แมลงที่ร้องเสียงดังที่สุดในโลก ไม่ใช่ตัวใหญ่ แต่เสียงทะลุ 100 เดซิเบล

ถ้าเดินผ่านต้นไม้ในวันที่อากาศร้อนแล้วได้ยินเสียง “จี๊ดดดดดดดด” ดังต่อเนื่องจนแทบกลบเสียงรอบตัว หลายคนคงนึกถึง จั๊กจั่น เป็นอันดับแรก

แต่เคยสงสัยไหมว่า ในบรรดาแมลงนับล้านชนิดบนโลก ตัวไหนกันแน่ที่ทำเสียงได้ดังที่สุด?

คำตอบที่มีหลักฐานการวัดรองรับคือ Brevisana brevis หรือจั๊กจั่นแอฟริกาชนิดหนึ่ง ซึ่งมีการบันทึกเสียงเรียกเฉลี่ยได้ถึง 106.7 เดซิเบล เมื่อวัดที่ระยะ 50 เซนติเมตร และถูกจัดให้เป็นแมลงที่มีเสียงดังที่สุดที่มีการบันทึกไว้ใน Guinness World Records

ตัวเลขนี้น่าสนใจตรงที่มันไม่ได้มาจากการเอาไมโครโฟนไปจ่อใกล้ตัวแมลง แต่เป็นค่าที่มีการกำหนดระยะวัดเอาไว้ชัดเจน

แชมป์เสียงดังจากแอฟริกา

ชื่อของมันคือ Brevisana brevis จั๊กจั่นที่พบในทวีปแอฟริกา และในงานของ John M. Petti จาก University of Florida ซึ่งศึกษาข้อมูลเสียงของแมลงหลายกลุ่ม พบว่าจั๊กจั่นชนิดนี้มีระดับเสียงเฉลี่ย 106.7 dB ที่ระยะ 50 เซนติเมตร

เมื่อเปรียบเทียบกับตัวเต็งอื่นๆ ในการศึกษาชุดเดียวกัน จั๊กจั่นหลายชนิดก็ทำเสียงได้ใกล้เคียงกันมาก แต่ Brevisana brevis มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุดในกลุ่มที่ถูกนำมาเปรียบเทียบ จึงได้รับการระบุว่า น่าจะเป็นแมลงที่มีเสียงดังที่สุดที่มีการบันทึกไว้

ตรงนี้มีรายละเอียดเล็กๆ ที่สำคัญมาก เพราะการพูดว่า “ดัง 106.7 เดซิเบล” โดยไม่บอกระยะวัด อาจทำให้เข้าใจผิดได้

เสียง 100 dB ที่วัดจากระยะหนึ่ง ไม่สามารถนำไปเทียบตรงๆ กับตัวเลข 100 dB ที่วัดจากอีกระยะหนึ่งได้

ดังนั้นตัวเลข 106.7 dB ที่ 50 เซนติเมตร จึงเป็นข้อมูลที่ควรใช้มากกว่าตัวเลขมหาศาลที่บางครั้งถูกแชร์ต่อกันโดยไม่ระบุวิธีวัด

แล้วจั๊กจั่นร้องด้วยอะไร

สิ่งที่น่าสนใจยิ่งกว่าความดัง คือจั๊กจั่นไม่ได้มี “กล่องเสียง” แบบมนุษย์

ตัวผู้มีอวัยวะพิเศษที่เรียกว่า tymbal อยู่บริเวณด้านข้างของส่วนท้อง ลักษณะคล้ายแผ่นเยื่อที่มีโครงสร้างเป็นซี่แข็งๆ

เมื่อกล้ามเนื้อดึงโครงสร้างนี้เข้าและปล่อยกลับ มันจะเกิดการดีดตัวอย่างรวดเร็ว กลายเป็นเสียงที่เราคุ้นเคยจากจั๊กจั่น

พูดง่ายๆ คือ จั๊กจั่นไม่ได้ “ตะโกน” ด้วยปาก

มันใช้ กล้ามเนื้อ + แผ่น tymbal + โครงสร้างภายในลำตัว ทำหน้าที่คล้ายเครื่องสร้างเสียงขนาดจิ๋ว

และร่างกายของมันยังช่วยขยายเสียงอีกด้วย โดยช่องอากาศภายในลำตัวทำหน้าที่คล้ายห้องสะท้อนเสียง ช่วยให้เสียงที่เกิดจาก tymbal ดังขึ้น

ที่ร้องดังขนาดนี้ เพราะต้องการหาแฟน

เหตุผลหลักไม่ได้ซับซ้อนอย่างที่คิด

จั๊กจั่นตัวผู้ร้องเพื่อดึงดูดตัวเมีย

เสียงของจั๊กจั่นแต่ละชนิดมีรูปแบบเฉพาะ และตัวเมียสามารถใช้เสียงเหล่านั้นช่วยแยกแยะตัวผู้ของชนิดเดียวกันได้

นี่ทำให้เสียงไม่ได้เป็นเพียง “เสียงรบกวนจากต้นไม้”

สำหรับจั๊กจั่น มันคือ ภาษาสำหรับการสืบพันธุ์

ตัวผู้ที่อยู่รวมกันจำนวนมากยังสามารถร้องเป็นกลุ่ม หรือเกิดเป็น chorus จนเสียงโดยรวมดังขึ้นอีกมาก ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมบางพื้นที่ในช่วงที่จั๊กจั่นออกมาพร้อมกันจึงรู้สึกเหมือนทั้งป่ากำลังส่งเสียงอยู่พร้อมกัน

ไม่ใช่จั๊กจั่นทุกตัวจะร้อง

อีกเรื่องที่หลายคนอาจไม่รู้คือ จั๊กจั่นที่เราได้ยินร้องส่วนใหญ่เป็นตัวผู้

ในจั๊กจั่นส่วนใหญ่ ตัวผู้มี tymbal สำหรับสร้างเสียง ขณะที่ตัวเมียโดยทั่วไปไม่มีอวัยวะชนิดนี้และมักไม่ร้องแบบเดียวกับตัวผู้ แม้ตัวเมียบางชนิดจะสามารถสร้างเสียงเบาๆ ด้วยการขยับปีกได้

เพราะฉะนั้นเวลานั่งฟังเสียงจั๊กจั่นดังจากต้นไม้ สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นอาจพูดแบบง่ายๆ ได้ว่า

ตัวผู้กำลังประกาศว่า “ฉันอยู่ตรงนี้”

และหวังว่าตัวเมียที่อยู่ใกล้ๆ จะได้ยิน

แล้วทำไมต้องดังเกิน 100 เดซิเบล

คำตอบหนึ่งคือการแข่งขันทางธรรมชาติ

ในโลกของจั๊กจั่น ตัวผู้จำนวนมากต้องส่งเสียงแข่งกันเพื่อให้ตัวเมียสนใจ เสียงที่ดังและมีรูปแบบตรงกับชนิดของตัวเองจึงมีประโยชน์ในการสื่อสาร

นอกจากเพลงเรียกคู่แล้ว จั๊กจั่นตัวผู้บางชนิดยังสามารถสร้างเสียงในสถานการณ์ที่ถูกรบกวนหรือถูกผู้ล่าจับ เพื่อทำให้ผู้ล่าตกใจและมีโอกาสหลบหนีได้

ดังนั้นเสียงดังของจั๊กจั่นจึงไม่ได้มีหน้าที่เดียว

มันเป็นทั้งเครื่องมือสื่อสารและส่วนหนึ่งของกลยุทธ์เอาตัวรอด

แล้วตัวเลข 120 หรือ 200 เดซิเบลที่เคยเห็นล่ะ?

ประเด็นนี้ควรระวังเป็นพิเศษ

มีข้อมูลบนอินเทอร์เน็ตบางแห่งระบุว่าจั๊กจั่นสามารถดังได้ถึง 120 หรือแม้แต่ 200 เดซิเบล แต่ตัวเลขเหล่านี้ไม่ควรถูกนำมาใช้โดยไม่มีรายละเอียดว่ามาจากการวัดที่ระยะเท่าไร ใช้อุปกรณ์อะไร และเป็นค่าเฉลี่ยหรือค่าสูงสุด

ข้อมูลการศึกษาที่ตรวจสอบได้และถูกนำมาใช้เป็นหลักสำหรับสถิติ “แมลงที่ดังที่สุด” คือ 106.7 dB ที่ระยะ 50 เซนติเมตรสำหรับ Brevisana brevis

นี่เป็นตัวอย่างที่ดีว่าเวลาเจอตัวเลขน่าทึ่งบนอินเทอร์เน็ต เราไม่ควรดูเฉพาะตัวเลข แต่ต้องดูด้วยว่า เขาวัดอย่างไร

ไม่ใช่แค่จั๊กจั่นที่สร้างเสียงเก่ง

โลกของแมลงมีนักสร้างเสียงอีกหลายกลุ่ม ทั้งจิ้งหรีด ตั๊กแตน และแมลงกระชอน

แมลงกระชอนบางชนิดมีความน่าสนใจเป็นพิเศษ เพราะมันไม่ได้ใช้ร่างกายสร้างเสียงอย่างเดียว แต่สร้างโพรงใต้ดินที่ช่วยทำหน้าที่เหมือนเครื่องขยายเสียงตามธรรมชาติ

Guinness World Records ระบุว่า European mole cricket (Gryllotalpa vineae) สามารถสร้างเสียงได้สูงถึง 115 dB ที่ปากโพรง ซึ่งเป็นสถิติด้าน “เครื่องขยายเสียงที่สัตว์สร้างขึ้นเอง” แต่เมื่อวัดเสียงจากตัวแมลงโดยไม่มีเครื่องขยายเสียง สถิติของ Brevisana brevis ที่ 106.7 dB ยังคงเป็นข้อมูลสำคัญของแชมป์กลุ่มนี้

ตรงนี้จึงต้องแยกคำว่า “เสียงดังที่สุดของตัวแมลง” ออกจาก “เสียงที่ถูกขยายด้วยโครงสร้างที่มันสร้างขึ้น”

จากเสียงน่ารำคาญ กลายเป็นเรื่องน่าทึ่ง

ครั้งต่อไปที่ได้ยินเสียงจั๊กจั่นดังอยู่บนต้นไม้ ลองฟังมันในมุมใหม่

เสียงนั้นไม่ใช่แค่เสียงแมลงที่กำลังรบกวนความเงียบ แต่เป็นผลลัพธ์ของโครงสร้างร่างกายที่วิวัฒน์มาอย่างเฉพาะเจาะจง เพื่อให้ตัวผู้สามารถส่งสัญญาณไปถึงตัวเมีย

และในบรรดาเจ้าของเสียงเหล่านั้น มีจั๊กจั่นจากแอฟริกาชนิดหนึ่งที่สามารถสร้างเสียงเฉลี่ย 106.7 เดซิเบลที่ระยะ 50 เซนติเมตร

แมลงตัวเล็กๆ จึงสามารถสร้างเสียงในระดับที่คนฟังต้องหันกลับไปมองว่า

“เสียงนี้มาจากตัวอะไร?”

คำตอบอาจเป็นสิ่งมีชีวิตที่เกาะอยู่บนต้นไม้เหนือศีรษะเราเพียงไม่กี่เมตรนี่เอง