มาม่าซองหนึ่งอยู่ได้นานแค่ไหน? เปิดอายุบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปทั่วโลก บางประเทศไม่ถึงปี

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านข้อมูลเกี่ยวกับอายุการเก็บรักษาของบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปจากหลายประเทศ แล้วเกิดความสงสัยขึ้นมาว่า มาม่าหรือบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปที่เราคุ้นเคยกันนั้น โดยทั่วไปเก็บได้นานกี่เดือน และแต่ละประเทศกำหนดอายุสินค้าเหมือนกันหรือไม่

หลายคนอาจคิดว่า บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปเป็นอาหารแห้ง จึงน่าจะเก็บไว้ได้นานหลายปี แต่ความจริงไม่ได้เป็นเช่นนั้นเสมอไป เพราะอายุของสินค้าขึ้นอยู่กับสูตร น้ำมัน เครื่องปรุง บรรจุภัณฑ์ และมาตรฐานของผู้ผลิตแต่ละราย

ที่สำคัญคือ คำว่า “หมดอายุ” กับ “ควรบริโภคก่อน” ไม่ควรนำมาปะปนกัน เพราะผู้ผลิตบางประเทศใช้การกำหนดอายุในลักษณะ “คุณภาพดีที่สุดก่อน” ซึ่งหมายถึงช่วงเวลาที่ผู้ผลิตรับรองคุณภาพของอาหารภายใต้เงื่อนไขการเก็บรักษาที่กำหนด
หากลองดูตัวอย่างจากผู้ผลิตรายใหญ่ของโลก จะพบว่าอายุการเก็บรักษาแตกต่างกันพอสมควร

เริ่มจาก ญี่ปุ่น ซึ่งเป็นประเทศต้นกำเนิดบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ผู้ผลิตรายใหญ่อย่างนิชชินกำหนดอายุสำหรับบะหมี่แบบถุงไว้ที่ 8 เดือน และบะหมี่แบบถ้วยไว้ที่ 6 เดือน นับจากวันที่ผลิต โดยบริษัทระบุว่าเป็นระยะเวลาที่กำหนดเพื่อรักษาคุณภาพและความอร่อยของสินค้า

น่าสนใจว่าในอดีตระยะเวลาดังกล่าวสั้นกว่านี้ โดยนิชชินเคยขยายอายุบะหมี่แบบถุงจาก 6 เดือนเป็น 8 เดือน และแบบถ้วยจาก 5 เดือนเป็น 6 เดือน หลังจากมีการศึกษาข้อมูลด้านการเก็บรักษาและแนวทางลดอาหารสูญเสีย

ส่วน เกาหลีใต้ ตัวอย่างของซัมยัง ซึ่งเป็นผู้ผลิตบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปรายใหญ่ ระบุผลิตภัณฑ์หลายชนิด เช่น บูลดักและซัมยังราเมน มีอายุการเก็บรักษา 1 ปี หรือประมาณ 12 เดือน

ขณะที่ อินโดนีเซีย อินโดมีระบุในข้อมูลสำหรับผู้บริโภคว่า บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปสามารถมีอายุการเก็บรักษาประมาณ 8–10 เดือน และบริษัทจะระบุวันหมดอายุบนสินค้า รวมถึงนำสินค้าออกจากตลาดก่อนถึงวันดังกล่าวตามระบบควบคุมคุณภาพของบริษัท

สำหรับ ประเทศไทย หากพูดถึงแบรนด์มาม่าที่คนไทยคุ้นเคย ต้องระวังเรื่องหนึ่ง เพราะอายุสินค้าไม่ได้จำเป็นต้องเท่ากันทุกผลิตภัณฑ์และทุกตลาด ตัวอย่างข้อมูลผลิตภัณฑ์มาม่าสำหรับส่งออกของบริษัท ไทยเพรซิเดนท์ฟูดส์ ระบุบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปรสเย็นตาโฟและรสต้มยำเย็นตาโฟบางรายการมีอายุการเก็บรักษา 12 เดือน

ยิ่งไปกว่านั้น ผลิตภัณฑ์บางชนิดของบริษัทที่เป็นเส้นก๋วยเตี๋ยวสำเร็จรูปสำหรับตลาดส่งออกมีการระบุอายุการเก็บรักษาถึง 24 เดือน ซึ่งสะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ไม่สามารถบอกได้ว่า “มาม่าทุกซองมีอายุเท่ากัน”

หากสรุปจากตัวอย่างของผู้ผลิตที่มีข้อมูลเผยแพร่ต่อสาธารณะ จะเห็นภาพคร่าว ๆ ว่า บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปทั่วไปมักมีอายุการเก็บรักษาประมาณ 6–12 เดือน แต่ผลิตภัณฑ์บางประเภทหรือบางตลาดอาจกำหนดไว้ยาวกว่านั้น เช่น 18 หรือ 24 เดือน ดังนั้นจึงไม่ควรใช้ตัวเลขของประเทศหนึ่งไปตัดสินสินค้าทุกยี่ห้อทั่วโลก
แล้วเหตุใดบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปจึงเก็บได้นาน?

เหตุผลสำคัญอยู่ที่กระบวนการผลิต เพราะเส้นบะหมี่ส่วนใหญ่ผ่านการทำให้มีความชื้นต่ำและมักผ่านการทอด ทำให้จุลินทรีย์เจริญเติบโตได้ยากกว่าอาหารสด แต่สิ่งที่ต้องระวังคือ น้ำมันที่อยู่ในเส้นและเครื่องปรุงสามารถเสื่อมคุณภาพได้เมื่อเวลาผ่านไป โดยเฉพาะหากเก็บในสถานที่ร้อน ชื้น หรือโดนแสงแดดเป็นเวลานาน

นี่จึงเป็นเหตุผลว่า แม้บะหมี่จะดูแห้งและเหมือนจะเก็บได้นาน แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะเก็บไว้ได้ตลอดไป
อีกเรื่องที่หลายคนอาจเข้าใจผิดคือ “เลยวันบนซองแล้วกินได้แน่นอน”

เรื่องนี้ไม่ควรสรุปแบบเหมารวม เพราะต้องดูประเภทของวันที่ผู้ผลิตระบุ รวมถึงสภาพบรรจุภัณฑ์และวิธีเก็บรักษาด้วย แม้แต่ผู้ผลิตอย่างนิชชินเองก็ระบุว่า หลังผ่านวันควรบริโภคโดยเร็ว และไม่ได้หมายความว่าสินค้าจะเสื่อมทันทีในวันที่ระบุ แต่คุณภาพจะลดลงตามเวลา

ดังนั้น หากเปิดตู้กับข้าวแล้วพบมาม่าที่เก็บมานาน สิ่งแรกที่ควรทำไม่ใช่รีบต้ม แต่ควร ตรวจวันบนบรรจุภัณฑ์ ดูว่าซองยังสมบูรณ์หรือไม่ และตรวจดูความผิดปกติของเส้นและเครื่องปรุงก่อน

โดยเฉพาะซองที่บวม ฉีก มีรู มีความชื้นเข้าไป หรือมีกลิ่นผิดปกติ แม้วันที่บนซองยังไม่ถึงกำหนด ก็ไม่ควรเสี่ยงรับประทาน

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า เรื่องอายุของมาม่าเป็นตัวอย่างที่ดีของอาหารใกล้ตัวที่หลายคนเข้าใจผิดมานาน เพราะเราเห็นมันอยู่ตามร้านค้าและตู้กับข้าวจนรู้สึกว่าเป็นอาหารที่ “เก็บได้ไม่มีวันเสีย”

แต่ความจริงแล้ว บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปก็เป็นอาหารชนิดหนึ่งที่มีอายุการเก็บรักษาเหมือนสินค้าอื่น เพียงแต่ถูกออกแบบให้เก็บได้นานกว่าอาหารสดอย่างมาก

และสิ่งที่น่าสนใจกว่านั้นคือ “มาม่าทั่วโลกไม่ได้มีอายุเท่ากัน” บางประเทศกำหนดไว้ 6 เดือน บางผลิตภัณฑ์ 8–10 เดือน บางยี่ห้อ 12 เดือน และผลิตภัณฑ์บางชนิดอาจยาวถึง 24 เดือน

เพราะฉะนั้น ครั้งต่อไปก่อนจะหยิบมาม่าซองเก่าที่ซุกอยู่หลังตู้กับข้าวมาต้มกิน อย่าเพิ่งคิดว่า “ยังเป็นเส้นแห้งอยู่ คงไม่เป็นอะไร” แต่ลองพลิกดูวันที่บนซองสักนิด เพราะตัวเลขเล็ก ๆ ที่เราแทบไม่เคยสนใจ อาจบอกได้ว่า มาม่าซองนั้นยังอยู่ในช่วงที่ผู้ผลิตรับรองคุณภาพหรือไม่

แหล่งที่มาของข้อมูล :

บริษัท นิสชิน ฟู้ดส์ ประเทศญี่ปุ่น — ข้อมูลอายุการเก็บรักษาบะหมี่แบบถุง 8 เดือน และแบบถ้วย 6 เดือน

บริษัท นิสชิน ฟู้ดส์ — ข้อมูลการขยายอายุการเก็บรักษาบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปเพื่อช่วยลดอาหารสูญเสีย

บริษัท ซัมยัง ฟู้ดส์ ประเทศเกาหลีใต้ — ข้อมูลอายุผลิตภัณฑ์บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปประมาณ 1 ปี

บริษัท อินโดมี ประเทศอินโดนีเซีย — ข้อมูลอายุการเก็บรักษาบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปประมาณ 8–10 เดือน

บริษัท ไทยเพรซิเดนท์ฟูดส์ ผู้ผลิตมาม่า — ข้อมูลอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์มาม่าสำหรับตลาดส่งออก 12 เดือน และผลิตภัณฑ์บางรายการ 24 เดือน