ประเทศเดียวมีทะเลสาบมากกว่าชาติอื่นรวมกัน! ทำไมแคนาดาถึงเต็มไปด้วยน้ำ?

มองแคนาดาจากแผนที่

เราอาจเห็นเพียงประเทศขนาดใหญ่ที่เต็มไปด้วยป่าไม้และหิมะ แต่เมื่อมองจากดาวเทียม จะพบจุดสีน้ำเงินกระจายอยู่แทบทั่วแผ่นดิน ตั้งแต่ทะเลสาบกว้างใหญ่ไปจนถึงแอ่งน้ำเล็กที่ซ่อนตัวกลางป่า

ประเทศที่มีทะเลสาบมากที่สุดในโลกคือ แคนาดา และจำนวนของมันมากจนกินสัดส่วนเกินครึ่งของทะเลสาบทั่วโลกในฐานข้อมูลบางชุด

✦ มีทะเลสาบมากเพียงใด ถึงแซงทั้งโลกรวมกัน?

งานศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Communications เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2016 สำรวจทะเลสาบที่มีพื้นที่อย่างน้อย 10 เฮกตาร์ หรือ 0.1 ตารางกิโลเมตร พบว่าแคนาดามีเกือบ 900,000 แห่ง คิดเป็นประมาณ 62% ของทะเลสาบทั่วโลกในขนาดที่ศึกษา

นั่นหมายความว่า เมื่อใช้เกณฑ์ขนาดดังกล่าว แคนาดาประเทศเดียวมีทะเลสาบมากกว่าประเทศอื่นทั้งหมดรวมกันจริง แต่ตัวเลขจะเปลี่ยนไปตามนิยามและขนาดขั้นต่ำ เพราะแหล่งข้อมูลที่นับแอ่งน้ำเล็กกว่านั้นอาจประเมินว่าแคนาดามีทะเลสาบรวมราว 2 ล้านแห่ง

✦ ใครเป็นผู้ขุดทะเลสาบนับแสนแห่งนี้?

คำตอบไม่ได้อยู่ที่มนุษย์ แต่อยู่ที่ธารน้ำแข็งขนาดมหึมาในยุคน้ำแข็ง

เมื่อหลายหมื่นปีก่อน แผ่นน้ำแข็งหนาปกคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของแคนาดา การเคลื่อนตัวของน้ำแข็งบดและขูดพื้นหินจนเกิดหลุม แอ่ง และร่องจำนวนมาก เมื่อโลกอุ่นขึ้นและธารน้ำแข็งละลายเมื่อประมาณ 10,000 ปีก่อน น้ำจึงไหลเข้าไปเติมแอ่งเหล่านั้น กลายเป็นทะเลสาบที่เห็นอยู่ในปัจจุบัน 

พื้นที่ส่วนใหญ่ยังตั้งอยู่บน Canadian Shield ซึ่งเป็นชั้นหินเก่าแก่และแข็ง น้ำซึมลงดินได้ยาก แอ่งที่เกิดจากน้ำแข็งจึงเก็บน้ำไว้ได้จำนวนมาก แทนที่จะไหลหายลงใต้พื้นดิน

✦ ทะเลสาบใหญ่จนมองคล้ายทะเล

แคนาดาไม่ได้มีแค่ทะเลสาบจำนวนมาก แต่ยังมีทะเลสาบขนาดยักษ์หลายแห่ง เช่น เกรตแบร์เลก เกรตสเลฟเลก ทะเลสาบวินนิเพก และกลุ่ม เกรตเลกส์ ที่อยู่ตามพรมแดนแคนาดากับสหรัฐอเมริกา

ข้อมูลของรัฐบาลแคนาดาระบุว่า ประเทศนี้มีทะเลสาบขนาดใหญ่กว่า 100 ตารางกิโลเมตรถึง 563 แห่ง และมีพื้นที่ทะเลสาบรวมมากกว่าประเทศใดในโลก ส่วนเกรตเลกส์มีน้ำจืดในทะเลสาบคิดเป็นประมาณ 18% ของโลก

✦ น้ำมากขนาดนี้ ดื่มได้ทั้งหมดหรือเปล่า?

แม้แคนาดาจะดูเหมือนมีน้ำจืดไม่มีวันหมด แต่น้ำจำนวนมากอยู่ทางตอนเหนือ ห่างไกลจากเมืองและประชากร อีกส่วนหนึ่งไหลออกจากประเทศอย่างรวดเร็วหรือถูกกักอยู่ในทะเลสาบลึก การมีทะเลสาบมากจึงไม่ได้แปลว่าทุกพื้นที่จะเข้าถึงน้ำสะอาดได้ง่าย

ทะเลสาบยังเผชิญปัญหาจากมลพิษ สาหร่ายบาน การทำเหมือง และสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง ผืนน้ำเหล่านี้จึงเป็นทั้งความมั่งคั่งทางธรรมชาติและทรัพยากรที่ต้องดูแลอย่างจริงจัง