“สนามบินดอนเมือง” จากสนามบินทหารสู่ศูนย์กลางการบินต้นทุนต่ำที่เก่าแก่ที่สุดในเอเชีย

ย้อนรอยประวัติศาสตร์ “สนามบินดอนเมือง” จากสนามบินทหารสู่ศูนย์กลางการบินต้นทุนต่ำที่เก่าแก่ที่สุดในเอเชีย

        ท่ามกลางความพลุกพล่านของเที่ยวบินในปัจจุบัน หลายคนอาจไม่ทราบว่า “สนามบินดอนเมือง” มีประวัติศาสตร์ยาวนานมากกว่า 110 ปี และได้รับการยอมรับว่าเป็นสนามบินที่เก่าแก่ที่สุดในเอเชียที่ยังคงเปิดให้บริการ รวมถึงเป็นหนึ่งในสนามบินที่เก่าแก่ที่สุดในโลกที่ยังคงรองรับเที่ยวบินอยู่จนถึงปัจจุบัน แม้จะต้องผ่านพ้นทั้งภาวะสงคราม การเติบโตของการบินพาณิชย์ วิกฤตอุทกภัย ตลอดจนการย้ายเที่ยวบินไปสู่สนามบินสุวรรณภูมิ แต่ดอนเมืองก็สามารถปรับตัวและคงความสำคัญต่อระบบการคมนาคมทางอากาศของไทยมาโดยตลอด

จุดเริ่มต้นจากสนามม้าสู่พื้นที่ดอนเมือง

        เรื่องราวการบินของไทยเริ่มต้นในสมัยรัชกาลที่ 6 เมื่อมีการส่งนายทหารไปศึกษาวิชาการบินที่ประเทศฝรั่งเศสและกลับมาพร้อมเครื่องบิน ในระยะแรกประเทศไทยใช้ "สนามม้าสระปทุม" (ราชกรีฑาสโมสรในปัจจุบัน) เป็นสนามบินชั่วคราว แต่เนื่องจากมีข้อจำกัดด้านพื้นที่ใจกลางเมือง จึงได้เลือกยสร้างสนามบินแห่งใหม่ที่ "ดอนเมือง" ซึ่งเป็นพื้นที่กว้างขวาง อยู่สูง และเสี่ยงต่อน้ำท่วมน้อยกว่า ต่อมาในวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2457 (ค.ศ. 1914-1915) นักบินไทยได้นำเครื่องบิน 8 ลำมาลงที่ดอนเมืองเป็นครั้งแรก ถือเป็นการเปิดใช้สนามบินอย่างเป็นทางการ ก่อนที่กระทรวงกลาโหมจะยกฐานะเป็น “กองบินทหารบก” ในวันที่ 27 มีนาคม ปีเดียวกัน ซึ่งต่อมาถูกกำหนดให้เป็น “วันที่ระลึกกองทัพอากาศ”

การเติบโตสู่ประตูการบินนานาชาติ

        จากบทบาทด้านความมั่นคง ดอนเมืองได้ขยายขอบเขตสู่การคมนาคมทางอากาศเชิงพาณิชย์ โดยในปี พ.ศ. 2462 ได้มีการทดลองใช้เครื่องบินขนส่งถุงไปรษณีย์ไปจังหวัดจันทบุรี และในปี พ.ศ. 2467 เครื่องบินของสายการบิน KLM ได้เดินทางผ่านกรุงเทพฯ ระหว่างการบินจากอัมสเตอร์ดัมไปยังปัตตาเวีย (จาการ์ตา) ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ดอนเมืองก้าวสู่การเป็นประตูสู่อากาศยานคานาชาติ ตลอดหลายทศวรรษต่อมา ดอนเมืองได้รับการพัฒนาจนกลายเป็นสนามบินนานาชาติหลักของประเทศที่คนไทยคุ้นเคยในชื่อ “ท่าอากาศยานกรุงเทพ”

การปิดฉากชั่วคราวและการกลับมาในฐานะสนามบินต้นทุนต่ำ

        ในวันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2459 เที่ยวบินพาณิชย์ส่วนใหญ่ได้ถูกย้ายไปสนามบินสุวรรณภูมิ ทำให้ดอนเมืองต้องยุติบทบาทชั่วคราว แต่ด้วยปัญหาความหนาแน่น คณะรัฐมนตรีจึงมีมติให้กลับมาเปิดใช้ดอนเมืองเป็นสนามบินพาณิชย์อีกแห่งในวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2550 แม้จะต้องเผชิญกับมหาอุทกภัยในช่วงปลายปี พ.ศ. 2554 จนต้องฟื้นฟูพื้นที่ แต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2555 ก็ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญเมื่อดอนเมืองถูกกำหนดให้เป็นศูนย์กลางสายการบินต้นทุนต่ำและเที่ยวบินแบบจุดต่อจุดอย่างเป็นทางการ ช่วยลดความหนาแน่นของสุวรรณภูมิและขับเคลื่อนการเดินทางราคาประหยัดของภูมิภาค

ไขข้อข้องใจ: ดอนเมืองเก่าแก่ที่สุดในเอเชียจริงหรือ?

        หากนับเฉพาะจุดเริ่มต้นของการสร้าง สนามบินหนานหยวนในกรุงปักกิ่ง ประเทศจีน เคยเปิดใช้ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1910 ซึ่งเก่าแก่กว่าดอนเมือง แต่สนามบินหนานหยวนได้ปิดตัวและยุติการให้บริการพาณิชย์ไปตั้งแต่เดือนกันยายน ค.ศ. 2019 ส่งผลให้ดอนเมืองครองสถานะ “สนามบินเก่าแก่ที่สุดในเอเชียที่ยังเปิดให้บริการ” และเป็นหนึ่งในไม่กี่แห่งของโลกที่ยังคงทำหน้าที่รองรับการเดินทางมาจนถึงปัจจุบัน

        สนามบินดอนเมืองไม่ได้เป็นเพียงแค่หน้าประวัติศาสตร์ความมั่นคงหรือการคมนาคมทางอากาศ แต่ยังเป็นบทพิสูจน์ถึงความยืดหยุ่นและการพัฒนาที่ไม่หยุดนิ่ง จากทุ่งดอนเมืองในอديตสู่อภิมชาติตลาดการบินราคาประหยัดในปัจจุบัน สนามบินแห่งนี้ยังคงทำหน้าที่เป็นส่วนสำคัญของการเดินทางและเติบโตเคียงคู่ประเทศไทยมานานกว่าหนึ่งศตวรรษ