ทำไมเวฟอาหารแล้ว "จานร้อนแทบพอง แต่ตรงกลางยังเย็นเจี๊ยบ"?

ทำไมเวฟอาหารแล้ว "จานร้อนแทบพอง แต่ตรงกลางยังเย็นเจี๊ยบ"? กลไกคลื่นไมโครเวฟกับจุดอับความร้อนที่คน 90% ใช้ผิดวิธี

หลายคนน่าจะเคยเจอเหตุการณ์เดียวกัน คือเปิดไมโครเวฟออกมาแล้วรีบจับจานแทบไม่ทัน เพราะร้อนมาก แต่พอตักอาหารเข้าปากกลับพบว่า ตรงกลางยังเย็นอยู่ จนต้องเอาไปเวฟซ้ำอีกครั้ง

ฟังดูเหมือนไมโครเวฟทำงานผิดปกติ แต่ความจริงแล้ว นี่เป็นผลจากหลักการทำงานของคลื่นไมโครเวฟและวิธีจัดวางอาหารที่หลายคนมักมองข้าม

ไมโครเวฟไม่ได้ให้ความร้อนแบบเตาแก๊ส

หลายคนเข้าใจว่าไมโครเวฟทำให้อาหารร้อนจากด้านนอกเข้าไปเหมือนการตั้งหม้อบนเตา แต่จริง ๆ แล้ว หลักการทำงานต่างออกไป เพราะไมโครเวฟปล่อยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าความถี่ประมาณ 2.45 กิกะเฮิรตซ์ (GHz) เข้าไปในช่องอบ เพื่อทำให้โมเลกุลของน้ำ ไขมัน และน้ำตาลในอาหารสั่นอย่างรวดเร็ว จนเกิดพลังงานความร้อนขึ้นภายในอาหารเอง

อย่างไรก็ตาม คลื่นไมโครเวฟไม่ได้ทะลุผ่านอาหารได้ทั้งก้อน แต่สามารถซึมเข้าไปได้เพียงประมาณ 1-3 เซนติเมตร จากผิวอาหาร ก่อนที่ความร้อนจะค่อย ๆ ส่งต่อเข้าสู่ด้านในผ่านการนำความร้อนตามธรรมชาติ

จึงอธิบายได้ว่าทำไมอาหารชิ้นใหญ่ หรือข้าวที่ตักกองหนา ๆ มักร้อนเฉพาะรอบนอก แต่ตรงกลางยังเย็นอยู่

ภาพตัดขวางนี้ช่วยให้เห็นกลไกได้ชัดขึ้น คลื่นไมโครเวฟส่งพลังงานเข้าสู่ผิวอาหารก่อน จากนั้นความร้อนจึงค่อย ๆ เคลื่อนเข้าสู่แกนกลาง หากหยุดอุ่นเร็วเกินไป ตรงกลางจึงยังมีอุณหภูมิต่ำกว่าส่วนรอบนอก

แล้วทำไม "จาน" ถึงร้อนกว่าอาหาร?

หลายคนเข้าใจว่าจานดูดพลังงานจากไมโครเวฟจนร้อนจัด แต่สำหรับภาชนะเซรามิกหรือแก้วที่ใช้กับไมโครเวฟโดยทั่วไป ความร้อนส่วนใหญ่เกิดจากอาหารที่กำลังร้อน แล้วถ่ายเทมายังจานที่สัมผัสกัน

จึงเกิดภาพคุ้นตาที่จับจานแทบไม่ได้ แต่เมื่อผ่าอาหารออกมาตรงกลางกลับยังเย็นอยู่

อย่างไรก็ตาม หากใช้ภาชนะที่ไม่ได้ออกแบบสำหรับไมโครเวฟ หรือมีวัสดุบางชนิดผสมอยู่ ภาชนะอาจดูดซับพลังงานมากกว่าปกติและร้อนขึ้นได้ จึงควรเลือกภาชนะที่มีสัญลักษณ์รองรับการใช้กับไมโครเวฟเสมอ

อีกสาเหตุที่ทำให้อุ่นไม่ทั่ว คือ "จุดอับความร้อน"

ภายในเตาไมโครเวฟ คลื่นไม่ได้กระจายสม่ำเสมอทุกตำแหน่ง แต่จะเกิดบริเวณที่ได้รับพลังงานมากและน้อยสลับกัน หรือที่เรียกว่า Hot Spot และ Cold Spot

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมไมโครเวฟส่วนใหญ่จึงมี จานหมุน เพื่อให้อาหารเคลื่อนผ่านหลายตำแหน่ง ลดโอกาสที่บางด้านจะร้อนจัด ขณะที่อีกด้านยังเย็นอยู่

หากจานหมุนเสีย หรือวางภาชนะจนหมุนไม่ได้ ประสิทธิภาพในการอุ่นอาหารก็มักลดลงอย่างเห็นได้ชัด

ทำอย่างไรให้อาหารร้อนทั่วถึงมากขึ้น?

• กระจายอาหารให้บางและสม่ำเสมอ ไม่กองเป็นก้อนหนา
• หากอุ่นอาหารปริมาณมาก ควรเว้นตรงกลางเล็กน้อยเพื่อให้ความร้อนกระจายได้ดีขึ้น
• คนอาหารหรือกลับด้านระหว่างอุ่น หากทำได้
• หลังไมโครเวฟเสร็จ ควรพักอาหารไว้ประมาณ 1-2 นาที เพื่อให้ความร้อนกระจายเข้าสู่ด้านใน
• ตรวจสอบว่าอาหารร้อนทั่วถึงก่อนรับประทาน โดยเฉพาะอาหารที่อุ่นซ้ำ เช่น เนื้อสัตว์หรืออาหารแช่เย็น

สรุป

ครั้งต่อไปที่หยิบอาหารออกจากไมโครเวฟแล้วพบว่า จานร้อนมาก แต่ตรงกลางอาหารยังเย็น ไม่ได้หมายความว่าไมโครเวฟเสียเสมอไป แต่เป็นธรรมชาติของการให้ความร้อนด้วยคลื่นไมโครเวฟ รวมถึงการจัดวางอาหารและการกระจายของคลื่นภายในเตา

เพียงปรับวิธีอุ่นเล็กน้อย เช่น กระจายอาหารให้บางลง คนอาหารระหว่างอุ่น และพักอาหารหลังเวฟ ก็ช่วยให้อาหารร้อนสม่ำเสมอขึ้น และยังช่วยลดความเสี่ยงที่บางส่วนจะยังมีอุณหภูมิต่ำเกินไปได้อีกด้วย

คุณเคยเจอเมนูไหนที่เวฟกี่ครั้งก็ยังร้อนเฉพาะขอบ แต่ตรงกลางยังเย็นอยู่บ้าง? ลองมาแชร์ประสบการณ์กันครับ