โรคกรดไหลย้อน อาการแสบร้อนกลางอก และวิธีดูแลตัวเอง

โรคกรดไหลย้อน หรือ Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) เป็นภาวะที่สิ่งต่าง ๆ ภายในกระเพาะอาหารไหลย้อนกลับขึ้นมาในหลอดอาหาร ทำให้เกิดอาการรบกวนหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนตามมาค่ะ

โดยปกติ เมื่อเรากลืนอาหารลงไป อาหารจะเดินทางผ่านหลอดอาหารเข้าสู่กระเพาะ บริเวณรอยต่อจะมี กล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารส่วนล่าง ทำหน้าที่เปิดให้อาหารผ่านและปิดเพื่อป้องกันไม่ให้สิ่งที่อยู่ในกระเพาะไหลย้อนกลับขึ้นมา

แต่หากกล้ามเนื้อหูรูดส่วนนี้อ่อนแรงหรือคลายตัวในเวลาที่ไม่ควรคลาย สิ่งที่อยู่ในกระเพาะ โดยเฉพาะกรดและน้ำย่อย อาจไหลย้อนขึ้นมาสัมผัสกับเยื่อบุหลอดอาหารจนเกิดการระคายเคืองได้ค่ะ ภาวะน้ำหนักเกิน การสูบบุหรี่ การตั้งครรภ์ ยาบางชนิด และไส้เลื่อนกะบังลม อาจเพิ่มโอกาสเกิดกรดไหลย้อนหรือทำให้อาการรุนแรงขึ้นได้

อาการกรดไหลย้อนที่พบได้บ่อย

อาการที่พบได้บ่อยที่สุดคือ แสบร้อนกลางอก หรือ Heartburn ผู้ป่วยอาจรู้สึกร้อนหรือแสบตั้งแต่บริเวณลิ้นปี่หรือหลังกระดูกหน้าอก ลามขึ้นมาทางลำคอ โดยอาการมักชัดขึ้นหลังรับประทานอาหารหรือเมื่อนอนราบ

อีกอาการหนึ่งคือ เรอเปรี้ยว หรือรู้สึกว่ามีอาหาร น้ำย่อย หรือของเหลวรสเปรี้ยวและขมไหลกลับขึ้นมาในลำคอหรือปาก บางคนอาจรู้สึกจุกแน่นคอ เหมือนมีก้อนติดอยู่ในคอ กลืนอาหารลำบาก หรือกลืนแล้วเจ็บค่ะ

นอกจากนี้ ผู้ป่วยบางรายอาจไม่มีอาการแสบร้อนกลางอกอย่างชัดเจน แต่มาด้วยอาการไอเรื้อรัง เจ็บคอ ระคายคอ หรือเสียงแหบ โดยเฉพาะในช่วงเช้า อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้เกิดจากสาเหตุอื่นได้เช่นกัน จึงไม่ควรใช้เพียงอาการอย่างเดียวในการวินิจฉัยโรคด้วยตัวเองค่ะ

พฤติกรรมใดอาจกระตุ้นอาการ

อาหารและเครื่องดื่มที่กระตุ้นอาการอาจแตกต่างกันในแต่ละคน ตัวอย่างที่พบบ่อย ได้แก่ อาหารทอด อาหารไขมันสูง อาหารรสจัด ช็อกโกแลต กาแฟ เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน น้ำอัดลม และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ จึงควรสังเกตว่าอาหารชนิดใดทำให้อาการของตัวเองกำเริบ แทนที่จะงดอาหารทุกอย่างโดยไม่จำเป็นค่ะ

การรับประทานอาหารมื้อใหญ่ การนอนราบทันทีหลังรับประทานอาหาร การสูบบุหรี่ น้ำหนักตัวเกิน และการสวมเสื้อผ้าหรือเข็มขัดที่รัดหน้าท้องมากเกินไป ก็อาจทำให้อาการรบกวนมากขึ้นได้เช่นกัน

วิธีดูแลและลดอาการกรดไหลย้อน

การปรับพฤติกรรมเป็นส่วนสำคัญในการดูแลโรคกรดไหลย้อนค่ะ โดยอาจเริ่มจากรับประทานอาหารในปริมาณพอดี หลีกเลี่ยงอาหารที่สังเกตแล้วว่ากระตุ้นอาการ และเว้นระยะอย่างน้อยประมาณ 3 ชั่วโมงหลังรับประทานอาหารก่อนเข้านอน

หากมีอาการช่วงกลางคืน ควรยกศีรษะและลำตัวส่วนบนให้สูงขึ้นขณะนอน รวมถึงควบคุมน้ำหนักหากมีน้ำหนักเกิน และงดสูบบุหรี่ การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้อาจช่วยลดความถี่และความรุนแรงของอาการได้

หากปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณาให้ยาลดกรด ยาลดการหลั่งกรด หรือการรักษาประเภทอื่นตามอาการและความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย ไม่ควรใช้ยาลดกรดทุกวันหรือใช้รักษาอาการรุนแรงต่อเนื่องโดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์ค่ะ

ควรไปพบแพทย์หากมีอาการกลืนลำบากหรือกลืนแล้วเจ็บ อาเจียนต่อเนื่อง อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีอาการเจ็บหน้าอก เพราะอาการเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับภาวะแทรกซ้อนหรือโรคอื่นที่ต้องได้รับการตรวจเพิ่มเติมค่ะ

การสังเกตอาการและปรับพฤติกรรมอย่างเหมาะสมอาจช่วยให้ควบคุมกรดไหลย้อนได้ดีขึ้น แต่หากอาการเกิดบ่อย รบกวนการใช้ชีวิต หรือไม่ดีขึ้นหลังดูแลตัวเอง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะสมค่ะ