แห่เทียนปราสาทผึ้งวันออกพรรษาสกลนคร

ก่อนที่จะพัฒนามาเป็นงาน ประเพณีแห่ปราสาทผึ้งในช่วงออกพรรษา ที่ยิ่งใหญ่ในปัจจุบัน มีรากฐานความเป็นมาจากความเชื่อโบราณทางพระพุทธศาสนา และวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวอีสาน โดยสามารถแบ่งประวัติและความเป็นมาออกเป็นลำดับได้ดังนี้ครับ [1, 2, 3]

1. รากฐานจากพุทธกาลและสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

• ตำนานลิงถวายรวงผึ้ง: ในพุทธประวัติกล่าวถึงลิงที่นำรวงผึ้งไปถวายแด่พระพุทธเจ้า เมื่อตายไปอานิสงส์นั้นส่งผลให้ไปเกิดเป็นเทพบุตรบนสวรรค์ มีวิมานและปราสาทที่สวยงาม [4]
• การเสด็จลงจากดาวดึงส์: ในวันออกพรรษา พระพุทธเจ้าเสด็จกลับลงมาจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์หลังจากเทศนาโปรดพระพุทธมารดา ชาวบ้านจึงเกิดคติความเชื่อว่า หากต้องการไปเกิดในภพภูมิที่ดีและมีวิมานปราสาทที่สวยงามในสัมปรายภพ จะต้องหมั่นสร้างบุญกุศลถวายสิ่งจำลองปราสาทวิมานไว้ในพระพุทธศาสนา [4, 5]

2. วิถีชีวิตเดิม: จาก "ต้นผึ้ง" สู่ปราสาท

• การทำบุญแจกข้าว (อุทิศให้ผู้ตาย): ยุคแรกชาวบ้านไม่ได้ทำเป็นรูปตัวปราสาทซับซ้อน แต่เริ่มต้นจากการทำ "ต้นผึ้ง"หรือ "หอผึ้ง" โดยนำหยวกกล้วยหรือทางกล้วยมาทำเป็นโครงอย่างง่าย แล้วนำขี้ผึ้งแท้มาต้มหลอม นำไปกดในแม่พิมพ์รูปดอกไม้ (เรียกว่า ดอกผึ้ง) แล้วเสียบไว้รอบ ๆ โครง เพื่อนำไปถวายวัดอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษ [3, 6]
• กุศโลบายเรื่องแสงสว่าง: พระสงฆ์ในอดีตไม่มีไฟฟ้าใช้ ขี้ผึ้งจากต้นผึ้งที่ชาวบ้านนำมาถวายในช่วงออกพรรษา พระภิกษุจะนำไปหลอมทำเป็นเทียนน้ำมนต์และเทียนสำหรับจุดให้แสงสว่างในการศึกษาพระธรรมต่อในช่วงหลังจากนั้น[6, 7]

3. ยุคต้นกำเนิดแห่ปราสาทผึ้งที่สกลนคร

• ความเดิมในอดีต: กล่าวกันว่าประเพณีนี้ที่สกลนครมีจุดเริ่มต้นมาตั้งแต่สมัย พระเจ้าสุวรรณภิงคาร ผู้สร้างองค์พระธาตุเชิงชุม ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ข้าราชบริพารร่วมกันจัดทำต้นผึ้งเพื่อแห่ไปถวายบูชาองค์พระธาตุเชิงชุมในวันออกพรรษาเป็นประจำทุกปี
• การรวมกลุ่มของชาติพันธุ์: สกลนครเป็นเมืองที่มีความหลากหลายของกลุ่มชาติพันธุ์ เช่น ชาวไทญ้อ ไทโย้ย และภูไท แต่ละคุ้มวัดจึงเริ่มแข่งขันและประดิษฐ์จากต้นผึ้งธรรมดา พัฒนาโครงสร้างไม้ไผ่เป็นทรงสิม (โบสถ์) และทรงปราสาทเรือนยอดที่วิจิตรตระการตามากขึ้นเพื่อความภูมิใจของชุมชน [2, 6, 8, 9]

(หมายเหตุ: สำหรับงาน "แห่เทียนพรรษา" จะเป็นคนละงานและจัดคนละช่วงเวลา โดยแห่เทียนจะจัดในช่วง "เข้าพรรษา"(เดือน 8) เพื่อส่งมอบเทียนเล่มใหญ่ให้พระสงฆ์จุดตลอด 3 เดือน ส่วน "แห่ปราสาทผึ้ง" จะจัดเฉพาะช่วง "ออกพรรษา"(เดือน 11) เพื่อเฉลิมฉลองและรับเสด็จพระพุทธเจ้ากลับจากสวรรค์ครับ) [3, 4, 7, 10]

หากคุณสนใจเรื่องราวส่วนไหนเพิ่มเติม สามารถสอบถามได้เลยนะครับ:

[1] https://so02.tci-thaijo.org

[2] https://www.sanook.com

[3] https://ich-thailand.org

[4] https://www.facebook.com

[5] https://npnfe.wordpress.com

[6] https://fa2.naxapi.com

[7] https://calendar.m-culture.go.th

[8] https://travel.kapook.com

[9] https://sutarsinee.wordpress.com

[10] https://www.thaipbs.or.th

[11] https://sakonnakhon.prd.go