บอนสีโบราณไทย! พืชใบสวยที่เคยมีราคาพุ่งแพงกว่าบ้านหนึ่งหลัง

จากไม้กระถางที่เคยตั้งอยู่ตามชานบ้าน บอนสีกลับกลายเป็นของสะสมราคาหลักหมื่น หลักแสน จนถึงหลักล้านในช่วงกระแสไม้ด่างเฟื่องฟู

บางต้นถูกเปิดประมูลเพียงไม่กี่ชั่วโมง ราคาก็พุ่งสูงกว่าบ้านต่างจังหวัดหนึ่งหลังเสียอีก

แต่เบื้องหลังตัวเลขเหล่านี้มีรายละเอียดที่ต้องแยกให้ชัด เพราะคำว่า “บอนสี” มักถูกใช้รวมกับบอนหูช้างและโคโลคาเซีย ทั้งที่เป็นไม้คนละกลุ่มกัน

✦ จาก “บอนฝรั่ง” สู่ราชินีแห่งไม้ใบของไทย

บอนสี หรือ Caladium เป็นไม้หัวที่โดดเด่นด้วยใบรูปหัวใจ สีแดง ชมพู ขาว และเขียว ลวดลายของแต่ละใบแทบไม่ซ้ำกัน จนได้รับสมญาว่า ราชินีแห่งไม้ใบ

คนไทยเลี้ยงและผสมพันธุ์บอนสีต่อกันมานาน เกิดสายพันธุ์ชื่อไพเราะตามวรรณคดี บุคคลสำคัญ และสถานที่ เช่น ขุนแผน โคบุตร จังหวัดธนบุรี จังหวัดพระนคร และเกตุมาวดี หลายพันธุ์ได้รับการจดทะเบียนและส่งเข้าประกวดอย่างจริงจัง 

แหล่งอนุรักษ์สำคัญอยู่ที่ตำบลไทรน้อยและตำบลคลองขวาง อำเภอไทรน้อย จังหวัดนนทบุรี ซึ่งเป็นที่ตั้งของ หมู่บ้านบอนสีเฉลิมพระเกียรติ และมีการจัดกิจกรรมประกวดเพื่อสืบสานพันธุ์เก่าเป็นประจำ

✦ ต้นไหนเคยถูกประมูลถึงหลักล้าน?

เหตุการณ์ที่สร้างความฮือฮาเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2564 เมื่อแม่ค้าต้นไม้จากจังหวัดจันทบุรีนำ บอนหูช้างด่างขาว ต้นใหญ่ลงประมูลในกลุ่มซื้อขายต้นไม้บนเฟซบุ๊ก

ภายในเวลาไม่นาน ราคาประมูลถูกเสนอขึ้นไปถึงประมาณ 2 ล้านบาท สูงกว่าราคาบ้านชั้นเดียวในหลายพื้นที่ ผู้ขายให้ข้อมูลว่าต้นมีขนาดใหญ่ ใบด่างกระจายสวย และมีความสูงใกล้เคียงคนสูง 160 เซนติเมตร

ไม้ต้นนี้ถูกเรียกในข่าวว่า “บอน” แต่ไม่ใช่บอนสีโบราณกระถางเล็กแบบ Caladium หากเป็นไม้ใบใหญ่ในกลุ่มบอนหูช้าง ราคาที่รายงานยังเป็นยอดเสนอระหว่างเปิดประมูล จึงไม่ควรนำไปกล่าวว่าเป็นราคาปิดการขายโดยไม่มีหลักฐานเพิ่มเติม

✦ ต้นละ 20 ล้านบาทที่เคยเป็นข่าวคืออะไร?

ช่วงเดียวกันยังมีข่าวไม้กลุ่ม โคโลคาเซีย ถูกตั้งมูลค่าต้นแม่ไว้สูงถึง 20 ล้านบาท ส่วนหน่อถูกเสนอขายหรือรับจองในระดับประมาณ 1–1.5 ล้านบาท

ตัวเลข 20 ล้านบาทมาจากราคาที่เจ้าของกำหนดให้ต้นแม่ เพราะมองว่าสามารถแตกหน่อสร้างรายได้ต่อเนื่อง มิใช่หลักฐานว่ามีผู้ซื้อจ่ายเงิน 20 ล้านบาท หรือมีการประมูลจบที่ราคานั้น

จึงควรแยกระหว่าง ราคาตั้ง ราคาประเมิน ราคาที่มีคนเสนอ และราคาซื้อขายจริง เพราะทั้งสี่แบบอาจต่างกันหลายเท่า

✦ เหตุใดใบไม้หนึ่งต้นถึงแพงระดับบ้าน?

ราคาของไม้สะสมไม่ได้วัดจากขนาดเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับความหายากของลายใบ ความนิ่งของสี อายุของต้น จำนวนหน่อ ประวัติสายพันธุ์ และจำนวนต้นแม่ที่มีอยู่ในตลาด

บอนสีบางพันธุ์ขยายจากการผ่าหัวได้ แต่ต้องใช้เวลาเลี้ยงจนเห็นลักษณะใบชัด ต้นสำหรับส่งประกวดอาจต้องดูแลราว 6 เดือน ทั้งควบคุมแสง ความชื้น น้ำ และรูปทรงของพุ่ม หากต้นแม่มีลายพิเศษและให้ลูกที่คงลักษณะเดิมได้ มูลค่าก็ยิ่งสูงขึ้น 

กระแสไม้ด่างช่วงการระบาดของโควิด-19 ยังดึงนักสะสมและผู้เพาะพันธุ์รายใหม่เข้าสู่ตลาดพร้อมกัน เมื่อจำนวนผู้ซื้อมากกว่าหน่อที่ผลิตได้ ราคาจึงพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว มีแม้กระทั่งเหตุขโมยบอนหูช้างด่างเหลืองในจังหวัดนนทบุรี ซึ่งเจ้าของระบุว่าเคยมีผู้เสนอซื้อถึง 800,000 บาท

✦ บอนสีโบราณทุกต้นแพงหลักล้านหรือเปล่า?

บอนสีไทยจำนวนมากยังซื้อได้ตั้งแต่หลักสิบถึงหลักร้อยบาท พันธุ์หายาก ฟอร์มสวย หรือผ่านรางวัลประกวดอาจขยับเป็นหลักพันถึงหลักหมื่น ส่วนราคาหลักแสนและหลักล้านเป็นกรณีพิเศษ ซึ่งมักเกิดในช่วงตลาดร้อนแรงหรือเป็นไม้ด่างหายากเฉพาะต้น

ทุกวันนี้ต้นชื่อเดียวกับที่เคยถูกพูดถึงในราคาสูงอาจมีราคาลดลงมาก เมื่อผู้เพาะพันธุ์ขยายจำนวนหน่อได้เพียงพอ ราคาต้นไม้จึงเปลี่ยนตามกระแสและปริมาณในตลาด ต่างจากราคาทองคำที่มีตลาดอ้างอิงชัดเจน

คุณค่าที่อยู่ได้นานกว่าราคาคือฝีมือของนักผสมพันธุ์ไทย ซึ่งสร้างบอนสีชื่อไพเราะและลวดลายเฉพาะไว้หลายร้อยสายพันธุ์ จากไม้ข้างบ้านธรรมดา จึงกลายเป็นมรดกไม้ประดับที่นักสะสมยังตามหาและอนุรักษ์มาถึงปัจจุบัน