เครดิตบูโรเก็บอะไร ทำไมธนาคารดู และติดบูโรจริงหรือแค่เข้าใจผิด

เครดิตบูโรไม่ใช่บัญชีดำ และไม่ได้มีหน้าที่ตัดสินว่าใครกู้ผ่าน

คำว่า ติดเครดิตบูโร มักถูกใช้เวลายื่นกู้ไม่ผ่าน จนหลายคนเข้าใจว่าเครดิตบูโรคือหน่วยงานที่ขึ้นบัญชีดำลูกหนี้ แล้วสั่งห้ามธนาคารปล่อยกู้ให้คนคนนั้น ความจริงไม่ใช่แบบนั้นครับ เครดิตบูโรมีชื่อทางการว่า บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด ทำหน้าที่รวบรวมข้อมูลสินเชื่อและประวัติการชำระหนี้ที่สถาบันการเงินสมาชิกส่งเข้ามา เปรียบง่าย ๆ ก็เหมือนสมุดประวัติการใช้สินเชื่อ ไม่ใช่ศาลตัดสินคนดีคนไม่ดีทางการเงิน

ข้อมูลในรายงานไม่ได้มีเฉพาะเรื่องค้างชำระ คนที่จ่ายตรงทุกเดือนก็มีชื่ออยู่ในเครดิตบูโรเช่นกัน เพราะระบบบันทึกข้อมูลตามความเป็นจริง ทั้งบัญชีที่ปกติ บัญชีที่ปิดแล้ว บัญชีที่อยู่ระหว่างปรับโครงสร้างหนี้ ตลอดจนบัญชีที่จ่ายล่าช้าหรือผิดนัด ดังนั้นการมีข้อมูลอยู่ในเครดิตบูโรถือเป็นเรื่องปกติสำหรับคนที่เคยมีบัตรเครดิต สินเชื่อส่วนบุคคล สินเชื่อรถ สินเชื่อบ้าน หรือสินเชื่อประเภทอื่นกับผู้ให้บริการที่เป็นสมาชิก

ในรายงานเครดิตบูโรมีอะไรบ้าง

ส่วนแรกคือข้อมูลที่ใช้ยืนยันตัวบุคคล เช่น ชื่อ นามสกุล เลขประจำตัวประชาชน วันเดือนปีเกิด และที่อยู่ที่เคยแจ้งกับสถาบันการเงิน ส่วนที่สองคือรายละเอียดสินเชื่อแยกเป็นรายบัญชี เช่น ชื่อผู้ให้สินเชื่อ ประเภทบัญชี วงเงินที่อนุมัติ ยอดที่ใช้หรือยอดหนี้คงเหลือ สถานะบัญชี วันที่เปิดบัญชี วันที่ปิดบัญชี และประวัติการชำระเงินย้อนหลัง

• จ่ายตรงตามกำหนด ระบบก็บันทึกว่าปกติ

• จ่ายช้าหรือค้างชำระ ระบบจะบันทึกตามจำนวนวันที่ค้างและสถานะที่เจ้าหนี้รายงาน

• ชำระหนี้ครบแล้ว สถานะจะเปลี่ยนเป็นปิดบัญชี ไม่ได้หายออกจากรายงานทันที

• ปรับโครงสร้างหนี้หรือพักชำระหนี้ อาจมีสถานะแสดงไว้ตามข้อเท็จจริง

เครดิตบูโรส่งข้อมูลให้ธนาคาร แต่ธนาคารเป็นผู้ตัดสินใจเอง

เมื่อเราสมัครสินเชื่อ ผู้ให้กู้จะขอความยินยอมเพื่อตรวจรายงานเครดิตบูโร จากนั้นจึงนำข้อมูลไปพิจารณาร่วมกับรายได้ ภาระหนี้ อายุ อาชีพ ความมั่นคงของรายได้ หลักประกัน และนโยบายความเสี่ยงของแต่ละบริษัท เครดิตบูโรไม่ได้กดปุ่มอนุมัติหรือปฏิเสธสินเชื่อ คนสองคนมีประวัติคล้ายกันจึงอาจได้ผลต่างกัน เพราะรายได้ ภาระผ่อน และเกณฑ์ของผู้ให้กู้ไม่เหมือนกัน

บางคนไม่เคยค้างชำระเลยแต่กู้ไม่ผ่านก็มี ตัวอย่างเช่น รายได้ไม่พอกับยอดผ่อน มีวงเงินบัตรหลายใบจนภาระรวมสูง เพิ่งเริ่มงาน เอกสารรายได้ไม่ชัด หรือยื่นขอสินเชื่อหลายแห่งในช่วงใกล้กัน อีกกรณีคือคนที่ไม่เคยใช้สินเชื่อมาก่อน จึงมีข้อมูลให้ประเมินค่อนข้างน้อย เรื่องเหล่านี้ไม่ควรถูกเหมารวมว่าเป็นการติดบัญชีดำ

ปิดหนี้แล้วทำไมประวัติยังไม่เปลี่ยนทันที

หลังชำระหนี้หรือปิดบัญชี เจ้าหนี้ต้องส่งข้อมูลรอบใหม่ให้เครดิตบูโร จึงอาจต้องรอการปรับปรุงข้อมูลตามรอบรายงาน การปิดหนี้ไม่ได้แปลว่าประวัติเดิมถูกลบทิ้ง แต่รายงานควรแสดงข้อเท็จจริงล่าสุดว่าบัญชีนั้นชำระหรือปิดแล้ว ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่การพยายามลบชื่อออกจากเครดิตบูโร แต่คือการทำให้สถานะปัจจุบันถูกต้องและรักษาประวัติการชำระหลังจากนั้นให้ดี

หากพบว่ารายงานยังระบุว่าค้างชำระทั้งที่จ่ายครบแล้ว ควรเก็บใบเสร็จ หนังสือปิดบัญชี หรือหลักฐานการโอนเงิน แล้วติดต่อเจ้าหนี้เพื่อให้ตรวจสอบและแก้ไข เจ้าของข้อมูลมีสิทธิขอตรวจสอบ โต้แย้ง และขอแก้ข้อมูลที่ไม่ตรงกับความจริงได้ ไม่ควรปล่อยผ่านเพราะข้อมูลผิดเพียงบัญชีเดียวอาจกระทบการยื่นสินเชื่อครั้งต่อไป

อยากรักษาเครดิตให้ดีควรทำอย่างไร

วิธีพื้นฐานที่สุดคือชำระตามกำหนดทุกงวด หากเริ่มจ่ายไม่ไหวควรรีบติดต่อเจ้าหนี้ก่อนกลายเป็นหนี้ค้าง อย่ารอจนไม่มีเงินจ่ายหลายเดือนแล้วค่อยหาทางแก้ ควรจำกัดจำนวนบัญชีสินเชื่อให้เหมาะกับรายได้ ตรวจรายการหักบัญชีอัตโนมัติว่าทำงานจริง และไม่ใช้วงเงินจนเกือบเต็มตลอดเวลา เพราะถึงจะจ่ายตรง ผู้ให้กู้อาจมองว่าภาระทางการเงินค่อนข้างตึง

ระวังคนที่อ้างว่าสามารถล้างเครดิตบูโรได้ทันที หากข้อมูลถูกต้องตามประวัติจริง บุคคลภายนอกไม่สามารถเสกให้หายตามใจได้ บริการที่ขอเงินล่วงหน้าแล้วรับปากว่าจะลบบัญชีเสียหรือทำให้กู้ผ่านร้อยเปอร์เซ็นต์มีความเสี่ยงสูง ทางที่ถูกคือชำระหรือเจรจาหนี้ ขอหลักฐานทุกครั้ง และตรวจรายงานของตนเองหลังข้อมูลได้รับการปรับปรุง

สรุปให้จำง่าย

เครดิตบูโรคือศูนย์รวมประวัติสินเชื่อ ไม่ใช่บัญชีดำ ไม่ได้ปล่อยกู้ และไม่ได้เป็นผู้ปฏิเสธคำขอสินเชื่อ รายงานจะแสดงทั้งพฤติกรรมที่ดีและปัญหาที่เคยเกิดขึ้น ธนาคารนำข้อมูลเหล่านี้ไปประกอบการตัดสินใจกับปัจจัยด้านรายได้และความสามารถในการชำระหนี้ การจ่ายตรง ตรวจข้อมูลเป็นระยะ และรีบแก้ไขเมื่อพบข้อผิดพลาด จึงมีประโยชน์กว่าการกลัวคำว่าติดบูโรโดยไม่รู้ว่าข้อมูลจริงในรายงานเขียนไว้อย่างไร