสนใจ โดยเฉพาะเมื่อยังคงอยู่ในรูป บล็อก 8 ดวงติดขอบแผ่น เพราะแสตมป์ราคาสูงมักไม่ได้พบเป็นบล็อกใหญ่บ่อยเท่าดวงเดี่ยว รายการประมูลของ Eurseree ระบุว่าบล็อกดังกล่าวพิมพ์โดย Waterlow & Sons มีขอบแผ่นและกาวเดิม แต่มีรอยสนิมบางส่วน และถูกตั้งราคาเริ่มต้นที่ 40,000 บาท พร้อมระบุมูลค่าตามแคตตาล็อกไว้ 189,600 บาท จุดสำคัญคือราคาตั้งต้นหรือราคาแคตตาล็อกไม่ใช่ราคาซื้อขายที่รับประกันได้ แต่เป็นหลักฐานว่าบล็อกขนาดใหญ่ของแสตมป์กลุ่มนี้เป็นชิ้นงานที่ตลาดนักสะสมให้ความสนใจ

5. แสตมป์ทองฉลองพระชนมพรรษา 5 รอบ พ.ศ. 2530

— รุ่นพิเศษที่ใช้เทคนิคการผลิตโดดเด่น แสตมป์ทองที่จัดทำขึ้นเนื่องในโอกาส พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ทรงเจริญพระชนมพรรษา 60 พรรษา หรือ 5 รอบ ใน พ.ศ. 2530 เป็นหนึ่งในแสตมป์ที่มีรูปแบบโดดเด่นที่สุดของรัชสมัย โดยงานศึกษาของ The Siam Society ระบุว่าเป็นแสตมป์มูลค่า 100 บาท พิมพ์ด้วยเทคนิคทองนูน และผลิตจำนวน 200,000 ดวงในชีตย่อย 10 ดวงต่อแผ่น ที่สำคัญยังมีการจัดทำรุ่นพิเศษบนกระดาษแข็งแบบ ไม่ปรุฟันเพียง 500 ชิ้น ซึ่งมีจำนวนจำกัดกว่ารุ่นปกติอย่างมาก และเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้รุ่นพิเศษนี้มีความน่าสนใจในตลาดสะสม นอกจากนี้รายการประมูลพบชีตแสตมป์ทอง 10 ดวงที่ยังไม่ใช้มีราคาตามแคตตาล็อก 16,000 บาท และเคยขายจริงที่ 7,000 บาท

6. แสตมป์รัชกาลที่ 9 ที่มีความผิดพลาดจากการพิมพ์หรือการจัดวาง

— ของหายากเฉพาะชิ้น แสตมป์รัชกาลที่ 9 ที่เกิด Error จากกระบวนการผลิตเป็นอีกกลุ่มที่นักสะสมให้ความสนใจ เพราะความผิดพลาดไม่ได้เกิดขึ้นกับแสตมป์ทุกดวง เช่น แสตมป์ฉลองพระชนมพรรษา 60 พรรษา พ.ศ. 2530 ราคา 2 บาทที่พบความผิดพลาดของ หมายเลขแผ่นเลื่อนไปทางซ้ายเข้าสู่แถบสี และยังคงเป็นเต็มแผ่น 50 ดวง รายการประมูล Eurseree ระบุว่าสภาพยังไม่ใช้และสวยมาก แม้รายการดังกล่าวจะไม่ได้ขาย แต่เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่าความผิดปกติจากกระบวนการผลิตสามารถทำให้แสตมป์ที่ผลิตจำนวนมากกลายเป็นชิ้นงานเฉพาะที่นักสะสมตามหาได้ อย่างไรก็ตาม การจะมีมูลค่าสูงจริงต้องตรวจสอบว่าเป็นความผิดพลาดจากโรงพิมพ์ ไม่ใช่ความเสียหายที่เกิดขึ้นภายหลัง

7. แสตมป์ชุดแรก ๆ ของรัชกาลที่ 9 ที่ยังคงเป็นเต็มแผ่น

— ความสมบูรณ์ที่หาได้ยาก แสตมป์รัชกาลที่ 9 ชุดแรกบางชนิดมีความน่าสนใจมากเมื่อยังคงอยู่ในรูป เต็มแผ่น 100 ดวง เนื่องจากแสตมป์ส่วนใหญ่ถูกแยกออกจากแผ่นเพื่อนำไปใช้งานหรือสะสมเป็นดวงเดี่ยว ตัวอย่างจากตลาดประมูลพบแสตมป์ชุดแรก ราคา 5, 10, 20 และ 50 สตางค์ในรูปเต็มแผ่น 100 ดวง ซึ่งถูกระบุว่า “หายากมากในรูปเต็มแผ่น” และรายการหนึ่งขายได้ 41,000 บาท นอกจากจำนวนดวงที่ยังอยู่ครบแล้ว แผ่นเต็มยังช่วยให้นักสะสมศึกษาขอบแผ่น หมายเลขแผ่น ชื่อโรงพิมพ์ และตำแหน่งของดวงบนแผ่นได้ จึงมีคุณค่าทั้งในด้านการสะสมและการศึกษาประวัติการผลิตแสตมป์ไทย

 “แสตมป์ ร.9 ที่หายากและมีมูลค่าสูง” ควรให้ความสำคัญกับชิ้นงานเฉพาะมากกว่าการเหมารวมทั้งชุด เพราะแสตมป์ชุดเดียวกันอาจมีราคาต่างกันหลายเท่าตามสภาพและรูปแบบการเก็บรักษา ปัจจัยที่ควรตรวจสอบ ได้แก่ ความสมบูรณ์ของกาว รอยปรุฟัน การมีขอบแผ่น การเป็นบล็อกหรือเต็มแผ่น ปรู๊ฟหรือชิ้นงานทดลอง ความผิดพลาดจากการพิมพ์ ตราประทับวันแรกจำหน่าย และหลักฐานรับรองความแท้ โดยเฉพาะแสตมป์ยุคแรกของรัชกาลที่ 9 และรุ่นพิเศษที่ผลิตจำนวนจำกัด เช่น แสตมป์ทองฉลองพระชนมพรรษา 5 รอบ ซึ่งมีรุ่นไม่ปรุฟันเพียง 500 ชิ้น ถือเป็นกลุ่มที่มีความน่าสนใจสูงกว่าการสะสมแสตมป์ทั่วไป

แหล่งอ้างอิง

- บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด — ข้อมูลนิทรรศการ “แสตมป์ของพ่อ 2493 เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม” ซึ่งรวบรวมแสตมป์ที่เกี่ยวข้องกับรัชกาลที่ 9 จำนวน 79 ชุด 353 แบบ

- The Siam Society — “Thai Stamps from 1883” โดย Helmut Gros — งานศึกษาประวัติศาสตร์แสตมป์ไทยที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับแสตมป์รัชกาลที่ 9 รวมถึงรุ่นปี 2490 และแสตมป์ทองฉลองพระชนมพรรษา 60 พรรษา

- Eurseree Auction — รายการและผลประมูลแสตมป์รัชกาลที่ 9 รุ่นแรก บล็อกใหญ่ ปรู๊ฟ แสตมป์ทอง และชิ้นงานที่มีความผิดพลาดจากการผลิต

- Eurseree Auction — รายการแสตมป์เต็มแผ่น — ใช้ประกอบข้อมูลเรื่องความหายากของแสตมป์รัชกาลที่ 9 ที่ยังคงสภาพเต็มแผ่น