ชีวิตผู้หญิงอัฟกานิสถานใต้กฎตอลิบาน เมื่อการเรียน งาน และพื้นที่สาธารณะถูกจำกัด
ชีวิตผู้หญิงอัฟกานิสถานภายใต้กฎตอลิบาน
ถ้ามองจากข้างนอก กฎหลายข้ออาจดูเหมือนเป็นเรื่องการแต่งกายหรือมารยาททางสังคม แต่พอเอามาต่อกันจริงๆ ภาพที่ออกมาคือการจำกัดชีวิตแทบทุกด้าน ตั้งแต่ห้องเรียน ที่ทำงาน การเดินทาง ไปจนถึงการใช้สวนสาธารณะและสถานออกกำลังกาย หลังตอลิบานกลับมาควบคุมอัฟกานิสถานในเดือนสิงหาคม 2021 ข้อจำกัดต่อผู้หญิงและเด็กหญิงถูกออกเพิ่มต่อเนื่อง และหลายข้อถูกทำให้เป็นระบบมากขึ้นในเวลาต่อมา
เรียนได้ถึงจุดหนึ่ง แล้วประตูก็ปิด
เด็กหญิงยังเข้าเรียนระดับประถมได้ แต่การเรียนต่อหลังชั้นประถมถูกห้าม ทำให้อัฟกานิสถานเป็นประเทศเดียวในโลกที่เด็กหญิงและผู้หญิงถูกห้ามเรียนระดับมัธยมและอุดมศึกษาอย่างเป็นระบบ ในเดือนธันวาคม 2022 ผู้หญิงถูกระงับการเข้าเรียนมหาวิทยาลัย และปลายปี 2024 การห้ามขยายไปถึงสถาบันแพทย์บางประเภท รวมถึงการพยาบาลและผดุงครรภ์ ซึ่งเคยเป็นช่องทางสำคัญสำหรับผู้หญิงที่ยังต้องการเรียนต่อ
ผลไม่ได้จบที่ใบปริญญา เพราะประเทศที่แยกการรักษาพยาบาลชายหญิงค่อนข้างมากต้องพึ่งแพทย์ พยาบาล และผดุงครรภ์หญิง การหยุดสร้างบุคลากรรุ่นใหม่จึงกลายเป็นปัญหาระยะยาวของระบบสุขภาพด้วย ปัจจุบันเด็กหญิงวัยมัธยมประมาณ 2.2 ล้านคนถูกกันออกจากโรงเรียน และตัวเลขจะเพิ่มขึ้นเมื่อมีเด็กหญิงรุ่นใหม่เข้าสู่วัยมัธยมทุกปี
ออกจากบ้านไม่ได้แปลว่าเดินทางได้เสรี
ข้อกำหนดเรื่อง มะห์รอม หรือญาติชายที่มีความสัมพันธ์ตามหลักศาสนาเข้ามามีบทบาทกับการเดินทางของผู้หญิง โดยเฉพาะการเดินทางระยะไกล นั่นทำให้เรื่องธรรมดาอย่างไปทำงาน ไปโรงพยาบาล หรือเดินทางข้ามพื้นที่ซับซ้อนขึ้นทันทีสำหรับคนที่ไม่มีญาติชายพร้อมเดินทางด้วย การบังคับใช้จริงอาจต่างกันตามพื้นที่และเจ้าหน้าที่ แต่ผลรวมคือความคล่องตัวในชีวิตประจำวันลดลงอย่างชัดเจน
• สวนสาธารณะ ยิม สโมสรกีฬา และสวนสนุก ถูกปิดกั้นไม่ให้ผู้หญิงเข้าใช้
• งานจำนวนมาก ถูกจำกัด โดยเฉพาะงานภาครัฐและงานขององค์กรพัฒนาเอกชนหลายประเภท
• ร้านเสริมสวยผู้หญิง ถูกสั่งปิด ซึ่งไม่ใช่แค่เรื่องความงาม แต่ยังตัดแหล่งรายได้ของเจ้าของร้านและคนทำงานจำนวนมาก
• การแต่งกายและการปรากฏตัวในที่สาธารณะ อยู่ภายใต้ข้อกำหนดเข้มงวดขึ้น รวมถึงการปกปิดร่างกายและใบหน้าในหลายบริบท
แม้แต่เสียงก็ถูกกำกับ
กฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมคุณธรรมและป้องกันความชั่วที่ประกาศในปี 2024 ทำให้ข้อจำกัดหลายอย่างมีสถานะเป็นกฎหมายมากขึ้น หนึ่งในประเด็นที่ถูกพูดถึงมากคือการจัดให้เสียงของผู้หญิงเป็นสิ่งที่ต้องปกปิดในบางสถานการณ์ โดยเฉพาะการร้องเพลง การท่อง หรือการอ่านออกเสียงต่อหน้าสาธารณะ ไม่ได้หมายความว่าผู้หญิงทุกคนถูกห้ามพูดทุกคำบนถนนแบบที่มักเล่ากันสั้นๆ แต่สะท้อนว่าพื้นที่ในการแสดงออกถูกบีบแคบลงมาก และในบางจังหวัดสื่อยังเผชิญข้อจำกัดต่อการออกอากาศเสียงผู้หญิงด้วย
จุดที่หนักที่สุดคือกฎแต่ละข้อไม่ได้ทำงานแยกกัน
สมมติว่าคนหนึ่งเรียนต่อไม่ได้ งานก็เหลือน้อยลง ขณะเดียวกันการเดินทางต้องพึ่งญาติชาย พื้นที่สาธารณะที่เคยใช้พักผ่อนหรือออกกำลังกายก็เข้าไม่ได้ พอช่องทางฝึกวิชาชีพด้านสุขภาพถูกปิดเพิ่ม ทางเลือกในอนาคตก็ยิ่งหดลง นี่จึงไม่ใช่แค่รายการข้อห้ามแปลกๆ แต่เป็นโครงข่ายข้อจำกัดที่ทำให้การมีรายได้ การพบปะผู้คน การดูแลสุขภาพ และการวางแผนชีวิตต้องพึ่งเงื่อนไขรอบตัวเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
ข้อมูลจากหน่วยงานสหประชาชาติสะท้อนภาพเดียวกันว่า ผู้หญิงอัฟกันวัยหนุ่มสาวเกือบ 8 ใน 10 คนไม่ได้อยู่ในระบบการศึกษา การจ้างงาน หรือการฝึกอบรม ขณะที่ผู้หญิงไม่มีตำแหน่งในคณะรัฐมนตรีของฝ่ายปกครองโดยพฤตินัย ช่องว่างจึงไม่ได้เกิดเฉพาะในโรงเรียน แต่ลากยาวไปถึงเศรษฐกิจ การเมือง และการตัดสินใจระดับประเทศ
สิ่งที่มักเข้าใจผิด
การพูดถึงสถานการณ์นี้ต้องแยกให้ชัดระหว่าง สังคมอัฟกัน ศาสนาอิสลาม และนโยบายของตอลิบาน เพราะไม่ใช่สิ่งเดียวกันทั้งหมด อัฟกานิสถานเคยมีผู้หญิงเรียนมหาวิทยาลัย ทำงานสื่อ ทำงานราชการ เป็นแพทย์ ครู ผู้พิพากษา และสมาชิกสภามาก่อนปี 2021 และชาวอัฟกันจำนวนมากยังสนับสนุนการศึกษาของเด็กหญิง การเหมารวมว่าข้อจำกัดทั้งหมดเป็นธรรมชาติของวัฒนธรรมหรือศาสนาจึงไม่ตรงกับประวัติศาสตร์และความเห็นที่หลากหลายของคนในประเทศ
ภาพที่ควรจำจึงไม่ใช่แค่เสื้อผ้าหรือผ้าคลุมหน้า แต่คือเด็กหญิงที่รู้ล่วงหน้าว่าเรียนได้ถึงชั้นหนึ่งแล้วต้องหยุด คนทำงานที่อาชีพหายไป และครอบครัวที่ต้องจัดชีวิตใหม่ตามกฎซึ่งเปลี่ยนพื้นที่สาธารณะให้กลายเป็นพื้นที่ที่ผู้หญิงเข้าถึงได้น้อยลงทุกที
https://www.unesco.org/en/articles/unesco-and-unicef-urge-action-protect-right-education-afghanistan
https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/12/afghanistan-ban-women-medical-training-must-be-repealed
https://www.ohchr.org/en/stories/2026/03/report-afghanistans-human-rights-situation-continues-deteriorate-dramatically
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ลอตเตอรี่ปีโชค งวด 1 ธ.ค. 2569 เปิดเลขเด่น 3-5-9 จัดชุด 2 ตัวมาให้ 12 คู่
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ก่อนอพอลโล สหรัฐฯ เคยวางแผนส่งทหารไปตั้งฐานบนดวงจันทร์จริงหรือ?
ผีเสื้อแดงจับคู่ทัพขุนศึก เปิดแนวทางเลขเด็ด 1 ธ.ค. 69 มีเลขวิ่ง เลขเด่น พร้อมชุด 2 ตัว-3 ตัว
กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569
แก๊งคอลเซ็นเตอร์หลอกอดีตข้าราชการ สูญเงิน 7.8 แสนบาท! ใช้สารพัดวิธีทำให้เหยื่อกลัว ก่อนดูดเงินจนเกือบหมดตัว
ย้อนรอยความเค็มในครัวสยาม ก่อนมี "น้ำปลาขวด" คนไทยในอดีตใช้อะไรปรุงรส?
"โรงแรมเมืองทอง" อดีตที่พักเก่าแก่แห่งโคราช สู่อาคารอนุรักษ์เคียงข้างลานย่าโม
ช็อค!คู่รักแค่กอดกันแต่ทำพิษ"ซี่โครงหัก"
เปิดเหตุการณ์คลิปไวรัล เสียงร้องโหยหวญดังในเตาเผาศพไฟฟ้า
นักเรียน ม.3 ทำร้ายเด็กอนุบาล 3 ตบ-เตะ-กระแทกเข่าจนล้ม ปมแค้นถูกฟ้องครู ล่าสุดเจ้าหน้าที่ยังตามตัวไม่พบ
ห้องรับแขก (The Living Room) (สร้างกับ เอไอ)
เปิดรายชื่อ 5 คนดังระดับโลก ที่เคยสร้างโมเมนต์ประทับใจและพูดถึงเมืองไทยบนเวทีสากล
เปิดประวัติ 6 บุคคลสำคัญระดับโลก ที่เคยมาเยือนสยาม จากราชทูตยุโรปสู่จักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่
เปิดประวัติ 6 ตระกูลผู้ทรงอิทธิพลในเอเชีย ที่สร้างอาณาจักรธุรกิจจากรากฐานอันยาวนาน