ทำไมเก้าอี้โรงภาพยนตร์ส่วนใหญ่ถึงเป็น “สีแดง” ? เบื้องหลังที่มีทั้งประวัติศาสตร์และวิทยาศาสตร์ซ่อนอยู่

🎬🔴 ทำไมเก้าอี้โรงภาพยนตร์ส่วนใหญ่ถึงเป็น “สีแดง” ? เบื้องหลังที่มีทั้งประวัติศาสตร์และวิทยาศาสตร์ซ่อนอยู่

หากลองนึกภาพโรงภาพยนตร์แบบคลาสสิกขึ้นมาสักแห่ง สิ่งที่หลายคนน่าจะเห็นอยู่ในความคิดก็คือ จอภาพขนาดใหญ่ ม่านผืนหนา บรรยากาศมืดสลัว และแน่นอนว่าอีกหนึ่งสิ่งที่คุ้นตาก็คือ แถวเก้าอี้สีแดงที่เรียงรายอยู่เต็มโรง

คำถามคือ ทำไมต้องเป็นสีแดง?

ทั้งที่ในทางการออกแบบ เราสามารถเลือกใช้สีดำ สีน้ำเงิน สีเขียว หรือสีอื่นๆ ได้แทบทุกสี แต่เหตุใดโรงภาพยนตร์และโรงละครจำนวนมากทั่วโลกจึงยังคงผูกพันกับสีแดงมาจนถึงทุกวันนี้

คำอธิบายหนึ่งที่ได้รับการพูดถึงกันอย่างแพร่หลายคือเรื่องของปรากฏการณ์ทางสายตาที่เรียกว่า Purkinje Effect หรือปรากฏการณ์ปูร์กินเยอ ซึ่งทำให้การรับรู้สีของมนุษย์เปลี่ยนไปเมื่อระดับแสงลดลง

ดวงตาของมนุษย์มีเซลล์รับแสงหลักสองกลุ่ม ได้แก่ เซลล์รูปกรวย หรือ Cones ซึ่งทำหน้าที่สำคัญในการมองเห็นสีและรายละเอียดในบริเวณที่มีแสงมาก กับ เซลล์รูปแท่ง หรือ Rods ซึ่งไวต่อแสงมากกว่าและช่วยให้เรามองเห็นในสภาพแวดล้อมที่มืดหรือสลัว

เมื่อเราอยู่ในบริเวณที่มีแสงสว่าง การมองเห็นของมนุษย์จะมีความไวสูงสุดต่อแสงบริเวณความยาวคลื่นประมาณ 555 นาโนเมตร ซึ่งอยู่ในช่วงสีเขียวอมเหลือง แต่เมื่อแสงลดลงและระบบเซลล์รูปแท่งเริ่มมีบทบาทมากขึ้น จุดที่ดวงตามีความไวสูงสุดจะเลื่อนไปอยู่ใกล้ประมาณ 507 นาโนเมตร หรือบริเวณสีเขียวอมฟ้า

ผลของการเปลี่ยนแปลงนี้ก็คือ เมื่อสถานที่ค่อยๆ มืดลง สีในกลุ่มน้ำเงินและเขียวจะดูสว่างเด่นขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับสีในกลุ่มแดง ขณะที่วัตถุสีแดงจะดูมืดลงอย่างรวดเร็วและค่อยๆ กลืนไปกับความมืด ปรากฏการณ์นี้เองที่เรียกว่า Purkinje Effect

ลองจินตนาการถึงช่วงเวลาก่อนหนังเริ่มฉาย ขณะที่ไฟภายในโรงยังเปิดอยู่ เก้าอี้กำมะหยี่สีแดงอาจดูสด สวย และหรูหราอย่างชัดเจน แต่ทันทีที่ไฟค่อยๆ หรี่ลง สีแดงเหล่านั้นก็จะดูเข้มขึ้นจนแทบกลืนหายไปกับความมืด ทำให้สิ่งที่เด่นที่สุดในสายตาของผู้ชมเหลือเพียงภาพบนจอ

ด้วยเหตุนี้ สีแดงจึงถือเป็นสีที่ค่อนข้างเหมาะกับพื้นที่ซึ่งจำเป็นต้องเปลี่ยนจากสภาพสว่างไปสู่ความมืด เช่น โรงละครหรือโรงภาพยนตร์ เพราะเมื่อแสงลดลง พื้นผิวสีแดงก็จะไม่ดึงสายตาเท่ากับสีบางประเภทที่อยู่ในช่วงความยาวคลื่นที่ระบบการมองเห็นในที่มืดมีความไวสูงกว่า

อย่างไรก็ตาม หากจะบอกว่า มนุษย์เลือกใช้เก้าอี้สีแดงในโรงภาพยนตร์เพราะค้นพบ Purkinje Effect แล้วนำมาประยุกต์ใช้โดยตรง ก็คงจะเป็นคำอธิบายที่ง่ายเกินไป

เพราะก่อนที่โรงภาพยนตร์สมัยใหม่จะถือกำเนิดขึ้น สีแดงก็เป็นสีที่ปรากฏอยู่ตาม โรงละคร โรงโอเปร่า และสถานที่แสดงของยุโรป มาอย่างยาวนานแล้ว โดยเฉพาะการใช้ผ้ากำมะหยี่สีแดงร่วมกับของตกแต่งสีทอง

ในอดีต สีแดงมีความสัมพันธ์กับภาพลักษณ์ของ ความมั่งคั่ง อำนาจ ความหรูหรา และชนชั้นสูง ส่วนหนึ่งเพราะสีย้อมแดงคุณภาพดีในหลายยุคสมัยผลิตได้ยากและมีราคาแพง การใช้วัสดุและสิ่งตกแต่งสีแดงจึงสามารถสร้างความรู้สึกโอ่อ่าให้กับสถานที่ได้เป็นอย่างดี ภาพจำของสีแดงกับความหรูหรายังคงสืบทอดมายาวนาน แม้กระทั่งธรรมเนียม “พรมแดง” ก็มีรากฐานจากการเชื่อมโยงสีแดงเข้ากับสถานะและความพิเศษเช่นเดียวกัน

เมื่อเข้าไปในโรงละครยุโรปแบบคลาสสิก เราจึงมักพบภาพที่คุ้นตา ไม่ว่าจะเป็น ม่านกำมะหยี่สีแดง เก้าอี้สีแดง ผนังสีเข้ม และลวดลายประดับสีทอง ซึ่งทั้งหมดร่วมกันสร้างบรรยากาศของความอลังการก่อนที่การแสดงจะเริ่มขึ้นเสียอีก

ต่อมาเมื่อภาพยนตร์ถือกำเนิดและโรงภาพยนตร์เริ่มพัฒนาจากสถานที่ฉายหนังขนาดเล็กไปสู่ “Movie Palace” ขนาดใหญ่ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 การออกแบบโรงภาพยนตร์จำนวนมากก็รับอิทธิพลมาจากโรงละครและโรงโอเปร่าที่มีอยู่ก่อนแล้ว

ทั้งการจัดที่นั่งแบบเรียงแถว การใช้ม่านหน้าเวที การตกแต่งผนังอย่างหรูหรา รวมถึงการใช้ สีแดงเป็นหนึ่งในสีหลักของห้องแสดง

จากสิ่งที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นภาพลักษณ์ของโรงละคร สีแดงจึงค่อยๆ กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของ “ภาษาทางภาพ” ของโรงภาพยนตร์ด้วย

นอกจากนี้ วัสดุที่นิยมใช้ทำเบาะนั่งและม่าน เช่น ผ้ากำมะหยี่หรือผ้าเนื้อหนา ยังมีข้อดีด้านการควบคุมแสงและเสียงภายในพื้นที่แสดง การใช้วัสดุผิวด้านช่วยลดแสงสะท้อนที่อาจรบกวนผู้ชม แตกต่างจากพื้นผิวมันวาวซึ่งอาจสะท้อนแสงจากหน้าจอหรือเวทีออกไปทั่วห้อง

ดังนั้นเหตุผลที่เราเห็นเก้าอี้โรงภาพยนตร์เป็นสีแดงกันบ่อยครั้ง จึงไม่ได้มีคำตอบเพียงข้อเดียว

ในด้านหนึ่ง สีแดงคือ มรดกทางสถาปัตยกรรมและการออกแบบ ที่สืบทอดมาจากโรงละครและโรงโอเปร่า ซึ่งใช้สีนี้เพื่อสร้างความรู้สึกหรูหรา โอ่อ่า และพิเศษให้กับประสบการณ์ของผู้ชม

ขณะเดียวกัน ในด้านวิทยาศาสตร์ สีแดงก็มีคุณสมบัติที่ “บังเอิญเข้ากันได้ดีมาก” กับสภาพแวดล้อมของโรงภาพยนตร์ เพราะเมื่อระดับแสงลดลง ระบบการมองเห็นของมนุษย์จะมีความไวต่อแสงสีแดงน้อยลง ทำให้เก้าอี้และสิ่งตกแต่งสีแดงดูมืดและกลืนหายไปกับห้องได้ง่ายขึ้น

จึงอาจกล่าวได้ว่า ประวัติศาสตร์เป็นผู้ทำให้สีแดงเข้ามาอยู่ในโรงละคร ส่วนธรรมชาติของสายตามนุษย์ช่วยให้สีแดงเหมาะกับสถานที่แห่งนี้อย่างน่าประหลาด

และนี่เองคือเหตุผลว่าทำไม แม้เทคโนโลยีโรงภาพยนตร์จะเปลี่ยนจากฟิล์มมาเป็นระบบดิจิทัล จอธรรมดากลายเป็น IMAX และระบบเสียงพัฒนาไปไกลเพียงใด เราก็ยังสามารถพบเห็นเก้าอี้สีแดงอยู่ตามโรงภาพยนตร์ทั่วโลก

สีแดงเหล่านี้จึงไม่ใช่เพียงของตกแต่งธรรมดา แต่เป็นร่องรอยเล็กๆ ของประวัติศาสตร์การแสดงที่เดินทางจากโรงโอเปร่าและโรงละครในอดีต มาจนถึงโรงภาพยนตร์สมัยใหม่ที่เรานั่งดูหนังกันอยู่ทุกวันนี้ 🎞️🍿