แม่ค้าตลาดนัดขายได้วันละหมื่น เหลือเงินจริงเท่าไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตอนที่ลูกค้าคนแรกเดินเข้าตลาด แม่ค้าหลายคนอาจผ่านการซื้อของ ขนของ และจัดแผงมาแล้วหลายชั่วโมง พอเห็นร้านไหนคนต่อคิวแน่น ก็อดคิดไม่ได้ว่าวันหนึ่งเขาน่าจะได้เงินเป็นหมื่น แล้วเงินจำนวนนั้นเหลือกลับบ้านเท่าไร?

ยอดขายวันละหมื่นเกิดขึ้นได้ แต่ยอดขายไม่ใช่กำไร ตัวเลขที่ได้ยินอาจหมายถึงเงินทั้งหมดที่รับจากลูกค้าในวันนั้น ก่อนหักค่าของและค่าใช้จ่าย ส่วนจะเหลือเท่าไรต้องดูบัญชีของแต่ละร้าน ข้อมูลที่ตรวจสอบได้ยังไม่เพียงพอจะบอกว่าแม่ค้าตลาดนัดทั่วไปขายได้วันละหมื่นหรือมีกำไรเฉลี่ยเท่าไร

เงินที่อยู่ในลิ้นชักส่วนหนึ่งต้องนำกลับไปซื้อของสำหรับขายรอบต่อไป ร้านขายผักมีต้นทุนสินค้าที่รับมา ร้านอาหารมีวัตถุดิบ เครื่องปรุง และบรรจุภัณฑ์ บางร้านมีค่าเช่าที่ ค่าขนส่ง ค่าไฟ หรือค่าจ้างคนช่วย ซึ่งแตกต่างกันตามสินค้าและเงื่อนไขของตลาด

กรมส่งเสริมอุตสาหกรรมอธิบายว่า ต้นทุนสินค้าขายครอบคลุมค่าใช้จ่ายที่ทำให้สินค้าพร้อมขาย เช่น วัตถุดิบ ค่าแรง ค่าแพ็ก และค่าขนส่ง ดังนั้นการดูเฉพาะราคาที่ซื้อของมาอาจทำให้คิดว่ากำไรสูงกว่าที่เป็นจริง

ลองดูตัวอย่างสมมติหนึ่งวัน ร้านหนึ่งขายได้ 10,000 บาท มีต้นทุนสินค้าที่ขายและของเสียรวม 6,500 บาท ค่าเช่าและค่าใช้จ่ายตลาด 500 บาท ค่าขนส่ง 400 บาท ค่าบรรจุภัณฑ์ 300 บาท และค่าจ้างผู้ช่วย 800 บาท รวมค่าใช้จ่าย 8,500 บาท จึงเหลือ 1,500 บาท ก่อนคิดค่าแรงเจ้าของร้าน ภาษี และค่าใช้จ่ายอื่นที่อาจมี

ตัวเลขนี้เป็นเพียงตัวอย่างเพื่อให้เห็นวิธีคิด ไม่ใช่รายได้เฉลี่ยของแม่ค้า หากร้านไม่มีผู้ช่วยหรือต้นทุนต่างออกไป เงินที่เหลือก็เปลี่ยนตาม และถ้ามีสินค้าที่ยังขายต่อได้ ควรนับเป็นของคงเหลือ ไม่หักเป็นของเสียทั้งหมดในวันนั้น

อีกเรื่องที่ยอดขายบอกไม่ครบคือเวลา คนขายไม่ได้ทำงานเฉพาะตอนยืนหน้าแผง บางคนต้องตื่นไปเลือกของ เตรียมอาหาร ขนขึ้นรถ ตั้งร้าน เก็บร้าน และล้างอุปกรณ์กว่าจะได้พัก หากร้านสมมติข้างต้นเหลือ 1,500 บาท และเจ้าของใช้เวลารวม 12 ชั่วโมง เงินส่วนนี้คิดเป็น 125 บาทต่อชั่วโมงก่อนค่าใช้จ่ายอื่น โดยยังต้องเผื่อเงินไว้สำหรับวันที่ขายไม่ดีด้วย

วันขายดีวันเดียวจึงยังบอกไม่ได้ว่าทั้งเดือนเป็นอย่างไร บางตลาดเปิดเพียงไม่กี่วันต่อสัปดาห์ บางวันฝนตกหรือคนเดินน้อยลง ของสดที่เหลืออาจต้องลดราคา เก็บไว้ขายต่อเท่าที่คุณภาพยังเหมาะสม หรือทิ้งหากเสียแล้ว ขณะที่ค่าเช่าบางประเภทและค่าเดินทางยังต้องจ่าย

สำหรับคนที่อยากเริ่มขาย การลองจดรายรับและค่าใช้จ่ายแยกกันทุกครั้งจะช่วยให้เห็นภาพจริงขึ้น จดจำนวนของที่ซื้อ ของที่ขายได้ ของที่เหลือและของเสีย รวมถึงค่าเดินทาง ค่าแผง และเวลาทำงาน แล้วดูผลรวมหลายรอบตลาด จะได้ไม่เอาวันที่ดีที่สุดมาตัดสินแทนทั้งเดือน

ส่วนคนเดินตลาดอย่างเรา เมื่อได้ยินว่าใครขายได้วันละหมื่น ก็ไม่จำเป็นต้องรีบเชื่อว่าเขารวยหรือกำลังสร้างภาพ คำถามที่ช่วยให้เข้าใจอาชีพนี้มากกว่าคือ ขายได้เท่าไร หักอะไรบ้าง และต้องใช้แรงกับเวลากี่ชั่วโมง เพราะเงินที่เห็นผ่านหน้าร้านเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการคำนวณเท่านั้น