จำอุทัยทิพย์ได้ไหม? สีแดง ๆ ที่เห็น ไม่ใช่สีผสมอาหาร แต่มาจากสมุนไพรธรรมชาติ

ถ้าพูดถึงของคู่ความทรงจำของคนไทยหลายยุค หลายคนคงนึกถึง “อุทัยทิพย์” น้ำสมุนไพรสีแดงอมชมพูที่เพียงแค่หยดลงในแก้วน้ำ สีสวยก็แผ่กระจายออกมา กลายเป็นเครื่องดื่มที่ทั้งหอม สดชื่น และมีเอกลักษณ์จนหลายคนจำได้ตั้งแต่เด็ก

แต่รู้หรือไม่ว่า… สีแดงที่อยู่ในอุทัยทิพย์ไม่ได้เกิดจากสีผสมอาหารสังเคราะห์ หากแต่มาจากภูมิปัญญาการใช้ สมุนไพรธรรมชาติ โดยเฉพาะ “แก่นฝาง”

สีแดงจากไม้ฝาง ไม่ใช่สีเคมี

ฝาง เป็นไม้สมุนไพรไทยที่ใช้กันมาอย่างยาวนานในตำรับยาแผนโบราณ

โดยส่วนที่นำมาใช้คือ “แก่นไม้” เมื่อผ่านการสกัดจะให้สีแดงจากสารธรรมชาติ เช่น บราซิลิน (Brazilin) ซึ่งเมื่อถูกออกซิไดซ์จะเปลี่ยนเป็น บราซิลีอิน (Brazilein) ทำให้เกิดสีแดงสวย

นี่คือเหตุผลที่น้ำอุทัยมีสีแดงอมชมพูอันเป็นเอกลักษณ์ โดยไม่จำเป็นต้องเติมสีสังเคราะห์

จากตำรับสมุนไพร สู่เครื่องดื่มแห่งความทรงจำ

อุทัยทิพย์มีรากฐานมาจาก “ยาอุทัย” ในตำรับแพทย์แผนไทย เดิมใช้เป็นเครื่องดื่มสมุนไพรเพื่อความสดชื่น ดับกระหาย และช่วยคลายร้อนตามความเชื่อของคนโบราณ

นอกจากแก่นฝางแล้ว ตำรับอุทัยบางสูตรยังมีสมุนไพรและดอกไม้หอมหลายชนิด เช่น ดอกมะลิ ดอกพิกุล ดอกบุนนาค ดอกสารภี และสมุนไพรอื่น ๆ เพื่อเพิ่มกลิ่นหอมและเอกลักษณ์เฉพาะตัว

ทำไมอุทัยทิพย์ถึงกลายเป็นตำนาน?

เพราะมันไม่ได้เป็นเพียงน้ำสีแดงธรรมดา แต่เป็นตัวแทนของภูมิปัญญาไทยที่รู้จักใช้สิ่งจากธรรมชาติ ทั้งไม้ ดอกไม้ และสมุนไพร มาสร้างผลิตภัณฑ์ที่ทั้งสวยงามและมีเสน่ห์

ในยุคที่ผู้คนเริ่มกลับมาให้ความสำคัญกับสีธรรมชาติ อุทัยทิพย์จึงเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างว่า คนไทยสมัยก่อนรู้จักใช้ประโยชน์จากธรรมชาติได้อย่างชาญฉลาด

น้ำสีแดงหยดเล็ก ๆ ในแก้ว อาจดูธรรมดาในสายตาคนรุ่นใหม่ แต่สำหรับหลายคน มันคือรสชาติ กลิ่นหอม และความทรงจำของวัยเด็ก